Вести
Матерхорн-убавец на Алпите


Врв што буди воздишки помеѓу планинарите и алпинистите, но и кај сите останати кои некогаш го виделе на фотографија. А секој што барем еднаш се нашол во близината на Матерхорн ја почувствувал хипнотизирачката сила на оваа моќна планина која го држи вашиот поглед заробен со часови во нејзините импозантни падини. Врвот за прв пат е искачен на 14 јули во далечната 1865 година од страна на седумчлена експедиција предводена од англичанецот Едвард Вимпер, при што дури четворица од нив загинале при симнувањето од планината. Оттогаш минале речиси еден и пол век, период во кој врвот бележи уште многу искачувања по различни насоки, меѓутоа и близу 1000 жртви. Матерхорн е желба на секој планинар, но врвот бара голема посветеност, напорни тренинзи и огромна психо-физичка подготовка, па така не е достапен секому.
Нашата приказна започнува на Матка во месец април, кога за прв пат стана збор заедно со Бојан претстојното лето да му се посветиме на Матерхорн. Оттогаш па се до поаѓањето речиси целото слободно време го насочивме на индивидуални и заеднички тренинзи, а тоа мина многу брзо и дојде денот што со нетрпение го очекувавме.

15-ти јули, убав сончев ден, додека се возиме кон италијанското градче Червиниа сосема занесени во муабетите и музиката во позадина го здогледуваме за прв пат – Матерхорн. Следи момент на тишина, на воодушевување, на маѓепсаност од страна на овој алпски убавец. Се прашуваме дали ќе ни дозволи да ја имаме честа на стапнеме на врвот?
Се сместивме во камп во малото местенце Валтуранж и веќе следниот ден правиме еднодневна аклиматизација на Брајтхорн, врв висок 4165 метри до кој има лесен пристап и нуди прекрасен поглед, па често се користи за аклиматизациони искачувања во овој дел од Алпите. При враќањето во Червиниа минуваме до канцеларијата на алпинистичките водичи да се информираме за времето и за рутата ‘Cresta Del Leone’ по која го планираме нашето искачување на Матерхорн. За само неколку минути добиваме две крајно неповолни вести што целосно го разнишаа нашиот оптимизам – прво лоша временска прогноза и второ непроодна насока со многу снег и мраз по која никој не се искачил оваа сезона. Последниот обид два дена претходно завршил неуспешно и со човечка жртва. За време на деновите со лошо време седиме во кампот, правиме кратки трекинзи и размислуваме што понатаму. Факт е дека се наоѓаме во лошо време на погрешната страна од планината и ако сакаме воопшто да имаме шанса за освојување на врвот треба при првиот погоден момент да се префрлиме на швајцарска страна.
Сабота, 20 јули – Со првата жичарница се упатуваме до Плато Роса на италијанско-швајцарската граница, па од таму преку Теодуло преминот со тешки ранци преполни со храна и опрема пешачиме кон домот Хорнли сместен на швајцарскиот гребен на 3260 метри. За среќа наоѓаме место за спиење и остатокот од денот го минуваме во немо набљудување на врвот и по некој краток разговор со планинари и алпинисти од други краишта на светот. На спиење заминавме рано, додека сеуште беше ден, за да се одмориме добро за она што не очекува.
Будење во 3 часот наутро. Време за кратки финални подготовки, појадок набрзина и веќе е време да стартуваме. Нешто по 4 часот го напуштивме Хорнли и се упативме во исполнување на целта – искачување на врвот Матерхорн. Првиот дел од рутата кон врвот нема поголеми технички тежини, меѓутоа огромен проблем претставува ориентацијата во карпите и пронаоѓањето на вистинскиот пат. Тоа најдобро го почувствувавме уште пред јапонскиот кулоар каде залутавме премногу високо во десно, па сето тоа не чинеше непредвиден абзал и губење на многу драгоцено време пред да се вратиме на рутата кон врвот.
Штом почна да се разденува веќе беше полесно, па освен кратки скршнувања воглавно лесно ја следевме насоката. Качувавме слободно ненаврзани се до бивакот Солвеј на 4003 мнв, што кога размисливме подобро не беше воопшто безбедна опција, сепак тоа ни овозможи побрзо да напредуваме нагоре кон врвот.

А овде брзината значи навистина многу. Во Солвеј, мало дрвено засолниште среде огромната карпа, останавме 15-20 минути со цел да се освежиме и да собереме енергија. Потоа се наврзавме и продолживме понатаму, во овој дел рутата станува се поекспонирана и технички потешка, а телото и умот се позаморени како резултат на напорот и надморската височина. На околу 4100 мнв наидовме на една пречка која ни одзеде доста време и енергија, се работи за технички нешто посложено искачување, па траверс во лево под една превисна карпа, а самиот терен е крајно лизгав и покриен со мраз. Го минавме и тој детал и излеговме под ‘рамото’ на Матерхорн, место каде ги ставивме дерезите и ракавиците – бидејќи до тогаш качувавме со голи раце. На таа височина горе над нас се наѕираше врвот, додека лево и десно од нас беа импозатните стени на Матерхорн – источната и северната.
Часовникот покажуваше дека веќе минало 10 часот, а тоа значеше дека сме бавни, дека е веќе доцна, дека мораме назад со оглед на временската прогноза која најавуваше драстично влошување на времето после пладне. Никој не би сакал да доживее невреме во среде стена на Матерхорн, на оваа височина, непредвиден бивак и непроспиена ноќ. Знаевме дека ако продолжиме кон врвот тоа може лесно да ни се случи, но враќањето назад едноставно не беше на дневен ред. Да се донесе таква одлука веројатно е уште потешко отколку да се продолжи кон врвот.
На околу 4250 мнв стигнавме до низата фиксни јажиња. Теренот е силно експониран со повеќе вертикални скокови од по 20-тина метри. Карпата е прекриена со слоеви на мраз и снег, а дебелите јажиња замрзнати, па сето тоа го прави искачувањето поделикатно и поопасно. Бојан го превзема ризикот и оди прв, целосно смирен, иако веќе ги користи последните атоми на сила. Јас качувам како втор со што имам дополнителна сигурност, но едвај собирам сила за да ја минам последната вертикална пречка. До врвот ни остануваат уште 100-тина висински метри по заснежена стрмна падина и ги минуваме со силно темпо. И самиот не бев свесен од каде се појави сета таа енергија – кога веќе ја здогледавме малата статуа на Св.Бернард сместена под самиот врв – тоа локален светец кој се смета за заштитник на планинарите. Си мислам, ќе ни треба неговата заштита при симнувањето од планината.
На врвот сме! 4478 метри високиот Матерхорн е искачен, стоиме осамени таму на врвот на огромната пирамида, што сме ја гледале од деца на фотографии и на телевизија. Среќни сме, но немаме многу време за прославување, ова е само половина пат. Часовникот веќе покажува пладне, а облаците се побрзо го обиколуваат масивот. Започнавме со симнувањето кое ни оди бавно – неколку абзели на критичните точки, бавно премотување на јажето, збунетост, исцрпеност, дехидрација… само што ги минавме вертикалните скокови и се упативме кон ‘рамото’ нов проблем – удирајќи силно во стрмните карпи и лед ми се скрши едната дереза. Тоа дополнително не забави во наредните секции се до делот каде веќе немаше потреба од дерези. Облакот веќе не завеа, почна да провејува и замрзнат снег се посилно и посилно. Стана јасно дека единствената логична опција е ноќта да ја минеме во бивакот Солвеј на 4003 мнв, а до таму имавме уште кратко спуштање надолу и два абзела. Оваа мала дрвена куќичка со неколку легла не спаси од суровоста на планината и ни овозможи ноќта да ја минеме на топло и безбедно.

Следниот ден имавме солидно утро, но симнувањето надолу не беше воопшто лесно, сеуште бевме психо-физички преморени и се договоривме дека ќе внимаваме на секој детал. Не сакавме да ни се случи незгода на симнувањето кон Хорнли. Во домот се вративме во 11 часот и прво што направивме беше налевање со вода во огромни количини и конзумирање на вкусен топол оброк. Тоа не врати во живот и ни овозможи веднаш да продолжиме надолу кон жичарницата, па преку кратко пешачење до Плато Роса да се симнеме назад на италијанската страна од планината во нашиот камп. Таму не пречека Алваро – пријател алпинист од Италија кого го запознавме претходно во кампот, човек кој речиси 20 години чека да го освои Матерхорн од италијанска страна и среќата никако да му се насмевне. Пресреќен е за нашиот успех и заедно наздравуваме – со надеж дека и тој оваа година ќе успее во намерата.
Стариот лисец Алваро вели: ‘Cervino è Cervino’. За Матерхорн човек може да слушне секакви приказни – но сите се само приказни додека не дојде овде и не застане под овој моќен џин. Нашата приказна на Матерхорн заврши среќно и успешно, оваа заедничка борба со планината, но уште повеќе со самите себе, која ќе ја паметиме засекогаш.

На крајот, голема благодарност до компанијата ‘Хербалајф’ за поддршката во реализацијата на ова искачување.
materhorn-ubavec na alpite vrv shto budi vozdishki pomegju planinarite i alpinistite, no i kaj site ostanati koi nekogash go videle na fotografija. a sekoj shto barem ednash se nashol vo blizinata na materhorn ja pochuvstvuval hipnotizirachkata sila na ovaa mokjna planina koja go drzhi vashiot pogled zaroben so chasovi vo nejzinite impozantni padini. vrvot za prv pat e iskachen na 14 juli vo dalechnata 1865 godina od strana na sedumchlena ekspedicija predvodena od anglichanecot edvard vimper, pri shto duri chetvorica od niv zaginale pri simnuvanjeto od planinata. ottogash minale rechisi eden i pol vek, period vo koj vrvot belezhi ushte mnogu iskachuvanja po razlichni nasoki, megjutoa i blizu 1000 zhrtvi. materhorn e zhelba na sekoj planinar, no vrvot bara golema posvetenost, naporni treninzi i ogromna psiho-fizichka podgotovka, pa taka ne e dostapen sekomu. nashata prikazna zapochnuva na matka vo mesec april, koga za prv pat stana zbor zaedno so bojan pretstojnoto leto da mu se posvetime na materhorn. ottogash pa se do poagjanjeto rechisi celoto slobodno vreme go nasochivme na individualni i zaednichki treninzi, a toa mina mnogu brzo i dojde denot shto so netrpenie go ochekuvavme. 15-ti juli, ubav sonchev den, dodeka se vozime kon italijanskoto gradche chervinia sosema zaneseni vo muabetite i muzikata vo pozadina go zdogleduvame za prv pat – materhorn. sledi moment na tishina, na voodushevuvanje, na magjepsanost od strana na ovoj alpski ubavec. se prashuvame dali kje ni dozvoli da ja imame chesta na stapneme na vrvot? se smestivme vo kamp vo maloto mestence valturanzh i vekje sledniot den pravime ednodnevna aklimatizacija na brajthorn, vrv visok 4165 metri do koj ima lesen pristap i nudi prekrasen pogled, pa chesto se koristi za aklimatizacioni iskachuvanja vo ovoj del od alpite. pri vrakjanjeto vo chervinia minuvame do kancelarijata na alpinistichkite vodichi da se informirame za vremeto i za rutata ‘cresta del leone’ po koja go planirame nasheto iskachuvanje na materhorn. za samo nekolku minuti dobivame dve krajno nepovolni vesti shto celosno go raznishaa nashiot optimizam – prvo losha vremenska prognoza i vtoro neproodna nasoka so mnogu sneg i mraz po koja nikoj ne se iskachil ovaa sezona. posledniot obid dva dena prethodno zavrshil neuspeshno i so chovechka zhrtva. za vreme na denovite so losho vreme sedime vo kampot, pravime kratki trekinzi i razmisluvame shto ponatamu. fakt e deka se naogjame vo losho vreme na pogreshnata strana od planinata i ako sakame voopshto da imame shansa za osvojuvanje na vrvot treba pri prviot pogoden moment da se prefrlime na shvajcarska strana. sabota, 20 juli – so prvata zhicharnica se upatuvame do plato rosa na italijansko-shvajcarskata granica, pa od tamu preku teodulo preminot so teshki ranci prepolni so hrana i oprema peshachime kon domot hornli smesten na shvajcarskiot greben na 3260 metri. za srekja naogjame mesto za spienje i ostatokot od denot go minuvame vo nemo nabljuduvanje na vrvot i po nekoj kratok razgovor so planinari i alpinisti od drugi kraishta na svetot. na spienje zaminavme rano, dodeka seushte beshe den, za da se odmorime dobro za ona shto ne ochekuva. budenje vo 3 chasot nautro. vreme za kratki finalni podgotovki, pojadok nabrzina i vekje e vreme da startuvame. neshto po 4 chasot go napushtivme hornli i se upativme vo ispolnuvanje na celta – iskachuvanje na vrvot materhorn. prviot del od rutata kon vrvot nema pogolemi tehnichki tezhini, megjutoa ogromen problem pretstavuva orientacijata vo karpite i pronaogjanjeto na vistinskiot pat. toa najdobro go pochuvstvuvavme ushte pred japonskiot kuloar kade zalutavme premnogu visoko vo desno, pa seto toa ne chineshe nepredviden abzal i gubenje na mnogu dragoceno vreme pred da se vratime na rutata kon vrvot. shtom pochna da se razdenuva vekje beshe polesno, pa osven kratki skrshnuvanja voglavno lesno ja sledevme nasokata. kachuvavme slobodno nenavrzani se do bivakot solvej na 4003 mnv, shto koga razmislivme podobro ne beshe voopshto bezbedna opcija, sepak toa ni ovozmozhi pobrzo da napreduvame nagore kon vrvot. a ovde brzinata znachi navistina mnogu. vo solvej, malo drveno zasolnishte srede ogromnata karpa, ostanavme 15-20 minuti so cel da se osvezhime i da sobereme energija. potoa se navrzavme i prodolzhivme ponatamu, vo ovoj del rutata stanuva se poeksponirana i tehnichki poteshka, a teloto i umot se pozamoreni kako rezultat na naporot i nadmorskata visochina. na okolu 4100 mnv naidovme na edna prechka koja ni odzede dosta vreme i energija, se raboti za tehnichki neshto poslozheno iskachuvanje, pa travers vo levo pod edna previsna karpa, a samiot teren e krajno lizgav i pokrien so mraz. go minavme i toj detal i izlegovme pod ‘ramoto’ na materhorn, mesto kade gi stavivme derezite i rakavicite – bidejkji do togash kachuvavme so goli race. na taa visochina gore nad nas se nadzirashe vrvot, dodeka levo i desno od nas bea impozatnite steni na materhorn – istochnata i severnata. chasovnikot pokazhuvashe deka vekje minalo 10 chasot, a toa znacheshe deka sme bavni, deka e vekje docna, deka morame nazad so ogled na vremenskata prognoza koja najavuvashe drastichno vloshuvanje na vremeto posle pladne. nikoj ne bi sakal da dozhivee nevreme vo srede stena na materhorn, na ovaa visochina, nepredviden bivak i neprospiena nokj. znaevme deka ako prodolzhime kon vrvot toa mozhe lesno da ni se sluchi, no vrakjanjeto nazad ednostavno ne beshe na dneven red. da se donese takva odluka verojatno e ushte poteshko otkolku da se prodolzhi kon vrvot. na okolu 4250 mnv stignavme do nizata fiksni jazhinja. terenot e silno eksponiran so povekje vertikalni skokovi od po 20-tina metri. karpata e prekriena so sloevi na mraz i sneg, a debelite jazhinja zamrznati, pa seto toa go pravi iskachuvanjeto podelikatno i poopasno. bojan go prevzema rizikot i odi prv, celosno smiren, iako vekje gi koristi poslednite atomi na sila. jas kachuvam kako vtor so shto imam dopolnitelna sigurnost, no edvaj sobiram sila za da ja minam poslednata vertikalna prechka. do vrvot ni ostanuvaat ushte 100-tina visinski metri po zasnezhena strmna padina i gi minuvame so silno tempo. i samiot ne bev svesen od kade se pojavi seta taa energija – koga vekje ja zdogledavme malata statua na sv.bernard smestena pod samiot vrv – toa lokalen svetec koj se smeta za zashtitnik na planinarite. si mislam, kje ni treba negovata zashtita pri simnuvanjeto od planinata. na vrvot sme! 4478 metri visokiot materhorn e iskachen, stoime osameni tamu na vrvot na ogromnata piramida, shto sme ja gledale od deca na fotografii i na televizija. srekjni sme, no nemame mnogu vreme za proslavuvanje, ova e samo polovina pat. chasovnikot vekje pokazhuva pladne, a oblacite se pobrzo go obikoluvaat masivot. zapochnavme so simnuvanjeto koe ni odi bavno – nekolku abzeli na kritichnite tochki, bavno premotuvanje na jazheto, zbunetost, iscrpenost, dehidracija… samo shto gi minavme vertikalnite skokovi i se upativme kon ‘ramoto’ nov problem – udirajkji silno vo strmnite karpi i led mi se skrshi ednata dereza. toa dopolnitelno ne zabavi vo narednite sekcii se do delot kade vekje nemashe potreba od derezi. oblakot vekje ne zavea, pochna da provejuva i zamrznat sneg se posilno i posilno. stana jasno deka edinstvenata logichna opcija e nokjta da ja mineme vo bivakot solvej na 4003 mnv, a do tamu imavme ushte kratko spushtanje nadolu i dva abzela. ovaa mala drvena kukjichka so nekolku legla ne spasi od surovosta na planinata i ni ovozmozhi nokjta da ja mineme na toplo i bezbedno. sledniot den imavme solidno utro, no simnuvanjeto nadolu ne beshe voopshto lesno, seushte bevme psiho-fizichki premoreni i se dogovorivme deka kje vnimavame na sekoj detal. ne sakavme da ni se sluchi nezgoda na simnuvanjeto kon hornli. vo domot se vrativme vo 11 chasot i prvo shto napravivme beshe nalevanje so voda vo ogromni kolichini i konzumiranje na vkusen topol obrok. toa ne vrati vo zhivot i ni ovozmozhi vednash da prodolzhime nadolu kon zhicharnicata, pa preku kratko peshachenje do plato rosa da se simneme nazad na italijanskata strana od planinata vo nashiot kamp. tamu ne precheka alvaro – prijatel alpinist od italija kogo go zapoznavme prethodno vo kampot, chovek koj rechisi 20 godini cheka da go osvoi materhorn od italijanska strana i srekjata nikako da mu se nasmevne. presrekjen e za nashiot uspeh i zaedno nazdravuvame – so nadezh deka i toj ovaa godina kje uspee vo namerata. stariot lisec alvaro veli: ‘cervino è cervino’. za materhorn chovek mozhe da slushne sekakvi prikazni – no site se samo prikazni dodeka ne dojde ovde i ne zastane pod ovoj mokjen djin. nashata prikazna na materhorn zavrshi srekjno i uspeshno, ovaa zaednichka borba so planinata, no ushte povekje so samite sebe, koja kje ja pametime zasekogash. na krajot, golema blagodarnost do kompanijata ‘herbalajf’ za poddrshkata vo realizacijata na ova iskachuvanje.
Објава← Назад кон архивата