Вести
10 годишнина од загинувањето на Красен Андоновски на Мон Блан

Красен беше дел од македонската експедиција која броеше 11 членови од ПД Кораб и 5 планинари од битолските клубови. Целта беше да се искачи највисокиот врв на Алпите во чест на 100 години Илинден.
Во прилог ја ставаме колумната на Ферид Мухиќ за неговиот и наш пријател објавена во весникот Дневник.
Красен
Красен е сега сигурно на својата Кожуф Планина. Со некаква метафизичка трансмутација, и телепортација, Мон Блан го испрати кај својата македонска сестра, во која Красен се вљуби при првата средба. Да ја чува и да ја заштитува нејзината неспоредлива убавина.
Голема обврска на секој човек е жив да ја пречека смртта.
Најчесто, смртта наоѓа празна лушпа наместо човек; тропа на куќарката, избелена и пуста, а полжавот одамна го снемало.
Красен е вистински човек. Никогаш не беше полжав. Ја восхити дури и смртта. Таму на моќниот Мон Блан, Белиот Врв, кој пукаше и ечеше додека од врелината на воздухот се топеа неговите глечери, покренувајќи ја и таа кобна лавина од земја и карпи. Од тројцата што беа на главниот удар, Красен беше најмногу жив. Најподготвен да ја пречека смртта. И го стори тоа. Ја пречека. Замина, за да остане, стори, за да стане тоа на што и името го обврзува: Красен и прекрасен човек.
Две зими поминавме заедно, спонтано, а неизбежно. Во “14”-та. Ќе се ставевме тројцата, со неговиот најдобар пријател, околу шест попладне. Зимно време тоа е веќе приквечер. По две-три чаши рујно вино. Понекогаш, чајот. И потоа, тие неверојатни разговори! Од Красен научив многу нешта за мирот, концентрацијата, и особено, за можноста да се живее без озлобеност, без пепел во очите, без пелин во душата.
Тој беше и основач и претседател на еколошкото друштво на млади, “Горјани”. Јасен, логичен, со хируршка прецизност ги егзекутираше сите стереотипи, заблуди, ставови засновани врз концептуална мрзливост на умот.
Оикос е постар од логија, домот е постар од науката за него (економијата), светот е постар од човекот. Екологијата не го измислила светот, науката не го создала нашиот дом. Човекот не е тука за да и суди на Природата, туку за да ја сочува. Тоа беа темелните столбови што го потпираа хармоничниот свет од неговата еколошка и хуманистичка визија. Ја имаше мудроста на примордијалните народи од американскиот континент. Како и тие, и тој не зборуваше ЗА рибите, цвеќето, шумите, планините; како и тие, и тој ја знаеше вештината да зборува СО нив.
Ујдиса, благодарение на таа древна мудрост, да се видам со тие што тој ги одмени, уште пред да се вратат дома. Автобусот (бел, со битолска регистрација), со кој заминаа сите, а се враќаа без него, го намести право пред мојата кола, во долгата колона возила, некаде низ рамните сремски села, каде што скршнавме, не знаејќи едни за други, поради блокадата на автопатот кај Шид. Чудесно едноставно, едноставно – чудесно! Во сите очи светкаа солзи додека се прегрнувавме, со него отсутен, а присутен засекогаш.
И потоа, патувавме во таа тивка, нема колона по целиот пат до Скопје. Допушти да сме потресени, не и да сме тажни. Го раководеше чинот на една особена иницијација. Тие десетина часа како лично да беше со секого од нас, овозможи да се кренеме до една повисока свест.
Красен ја имаше својата Планина. Секој човек ја има. Малкумина се тие што знаат дека ја имаат. Уште поретки се тие што успеваат да ја пронајдат. Красен ја најде кога првпат се сретна со Кожуф Планина. Сигурен сум дека Планините, тие прадревни храмови што земјата ги кренала во славата на небото, а минливоста им ги посветила на вечните нешта, имаат свои тајни знаења, сопствен јазик на кој комуницираат, и техники со кои невозможното за нас, го прават лесно и можно за себе.
Красен е сега сигурно на својата Кожуф Планина. Со некаква метафизичка трансмутација, и телепортација, Мон Блан го испрати кај својата македонска сестра, во која Красен се вљуби при првата средба. Да ја чува и да ја заштитува нејзината неспоредлива убавина. Тоа бидна. Красен го повика Планината и тој мораше да замине. Сите ги подучи во нешто. Оние што го познаваа, ги упати во вредноста на пријателството без сенка; оние што не го сретнале, ги научи како да го најдат сонцето на големата хармонија, здола ниските облаци на нашиот темпорален хаос.
Красен чекори низ врвиците на Кожуф Планина. И ќе продолжи да ги изодува. Без оглед дали ние ќе го видиме или не. До нас е едната од прекрасните планинарски патеки на неговата Планина, меморијално и симболички да му ја подариме. Да ја наречеме Патеката на Красен; Красенова Патека; Патеката на Красен Андоновски. За него, сега, тоа веќе не е важно. Тоа е битно за нас сите.
Македонското планинарство веќе ја има изградено својата репутација. Ја создава својата историја. Историјата, пак, ја маркираат подвизите на знаменити поединци, кои за чекор го прошириле нашиот хоризонт, за стапка го кренале нашиот дух. Красен ги направил и двете нешта, со тоа што покажал колку е важно смртта да ја пречекаме живи. Со тоа што станал и останал прекрасен човек.
ФЕРИД МУХИЌ
Извор
10 godishnina od zaginuvanjeto na krasen andonovski na mon blan krasen beshe del od makedonskata ekspedicija koja broeshe 11 chlenovi od pd korab i 5 planinari od bitolskite klubovi. celta beshe da se iskachi najvisokiot vrv na alpite vo chest na 100 godini ilinden. vo prilog ja stavame kolumnata na ferid muhikj za negoviot i nash prijatel objavena vo vesnikot dnevnik. krasen krasen e sega sigurno na svojata kozhuf planina. so nekakva metafizichka transmutacija, i teleportacija, mon blan go isprati kaj svojata makedonska sestra, vo koja krasen se vljubi pri prvata sredba. da ja chuva i da ja zashtituva nejzinata nesporedliva ubavina. golema obvrska na sekoj chovek e zhiv da ja precheka smrtta. najchesto, smrtta naogja prazna lushpa namesto chovek; tropa na kukjarkata, izbelena i pusta, a polzhavot odamna go snemalo. krasen e vistinski chovek. nikogash ne beshe polzhav. ja voshiti duri i smrtta. tamu na mokjniot mon blan, beliot vrv, koj pukashe i echeshe dodeka od vrelinata na vozduhot se topea negovite glecheri, pokrenuvajkji ja i taa kobna lavina od zemja i karpi. od trojcata shto bea na glavniot udar, krasen beshe najmnogu zhiv. najpodgotven da ja precheka smrtta. i go stori toa. ja precheka. zamina, za da ostane, stori, za da stane toa na shto i imeto go obvrzuva: krasen i prekrasen chovek. dve zimi pominavme zaedno, spontano, a neizbezhno. vo 14 -ta. kje se stavevme trojcata, so negoviot najdobar prijatel, okolu shest popladne. zimno vreme toa e vekje prikvecher. po dve-tri chashi rujno vino. ponekogash, chajot. i potoa, tie neverojatni razgovori! od krasen nauchiv mnogu neshta za mirot, koncentracijata, i osobeno, za mozhnosta da se zhivee bez ozlobenost, bez pepel vo ochite, bez pelin vo dushata. toj beshe i osnovach i pretsedatel na ekoloshkoto drushtvo na mladi, gorjani . jasen, logichen, so hirurshka preciznost gi egzekutirashe site stereotipi, zabludi, stavovi zasnovani vrz konceptualna mrzlivost na umot. oikos e postar od logija, domot e postar od naukata za nego (ekonomijata), svetot e postar od chovekot. ekologijata ne go izmislila svetot, naukata ne go sozdala nashiot dom. chovekot ne e tuka za da i sudi na prirodata, tuku za da ja sochuva. toa bea temelnite stolbovi shto go potpiraa harmonichniot svet od negovata ekoloshka i humanistichka vizija. ja imashe mudrosta na primordijalnite narodi od amerikanskiot kontinent. kako i tie, i toj ne zboruvashe za ribite, cvekjeto, shumite, planinite; kako i tie, i toj ja znaeshe veshtinata da zboruva so niv. ujdisa, blagodarenie na taa drevna mudrost, da se vidam so tie shto toj gi odmeni, ushte pred da se vratat doma. avtobusot (bel, so bitolska registracija), so koj zaminaa site, a se vrakjaa bez nego, go namesti pravo pred mojata kola, vo dolgata kolona vozila, nekade niz ramnite sremski sela, kade shto skrshnavme, ne znaejkji edni za drugi, poradi blokadata na avtopatot kaj shid. chudesno ednostavno, ednostavno chudesno! vo site ochi svetkaa solzi dodeka se pregrnuvavme, so nego otsuten, a prisuten zasekogash. i potoa, patuvavme vo taa tivka, nema kolona po celiot pat do skopje. dopushti da sme potreseni, ne i da sme tazhni. go rakovodeshe chinot na edna osobena inicijacija. tie desetina chasa kako lichno da beshe so sekogo od nas, ovozmozhi da se kreneme do edna povisoka svest. krasen ja imashe svojata planina. sekoj chovek ja ima. malkumina se tie shto znaat deka ja imaat. ushte poretki se tie shto uspevaat da ja pronajdat. krasen ja najde koga prvpat se sretna so kozhuf planina. siguren sum deka planinite, tie pradrevni hramovi shto zemjata gi krenala vo slavata na neboto, a minlivosta im gi posvetila na vechnite neshta, imaat svoi tajni znaenja, sopstven jazik na koj komuniciraat, i tehniki so koi nevozmozhnoto za nas, go pravat lesno i mozhno za sebe. krasen e sega sigurno na svojata kozhuf planina. so nekakva metafizichka transmutacija, i teleportacija, mon blan go isprati kaj svojata makedonska sestra, vo koja krasen se vljubi pri prvata sredba. da ja chuva i da ja zashtituva nejzinata nesporedliva ubavina. toa bidna. krasen go povika planinata i toj morashe da zamine. site gi poduchi vo neshto. onie shto go poznavaa, gi upati vo vrednosta na prijatelstvoto bez senka; onie shto ne go sretnale, gi nauchi kako da go najdat sonceto na golemata harmonija, zdola niskite oblaci na nashiot temporalen haos. krasen chekori niz vrvicite na kozhuf planina. i kje prodolzhi da gi izoduva. bez ogled dali nie kje go vidime ili ne. do nas e ednata od prekrasnite planinarski pateki na negovata planina, memorijalno i simbolichki da mu ja podarime. da ja narecheme patekata na krasen; krasenova pateka; patekata na krasen andonovski. za nego, sega, toa vekje ne e vazhno. toa e bitno za nas site. makedonskoto planinarstvo vekje ja ima izgradeno svojata reputacija. ja sozdava svojata istorija. istorijata, pak, ja markiraat podvizite na znameniti poedinci, koi za chekor go proshirile nashiot horizont, za stapka go krenale nashiot duh. krasen gi napravil i dvete neshta, so toa shto pokazhal kolku e vazhno smrtta da ja prechekame zhivi. so toa shto stanal i ostanal prekrasen chovek. ferid muhikj izvor
Објава← Назад кон архивата