Потребно е да сe изгубиш, за повторно да се пронајдеш
Потребно е да сe изгубиш, за повторно да се пронајдеш.. (С.С. Шеќер по подот)
Поттикнати од желбата да се допре недопрена природа групата од седумнаесет планинарски ентузијасти тргнаа во освојување на една нова амбициознa неодена тура на планината Плачковица. Планот беше да се оди од с. Радање, преку кањонот Камник до планинарски дом Вртешка, па оттаму до врвот Туртел 1689 м.н.в., па во бања Кежовица и на крај на штипска пастирмајлија, но во животот не секогаш стигнуваш таму кадешто си планирал, туку таму кадешто треба да стигнеш. Ова е нашето патешествие:
Ден недела, петнаесети ноември поаѓање во 5 часот наутро. Во седум пристигнавме во с. Радање. Изгрејсонцето не пречека сред златножолтите полиња од кадешто се гледаше античкиот град Баргала, но сепак тоа не беше насоката во која што требаше да се движиме, па затоа се вративме во сред село каде мештаните веќе беа будни и пијани.
Се прашаував дали станале во пет и стигнале да се напијат, или се уште пијани од предходхната вечер. Патот за кањонот кој го најдовме лево од новата џамија, беше прав и водеше покрај реката Радaњанска од која беше останато само речното корито. Водата беше сопрена и некаде од неа акумулираа езеро. Поминавме покрај три камени каскади кои некогаш го успорувале течението на реката. Направивме кратка пауза, поминавме низ една ледина и полека влеговме во кањонот Камник кој ние го нарековавме Македонскиот Колорадо. Е тука го доживеавме првото воодушевување. Кањонот изгледаше маестрално. Се движевме низ карпи со водени базени. На една убава бела плоча ја имавме првата подолга пауза за јадење и секако за групно фотографирање.
Егзотичните глетки и адреналинот ни ја крена енергијата и налик на двиви кози преминувавме тешко проодни премини, се додека кањонот не стана премногу тесен и стрмен и единствен излез ни беше да се упатиме угоре во планината по стрмината. Таму не пресретнаа дрвокрадците кои како штеточини ја пустошеа шумата. Поминавме многу близу до нивните две мазги кои исто така негодуваа на нашето присуство. Откако ги одминавме искачивме една угорнина стрмна 80 степени. Горе стоевме на работ на карпата која беше нагло пресечена и од која се отвараше прекрасна глетка на кањотот.
Над карпата се крнаа густи црни облаци и магла. Сонцето што кај Баргала ни ветуваше убаво време ,не го исполни ветувањето. Набргу влеговме во шумата како да влегуваме во некој хорор филм или надреалистичен расказ зошто маглата ја сечееа пукотници од ловџиски пушки и дерењето на ловџиите кои го бркаа дивечот. Сите не опфати некој страв дека некој од нас може да стане мета. Среќа ниедна од девојките во групата не се вика Јелeна, инаку ќе беше лов на јелене, сама си то тражила. Јас на своја поетска сметка се пошегував дека ако ме погодат, сајтовите ќе бидат преплавени со наслови: Поетеса се самоуби со ловџиска пушка на планината Плачковица.
Искачивме уште еден стрмен рид без патеки низ магла и пукотници, а на врвот се сретнавме со ловџијата и неговите две загарчиња. Тој ни се пофали дека уловиле волк и две диви свињи од по двеста кила. Ние не му поверувавме за волкот се додека не го видовме закачен за багажник. Преубава млада волчица погодена во вратот со сé уште отворни сини очи. Глетката ме жегна во градите. Се прашав како може нешто толку убаво да биде прогласено за штетник за кој се дава награда ако го убиеш.
Патот по кој не опраи ловџијата беше послан со нагазни мини од измет од крави. Требаше да ни стане јасно дека вака не би требало да изгледа нашиот пат, но наместо да се вратиме назад ние загазивме длабоко, во маглата. Е тука веќе не ми е јасно што се случи, каде го промашивме патот, затоа што маглата беше се пообилна, но затоа ми стана јасно зашто Вртешка се вика така како што се вика. Се вртевме, се вртевме како вртимушки околу Вртешка, но не ја најдовме ни В од Вртешка. Сме поминале покрај неа и поради густата магла не сме ја виделе. Поминавме низ борова шума и излеговме на каллив пат. Веќе почна и да врне и одењето во кал не беше баш пријатно. Одевме седум часа со само една мала и една поголема пауза во кањонот.
Не е убаво да се загубиш, но ако веќе се губиш барем загуби се со добро друштво, така секогаш е полесно. Се израдувавме кога ја видовме првата куќа во селото Кошево. На наше огромно изненадување таму ни кажаа дека сме поблиску до Радовиш отколку до Штип, дека Вртешка останала далеку зад нас и дека денес не би можеле да стигнеме до неа, дури ни понудија и да преспиеме во селото ако сакаме. Тоа беше надвор од нашите опции и затоа падна одлука да се сименме во с. Бучим кој е на 750м.н.в. Одевме уште еден час низ магла и дожд со последни сили и со страв дека ќе не стемни сред никаде. Кога го здогледавме рудникот Бучим, а набргу потоа и селото ни олесни.
Не облеа радост што сепак некаде стигневме, некаде каде што ни на крај памет не би ни било некогаш да дојдеме. Го видовме рудникот, селото, запознавме некои од селаните. Домаќинот на продавничката гостопримливо не прими да се згрееме покрај ќумбето на дрва заедно со по некоја ракија и пиво, го почекавме комбето. Дознавме дека само пет-шест жители на селото работат во рудникот, другите работат тутутн и дека селото два пати било иселено, и повторно населено и сега има околу стотина куќи и триесетина деца во училиштето.
Потоа сé беше по план. Бањата Кежовица беше патување назад низ вековите во некое турско време во амам. Турците навистина знаеле за лезет. Лековитата вода ги опушти нашите уморни тела и студот кој ни беше влезен в коски го замени со топлина која ја грее и душата. Потполно релаксирани и опуштени отидовме на гурманско уживање штипска пастрмајлија и поетско вино. Во Скопје пристигнавме во 22ч задоволни од оваа незаборавна авантура. За крај на сите учесници на оваа луда тура им посветувам една песна од мојата колешка Николина Андова Шопова (Влезот е од другата страна).
Тешко дека ќе се изгубиме
Тешко дека ќе се изгубиме познати ни се сите улички и патишта во оваа ноќ, мазна и лизгава како црна постава на некое здолниште кое штотуку не распукало по шевовите Талкаме по нашите кожи и застануваме пред испакнатите брадавици како пред суви карпи и ниедно чудо не нѐ чека зад нив Се молам да заскитаме, смислувам некаков локален антинавигациски систем А тука да скршнеме, велиш Се молам никогаш да не го најдеме патот
Фотографија : Богдановски Тони Стојмирова Марина Благоевич Владимир
Автор на извештајот Снежана Стојчевска
16.11.2014, Скопје
potrebno e da se izgubish, za povtorno da se pronajdesh potrebno e da se izgubish, za povtorno da se pronajdesh.. (s.s. shekjer po podot) pottiknati od zhelbata da se dopre nedoprena priroda grupata od sedumnaeset planinarski entuzijasti trgnaa vo osvojuvanje na edna nova ambiciozna neodena tura na planinata plachkovica. planot beshe da se odi od s. radanje, preku kanjonot kamnik do planinarski dom vrteshka, pa ottamu do vrvot turtel 1689 m.n.v., pa vo banja kezhovica i na kraj na shtipska pastirmajlija, no vo zhivotot ne sekogash stignuvash tamu kadeshto si planiral, tuku tamu kadeshto treba da stignesh. ova e nasheto pateshestvie: den nedela, petnaeseti noemvri poagjanje vo 5 chasot nautro. vo sedum pristignavme vo s. radanje. izgrejsonceto ne precheka sred zlatnozholtite polinja od kadeshto se gledashe antichkiot grad bargala, no sepak toa ne beshe nasokata vo koja shto trebashe da se dvizhime, pa zatoa se vrativme vo sred selo kade meshtanite vekje bea budni i pijani. se prashauvav dali stanale vo pet i stignale da se napijat, ili se ushte pijani od predhodhnata vecher. patot za kanjonot koj go najdovme levo od novata djamija, beshe prav i vodeshe pokraj rekata radanjanska od koja beshe ostanato samo rechnoto korito. vodata beshe soprena i nekade od nea akumuliraa ezero. pominavme pokraj tri kameni kaskadi koi nekogash go usporuvale techenieto na rekata. napravivme kratka pauza, pominavme niz edna ledina i poleka vlegovme vo kanjonot kamnik koj nie go narekovavme makedonskiot kolorado. e tuka go dozhiveavme prvoto voodushevuvanje. kanjonot izgledashe maestralno. se dvizhevme niz karpi so vodeni bazeni. na edna ubava bela plocha ja imavme prvata podolga pauza za jadenje i sekako za grupno fotografiranje. egzotichnite gletki i adrenalinot ni ja krena energijata i nalik na dvivi kozi preminuvavme teshko proodni premini, se dodeka kanjonot ne stana premnogu tesen i strmen i edinstven izlez ni beshe da se upatime ugore vo planinata po strminata. tamu ne presretnaa drvokradcite koi kako shtetochini ja pustoshea shumata. pominavme mnogu blizu do nivnite dve mazgi koi isto taka negoduvaa na nasheto prisustvo. otkako gi odminavme iskachivme edna ugornina strmna 80 stepeni. gore stoevme na rabot na karpata koja beshe naglo presechena i od koja se otvarashe prekrasna gletka na kanjotot. nad karpata se krnaa gusti crni oblaci i magla. sonceto shto kaj bargala ni vetuvashe ubavo vreme ,ne go ispolni vetuvanjeto. nabrgu vlegovme vo shumata kako da vleguvame vo nekoj horor film ili nadrealistichen raskaz zoshto maglata ja secheea pukotnici od lovdjiski pushki i derenjeto na lovdjiite koi go brkaa divechot. site ne opfati nekoj strav deka nekoj od nas mozhe da stane meta. srekja niedna od devojkite vo grupata ne se vika jelena, inaku kje beshe lov na jelene, sama si to trazhila. jas na svoja poetska smetka se posheguvav deka ako me pogodat, sajtovite kje bidat preplaveni so naslovi: poetesa se samoubi so lovdjiska pushka na planinata plachkovica. iskachivme ushte eden strmen rid bez pateki niz magla i pukotnici, a na vrvot se sretnavme so lovdjijata i negovite dve zagarchinja. toj ni se pofali deka ulovile volk i dve divi svinji od po dvesta kila. nie ne mu poveruvavme za volkot se dodeka ne go vidovme zakachen za bagazhnik. preubava mlada volchica pogodena vo vratot so sé ushte otvorni sini ochi. gletkata me zhegna vo gradite. se prashav kako mozhe neshto tolku ubavo da bide proglaseno za shtetnik za koj se dava nagrada ako go ubiesh. patot po koj ne oprai lovdjijata beshe poslan so nagazni mini od izmet od kravi. trebashe da ni stane jasno deka vaka ne bi trebalo da izgleda nashiot pat, no namesto da se vratime nazad nie zagazivme dlaboko, vo maglata. e tuka vekje ne mi e jasno shto se sluchi, kade go promashivme patot, zatoa shto maglata beshe se poobilna, no zatoa mi stana jasno zashto vrteshka se vika taka kako shto se vika. se vrtevme, se vrtevme kako vrtimushki okolu vrteshka, no ne ja najdovme ni v od vrteshka. sme pominale pokraj nea i poradi gustata magla ne sme ja videle. pominavme niz borova shuma i izlegovme na kalliv pat. vekje pochna i da vrne i odenjeto vo kal ne beshe bash prijatno. odevme sedum chasa so samo edna mala i edna pogolema pauza vo kanjonot. ne e ubavo da se zagubish, no ako vekje se gubish barem zagubi se so dobro drushtvo, taka sekogash e polesno. se izraduvavme koga ja vidovme prvata kukja vo seloto koshevo. na nashe ogromno iznenaduvanje tamu ni kazhaa deka sme poblisku do radovish otkolku do shtip, deka vrteshka ostanala daleku zad nas i deka denes ne bi mozhele da stigneme do nea, duri ni ponudija i da prespieme vo seloto ako sakame. toa beshe nadvor od nashite opcii i zatoa padna odluka da se simenme vo s. buchim koj e na 750m.n.v. odevme ushte eden chas niz magla i dozhd so posledni sili i so strav deka kje ne stemni sred nikade. koga go zdogledavme rudnikot buchim, a nabrgu potoa i seloto ni olesni. ne oblea radost shto sepak nekade stignevme, nekade kade shto ni na kraj pamet ne bi ni bilo nekogash da dojdeme. go vidovme rudnikot, seloto, zapoznavme nekoi od selanite. domakjinot na prodavnichkata gostoprimlivo ne primi da se zgreeme pokraj kjumbeto na drva zaedno so po nekoja rakija i pivo, go pochekavme kombeto. doznavme deka samo pet-shest zhiteli na seloto rabotat vo rudnikot, drugite rabotat tututn i deka seloto dva pati bilo iseleno, i povtorno naseleno i sega ima okolu stotina kukji i triesetina deca vo uchilishteto. potoa sé beshe po plan. banjata kezhovica beshe patuvanje nazad niz vekovite vo nekoe tursko vreme vo amam. turcite navistina znaele za lezet. lekovitata voda gi opushti nashite umorni tela i studot koj ni beshe vlezen v koski go zameni so toplina koja ja gree i dushata. potpolno relaksirani i opushteni otidovme na gurmansko uzhivanje shtipska pastrmajlija i poetsko vino. vo skopje pristignavme vo 22ch zadovolni od ovaa nezaboravna avantura. za kraj na site uchesnici na ovaa luda tura im posvetuvam edna pesna od mojata koleshka nikolina andova shopova (vlezot e od drugata strana). teshko deka kje se izgubime teshko deka kje se izgubime poznati ni se site ulichki i patishta vo ovaa nokj, mazna i lizgava kako crna postava na nekoe zdolnishte koe shtotuku ne raspukalo po shevovite talkame po nashite kozhi i zastanuvame pred ispaknatite bradavici kako pred suvi karpi i niedno chudo ne nѐ cheka zad niv se molam da zaskitame, smisluvam nekakov lokalen antinavigaciski sistem a tuka da skrshneme, velish se molam nikogash da ne go najdeme patot fotografija : bogdanovski toni stojmirova marina blagoevich vladimir avtor na izveshtajot snezhana stojchevska 16.11.2014, skopje