Вести
Спомени од Манаслу 1986


Деновите поминуваа, а ние ја користевме максимално секоја прилика од се пореткото стабилно време, за да напредуваме и да фиксираме нови делници од нашата насока.
Во една прилика додека со Диме се обидувавме да пронајдиме место за поминување преку една огромна пукнатина, ми се случи несреќа што за среќа добро заврши. Имаше нешто како мал мост од натрупан мраз и снег што ја премостуваше пукнатината. Го обезбедував Диме додека го поминуваше тој дел со цел да фиксира јаже на тоа место.Диме успеа да го стори тоа, и потоа дојде ред на мене. Внимателно тргнав, и кога бев некаде на самиот крај, одеднаш го изгубив тлото под моите нозе. Останав да висам над пукнатината, и на гуртната со карабинер што ми беше прикопчан на фиксираното јаже. Успеав некако да се извлечам од таа ситуација. Во такви моменти човек нема време да се уплаши. Се се случи премногу брзо за да се почувствува такво нешто. Продолживме нагоре. Во следните денови на подобро време, Диме, Боби-Екстрем, заедно со Серѓо, Борче и Ѓока, го поставија и вториот висински логор на 5,720 метри. Тој логор беше можеби најстрашниот, но и најсреќниот дел од целата наша активност на Манаслу. На два пати беше целосно уништен од лавина, но за среќа кога тоа се случи во него немаше никој од нашите другари, иако во тој логор понекогаш спиевме и по 7 луѓе.

Логорот го поместивме малку полево, затоа што мислевме дека можеби таму ќе бидеме побезбедни, но се испостави дека тоа не бесе така. Во една прилика кога бев таму со Диме, и додека гледавме нагоре кон врвот правејќи планови каде да се движиме, слушнавме трескот во горниот дел од насоката. За миг кон нас со голема брзина се приближуваше лавина од мраз измешан со новопаднатиот снег. Во тие неколку секунди во прво време сметавме дека сме на безбедно место, и сеуште гледавме нагоре без да реагираме. Одеднаш Диме викна: “Боби, абе ова на нас иди!!”.. Се стрчавме кон ѕидот од снег што самите го имавме ископано веднаш до нашите шатори. Се склопчивме залепени до него, и гледајќи еден во друг чекавме лавината да помине над нас. Но таа помина на само неколку метри покрај нашиот шатор. Колку е човек беспомошен во такви моменти. Се сеќавам на мислата што тогаш ми помина низ главата, “Значи вака изгледа тоа..сега ќе почни да не мели лавината”. Боби поувствува како изгледа да се најдеш на патот од лавината во една ситуација слична на нашата. Имаше среќа што лавината беше од свежо наврнат снег и со помала сила, па ја немаше онаа позната разурнувачка моќ на раскинување. Беше затрупан до самиот врат, и малку фалеше тоа негово искуство да биде со трагичен крај.
Сите овие искуства резултираа со огромно физичко и психичко оптеретување кај сите членови од тимот. Во тие момент си викав: “Добро Боби, тоа е тоа, да си активен во алпинизмот значи да совладуваш проблеми и тешкотии, одиме понатаму”. Еден момент од нашето искачување, мене ќе ми остане засекогаш во сеќавање. Јас Диме и Трајче бевме тргнати нагоре кон нашиот трет висински логор што го имавме поставено на 6,550 метри..Тоа всушност беше отворен бивак во самата вертикала од карпата. Најдовме едно мало вдлабнување во самата карпа, и таму спиевме. Од евентуалното паѓање во амбисот не штитеше само еден распнат шатор што ни служеше како бариера. Имавме намера да пристигнеме таа вечер до тој логор, и следниот ден да продолжиме со нашата работа во горниот дел од насоката. Трајче се пожали дека му се премрзнати нозете и одлучи да се врати назад.

Јас и Диме продолживме нагоре. Веќе беше сосема темно кога дојдовме до дел од насоката каде сто имаше пречка во лево, и потоа вертикала право нагоре до нашиот логор. Месечината се пресликуваше на смрзнатата површина од карпата што беше како стакло. Диме одеше прв и малку пред мене. За момент застана и потоа ми се обрати: “Ги нема фиксираните јажиња, ги има однесено лавина!”. По кратко размислување му реков дека е најдобро да се вратиме и да не ризикуваме без потреба. Ние не носевме опрема за да се обезбедуваме меѓусебно, а тоа значеше дека ќе мораме слободно да го поминеме овој дел. Му реков дека е најдобро да се спуштиме во долниот логор, и утре по ден да го обезбедиме повторно овој дел. Диме сакаше да продолжи, и тогаш се разидовме во нашите ставови. Јас почнав да се спуштам надолу. Колку што можам да се сетам, се спуштив сосема долу до базниот логор. Бев под големо психичко оптеретување. За мене ова значеше дека ние престанавме да функционираме како тим. А јас не сакав да го прифатам сознанието и она што се надѕираше, дека во нашата огромна желба да успееме, почнавме да го уриваме нашиот основен концепт за внимателност и користење на здравиот разум. Доколку се работеше за финален обид за искачување на врвот, или пак за некаква инцидентна ситуација кога немаме друг избор, а такви моменти во алпинизмот секако дека постојат, ќе го прифатев тој моментум и ќе продолжев напред. Но оваа ситуација беше сосема поинаква. Ние имавме избор да не се изложуваме на тој ризик таа вечер, и можевме да продолжиме со нашето качување следното утро. Во секој случај ова се косеше со мојот начин на размислување и концепт, и со тоа како ги поставувам работите кога се подготвувам за некое искачување. Јас претходно сум бил во ситуација да правам соло искачувања, и за мене тоа не беше ништо ново. Едноставно..мислев дека нема потреба од таков ризик. Подоцна размислував за тоа кој кого остави таму таа вечер. Дали јас Диме, или пак тој мене. Констатирав дека во прашанје не бесе ниту едното ниту пак другото. Сите ние бевме доволно искусни алпинисти, и бевме сосема свесни за сите можни опасности и деликатни моменти на кои што наидуваме. Моменталниот ризик и нашата одлука како тогаш да се делува, се гради уште пред тој момент да се случи. Размислувањата за сите можни деликатни ситуации, помагаа да се припремиме за да го извлечеме максимумот од нашата моментална спремност, и да ги сведеме на минимум евентуалните грешки. Ова посебно се однесува за ситуации кога треба да донесеме одлука за некое соло искачување. На Јове долу му реков дека јас повеќе немам намера да работам на понатамошното искачување. Поминав еден ден во базниот логор. Бев многу оптеретен со последните случувања, и постојано размислував за тоа дека Диме горе остана сам. Добро е што Борче замина нагоре за да му се придружи. Следниот ден вечерта веќе неможев да го издржам притисокот. Кога сите веќе си легнуваа да спијат, некаде околу 22,00 часот, го спремив мојот ранец со опремата, и без никој да знае тргнав сам нагоре. Овој пат бев спремен за поголем ризик и неизвесност.

После извесно време пристигнав до местото каде сто беше нашиот прв висински логор на 4,900 метри. Од него до мене допираа звуци на рченје на некој од другарите што спиеја таму. Не се задржав воопшто на тоа место.Бев тивок за да не разбудам некој од нив, и само го продолжив мојот пат нагоре. Ги поминував сите оние места каде што порано имавме фиксирани јажиња сосема сам, и заедно со темнината што ми правеше друштво. Одвреме-навреме се слушаше понекој татнеж од лавини што паѓаа во мојата близина. Имав убава вечер со повремена месечина што ми го осветлуваше патот. Дојдов и до местото каде што беше нашиот втор висински логор. Пред мене остануваше уште само делот од каде што се вратив предходно. Сеуште беше мрак. Утрото беше на самиот праг. На местото каде што се разделивме со Диме, почна да се разденува. Беше страшно ладно. Јас постојано бев во движење, но иако бев загреан и убаво наоблечен, сеуште чувствував неподнослив студ. Во такви моменти се јавува страв дека ако вака продолжи да паѓа температурата ќе се случи она најстрашното. Сознанието дека не мозеш да се стоплиш, а се наоѓаш некаде таму горе и во такви услови е навистина нешто што не би сакале да го доживеете. Јас веќе немав што повеќе да облечам на себе, и единствено нешто што можев да направам е да продолжам да се движам. Сонцето се повеќе и повеќе се подигаше на хоризонтот, и јас почнав да чувствувам дека студот постепено почнува да попушта. Убаво е тоа чувство на постепена топлина што те обзема, како некој да те гали по телото. На дваесетина метри над мене, го забележав распнатиот шатор од нашиот бивак на 6,550 метри. Го забележав Борче како гледа надолу. Еееј!!..што правиш ти таму? ми викна Борче. Повторно бевме заедно. Јас Диме и Борце. Поминав во еден здив 2,350 метри висинска разлика за да им се придружам..

Сите тројца продолживме со фиксирање на јажиња во следниот дел од насоката. Тоа беше и технички најтешкиот дел досега. Диме имаше завршено убава работа претходните денови таму. Веќе немаше промена со нови луѓе што работеа наизменично на горниот дел од насоката. Ние воопшто не се спуштавме подолу од третиот логор што беше на 6,550м. Експедицијата влезе во пресудната и критична фаза. Време имавме се помалку на располагање, и оној период што требаше да биде со најоптимални временски услови за работа, веќе беше при крај. Хималајската зима беше на прагот. Шерпасите исплашени од се она сто се случуваше минатите денови, стануваа се покомплицирани, и се поретко вршеа дотур на храна и опрема нагоре. Со Диме бевме првите што успеавме да излезиме на седлото што се наоѓа на 6,950 метри, помегу Пик 29, и Манаслу. Тоа беше вистинска еуфорија од радост и силни емоции. Се прегрнувавме и си честитавме еден на друг. Се радувавме како деца. Најтешкото беше поминато. Според информациите сто ги имавме од дневникот на полската експедиција, после 23 дена на работа колку што ним им биле потребни за да стигнат до ова место, во следните два дена успеале да се качат на врвот. Следниот ден го подигнавме нашиот четврти висински логор на 7,600 метри.
ПЛАНИНА ВО ЧОВЕКОТ И ЧОВЕК ВО ПЛАНИНАТА
Редоследот на настаните и сите пропратни моменти од нашиот престој во овој логор, тешко се опишуваат со зборови. Кога го подигнавме шаторот и се сместивме во него, мислевме дека ќе бидеме само накратко тука. Бевме подготвени да го качиме врвот, и потоа да си одиме дома. Имаше посилен ветар, но не беше ништо посебно страшно за да бидеме загрижени. Проблем беше што шерпасите престанаа сосема да вршат дотур на опрема и храна нагоре. Тие воопшто не пристигнаа до овој логор. За високи премии донесоа нешто од опремата до третиот висински логор на 6,550 метри, и само еднаш дојде еден од нив до седлото на 6,950 метри. Ние се спуштавме повеќе пати надолу за да донесеме се она што ни е потребно во четвртиот висински логор. Тоа беше истоштувачка работа. Одкако горе имавме се што ни треба, боци со кислород и доволно храна за секој случај доколку не успееме во нашиот прв обид со искачувањето на врвот, се спремивме следното утро да одиме нагоре. Таа вечер се појави силен ветар. Се надевавме дека ќе престани, и дека ќе биде се во ред кога ќе се раздени. Иако утрото видовме дека тоа не е така, ние се спремивме да одиме кон врвот. Ги наместивме дерезите, и излеговме надвор спремни да тргнеме.Ветарот беше премногу силен, и наоколу почнаа да се формираат загрижувачки темни облаци.Одлучивме сепак да го откажеме нашето качување за тој ден.

Таа вечер беше ужасна. Ветарот беше толку силен што ми го лепеше платното од саторот на моето лице. Бевме тивки, и воопшто не се обидувавме да разговараме помеѓу себе. Во такви моменти и на таа височина не смее да се направи никаква грешка. Треба внимателно да се следи секоја промена што се случува кај нас. Секој од нас треба да биде свесен за моменталниот капацитет о расположлива сила. Доколку почувствуваш некои здравствени проблеми, другарите колку и да сакаат да ти помогнат, нема да бидат во состојба да го сторат тоа. Ќе останеш засекогаш таму. Се обидувавме да зготвиме нешто за јадење.И самото полнење на лончето за готвење со снег, беше напорна работа. Поради ниската температура и разредениот воздух, топењето на снегот трае многу подолго одколку долу. Додека чекавме тоа да се случи, понекогаш заспивавме истоштени од се. Кога ќе се разбудевме, се забележуваше дека снегот се стопил но водата повторно замрзнала одкако се потрошила малата плинска боца. Постепено, престанавме сосема да јадеме.Немавме никаков апетит, и тоа беше навистина загрижувачка работа. Знаев дека мораме да јадеме нешто за да закрепнеме, без разлика колку и да ни беше тешко тоа. Но тогаш и таму, беше многу полесно да се констатира, а многу потешко да се направи тоа. Времето не се поправаше, и ние веќе полека почнавме да губиме ориентација колку долго сме таму. Само ретките контакти со базниот логор преку рачните радио станици, не потсетуваа на тоа. Една од тие измачувачки вечери кога се обидував да заспијам, а ветрот го раскинуваше нашиот шатор, почнав да слушам музика. Беше тоа нешто како хорско пеење.
Зарем е можно да се слуша радиото од нашиот базен логор дури до овде си помислив. Се разбира дека тоа не беше возможно. Во ниеден момент не користевме од боците со кислород додека бевме горе. Кислородот го чувавме за напад кон врвот. Има голема разлика да се исфорсира врв од 7600 метри без користење на кислород, што е всушност и општо позната работа, но да се помине неколку дена на оваа височина без негово користење е нешто сосема друго. Горе стануваше се покритично. Борче постојано ги масираше премрзнатите нозе. Диме беше во најдобра состојба, но сите тројца бевме многу истоштени. Размислувавме без оглед на се да тргнеме нагоре, и да се обидеме да излезиме на врвот. Можеби и ќе успеевме во тоа, но со оглед на се она сто поминавме изминатите денови, ние веќе бевме при крај со нашите сили. Таквиот обид можеше да биде многу ризичен, посебно при враќањето од врвот кога се случуваат најмногу несреќи според статистиката што постои. Од базниот логор постојано ја следеа нашата ситуација преку радио станицата што ја имавме. Од таму имавме воспоставено врска со Скопје и со комитетот што беше формиран за реализација на оваа наша експедиција. Кога тие разбраа што се случува горе, донесоа одлука да се прекинат сите обиди за излегување на врвот. Ни беше налозено да се вратиме долу..
За тоа колку тешко го доживеавме сето ова, можам да пишувам и повеќе од се ова што досега го напишав. Низ нашите глави поминуваа сите оние моменти што ги преживуваме изминатиот период. Сите наши обиди и макотрпна работа. Сите наши желби и откажувања. Зарем се беше залудно?. Сепак, одкако помина извесно време и ни се средија мислите, свативме дека тоа не беше така. Искуствата со кои што се здобивме тогаш беа огромни. Зборовите на Јован Попоски, водачот на оваа експедиција, тоа најдобро го објаснуваат. На прашанјето за тоа како ја оценува ова акција бидејќи врвот не беше достигнат рече: “Достигнатата височина, и искуството со кое што се здобивме изведувајќи ја оваа акција под условите што ние ги имавме, се многу поголеми, одколку барем половина од луѓето да се качеа на врвот по убаво време”
Ако некогаш имам можност да одберам кој врв би сакал да го качувам од 8000 метри, тоа секако би бил повторно Манаслу.Таму горе високо во неговите пазуви, сватив колку сме ништожни во споредба со тие грандиозни дела на природата. Иако разочаран што не успеавме да стигнеме до врвот, се чувствував некако исполнет и многу поискусен од порано. Манаслу, планината на духовите, не испрати побогати со многу нови сознанија и продуховени дома. Кога ги собравме шаторите од базниот логор кој беше нашиот дом во изминатите 45 дена, бев со измешани чувства. Уморен..тажен разочаран, но и среќен. Среќен затоа што наскоро ќе се видам со моите најблиски дома. Кога тргнавме да си одиме, и кога повторно бевме караван со многу носачи, но овојпат во спротивна насока, постојано се осврнував назад за да го видам Манаслу. Но тој повеќе не се гледаше. Хималајската зима веќе беше тука, и целиот масив беше обвиткан во темни облаци. Представата беше завршена, а завесите спуштени. Време беше да си одиме дома..

П.С.
*Споредувајќи ги записите од дневникот на полската експедиција што беше изведена на Манаслу во 1984г. се поставува прашањето зошто на истото место дојде до толку голема разлика во лавинските услови кога се знае дека и тие и ние работевме во истиот временски период според кој требаше да имаме најоптимални услови?
Временските услови во 1984 година биле сосема разлицни. Според информациите што ги добивме од нив, од 14 септември – до 12 октомври таа година, времето на Манаслу било сончево и стабилно, и без врнежи. Само од 12 до 15 септември заврнало снег од 10цм во базата,а на 5,720 метри каде што и тие го имаа поставено вториот висински логор, заврнале 120цм снег. И потоа повторно имале убаво и стабилно време. За разлика од тогаш ние, од 11 септември – до 13 октомври имавме само седум убави денови со сонце. Сите други беа со врнежи од снег, а од тоа на четири пати заврна и над 100цм на нов снег во горните делови од планината. Тоа е причината што имавме толку многу лавини. Понекогаш се случуваа и по десетина лавини дневно од кои што половината беа крајно опасни.
spomeni od manaslu 1986 denovite pominuvaa, a nie ja koristevme maksimalno sekoja prilika od se poretkoto stabilno vreme, za da napreduvame i da fiksirame novi delnici od nashata nasoka. vo edna prilika dodeka so dime se obiduvavme da pronajdime mesto za pominuvanje preku edna ogromna puknatina, mi se sluchi nesrekja shto za srekja dobro zavrshi. imashe neshto kako mal most od natrupan mraz i sneg shto ja premostuvashe puknatinata. go obezbeduvav dime dodeka go pominuvashe toj del so cel da fiksira jazhe na toa mesto.dime uspea da go stori toa, i potoa dojde red na mene. vnimatelno trgnav, i koga bev nekade na samiot kraj, odednash go izgubiv tloto pod moite noze. ostanav da visam nad puknatinata, i na gurtnata so karabiner shto mi beshe prikopchan na fiksiranoto jazhe. uspeav nekako da se izvlecham od taa situacija. vo takvi momenti chovek nema vreme da se uplashi. se se sluchi premnogu brzo za da se pochuvstvuva takvo neshto. prodolzhivme nagore. vo slednite denovi na podobro vreme, dime, bobi-ekstrem, zaedno so sergjo, borche i gjoka, go postavija i vtoriot visinski logor na 5,720 metri. toj logor beshe mozhebi najstrashniot, no i najsrekjniot del od celata nasha aktivnost na manaslu. na dva pati beshe celosno unishten od lavina, no za srekja koga toa se sluchi vo nego nemashe nikoj od nashite drugari, iako vo toj logor ponekogash spievme i po 7 lugje. logorot go pomestivme malku polevo, zatoa shto mislevme deka mozhebi tamu kje bideme pobezbedni, no se ispostavi deka toa ne bese taka. vo edna prilika koga bev tamu so dime, i dodeka gledavme nagore kon vrvot pravejkji planovi kade da se dvizhime, slushnavme treskot vo gorniot del od nasokata. za mig kon nas so golema brzina se priblizhuvashe lavina od mraz izmeshan so novopadnatiot sneg. vo tie nekolku sekundi vo prvo vreme smetavme deka sme na bezbedno mesto, i seushte gledavme nagore bez da reagirame. odednash dime vikna: “bobi, abe ova na nas idi!!”.. se strchavme kon dzidot od sneg shto samite go imavme iskopano vednash do nashite shatori. se sklopchivme zalepeni do nego, i gledajkji eden vo drug chekavme lavinata da pomine nad nas. no taa pomina na samo nekolku metri pokraj nashiot shator. kolku e chovek bespomoshen vo takvi momenti. se sekjavam na mislata shto togash mi pomina niz glavata, “znachi vaka izgleda toa..sega kje pochni da ne meli lavinata”. bobi pouvstvuva kako izgleda da se najdesh na patot od lavinata vo edna situacija slichna na nashata. imashe srekja shto lavinata beshe od svezho navrnat sneg i so pomala sila, pa ja nemashe onaa poznata razurnuvachka mokj na raskinuvanje. beshe zatrupan do samiot vrat, i malku faleshe toa negovo iskustvo da bide so tragichen kraj. site ovie iskustva rezultiraa so ogromno fizichko i psihichko opteretuvanje kaj site chlenovi od timot. vo tie moment si vikav: “dobro bobi, toa e toa, da si aktiven vo alpinizmot znachi da sovladuvash problemi i teshkotii, odime ponatamu”. eden moment od nasheto iskachuvanje, mene kje mi ostane zasekogash vo sekjavanje. jas dime i trajche bevme trgnati nagore kon nashiot tret visinski logor shto go imavme postaveno na 6,550 metri..toa vsushnost beshe otvoren bivak vo samata vertikala od karpata. najdovme edno malo vdlabnuvanje vo samata karpa, i tamu spievme. od eventualnoto pagjanje vo ambisot ne shtiteshe samo eden raspnat shator shto ni sluzheshe kako bariera. imavme namera da pristigneme taa vecher do toj logor, i sledniot den da prodolzhime so nashata rabota vo gorniot del od nasokata. trajche se pozhali deka mu se premrznati nozete i odluchi da se vrati nazad. jas i dime prodolzhivme nagore. vekje beshe sosema temno koga dojdovme do del od nasokata kade sto imashe prechka vo levo, i potoa vertikala pravo nagore do nashiot logor. mesechinata se preslikuvashe na smrznatata povrshina od karpata shto beshe kako staklo. dime odeshe prv i malku pred mene. za moment zastana i potoa mi se obrati: “gi nema fiksiranite jazhinja, gi ima odneseno lavina!”. po kratko razmisluvanje mu rekov deka e najdobro da se vratime i da ne rizikuvame bez potreba. nie ne nosevme oprema za da se obezbeduvame megjusebno, a toa znacheshe deka kje morame slobodno da go pomineme ovoj del. mu rekov deka e najdobro da se spushtime vo dolniot logor, i utre po den da go obezbedime povtorno ovoj del. dime sakashe da prodolzhi, i togash se razidovme vo nashite stavovi. jas pochnav da se spushtam nadolu. kolku shto mozham da se setam, se spushtiv sosema dolu do bazniot logor. bev pod golemo psihichko opteretuvanje. za mene ova znacheshe deka nie prestanavme da funkcionirame kako tim. a jas ne sakav da go prifatam soznanieto i ona shto se naddzirashe, deka vo nashata ogromna zhelba da uspeeme, pochnavme da go urivame nashiot osnoven koncept za vnimatelnost i koristenje na zdraviot razum. dokolku se raboteshe za finalen obid za iskachuvanje na vrvot, ili pak za nekakva incidentna situacija koga nemame drug izbor, a takvi momenti vo alpinizmot sekako deka postojat, kje go prifatev toj momentum i kje prodolzhev napred. no ovaa situacija beshe sosema poinakva. nie imavme izbor da ne se izlozhuvame na toj rizik taa vecher, i mozhevme da prodolzhime so nasheto kachuvanje slednoto utro. vo sekoj sluchaj ova se koseshe so mojot nachin na razmisluvanje i koncept, i so toa kako gi postavuvam rabotite koga se podgotvuvam za nekoe iskachuvanje. jas prethodno sum bil vo situacija da pravam solo iskachuvanja, i za mene toa ne beshe nishto novo. ednostavno..mislev deka nema potreba od takov rizik. podocna razmisluvav za toa koj kogo ostavi tamu taa vecher. dali jas dime, ili pak toj mene. konstatirav deka vo prashanje ne bese nitu ednoto nitu pak drugoto. site nie bevme dovolno iskusni alpinisti, i bevme sosema svesni za site mozhni opasnosti i delikatni momenti na koi shto naiduvame. momentalniot rizik i nashata odluka kako togash da se deluva, se gradi ushte pred toj moment da se sluchi. razmisluvanjata za site mozhni delikatni situacii, pomagaa da se pripremime za da go izvlecheme maksimumot od nashata momentalna spremnost, i da gi svedeme na minimum eventualnite greshki. ova posebno se odnesuva za situacii koga treba da doneseme odluka za nekoe solo iskachuvanje. na jove dolu mu rekov deka jas povekje nemam namera da rabotam na ponatamoshnoto iskachuvanje. pominav eden den vo bazniot logor. bev mnogu optereten so poslednite sluchuvanja, i postojano razmisluvav za toa deka dime gore ostana sam. dobro e shto borche zamina nagore za da mu se pridruzhi. sledniot den vecherta vekje nemozhev da go izdrzham pritisokot. koga site vekje si legnuvaa da spijat, nekade okolu 22,00 chasot, go spremiv mojot ranec so opremata, i bez nikoj da znae trgnav sam nagore. ovoj pat bev spremen za pogolem rizik i neizvesnost. posle izvesno vreme pristignav do mestoto kade sto beshe nashiot prv visinski logor na 4,900 metri. od nego do mene dopiraa zvuci na rchenje na nekoj od drugarite shto spieja tamu. ne se zadrzhav voopshto na toa mesto.bev tivok za da ne razbudam nekoj od niv, i samo go prodolzhiv mojot pat nagore. gi pominuvav site onie mesta kade shto porano imavme fiksirani jazhinja sosema sam, i zaedno so temninata shto mi praveshe drushtvo. odvreme-navreme se slushashe ponekoj tatnezh od lavini shto pagjaa vo mojata blizina. imav ubava vecher so povremena mesechina shto mi go osvetluvashe patot. dojdov i do mestoto kade shto beshe nashiot vtor visinski logor. pred mene ostanuvashe ushte samo delot od kade shto se vrativ predhodno. seushte beshe mrak. utroto beshe na samiot prag. na mestoto kade shto se razdelivme so dime, pochna da se razdenuva. beshe strashno ladno. jas postojano bev vo dvizhenje, no iako bev zagrean i ubavo naoblechen, seushte chuvstvuvav nepodnosliv stud. vo takvi momenti se javuva strav deka ako vaka prodolzhi da pagja temperaturata kje se sluchi ona najstrashnoto. soznanieto deka ne mozesh da se stoplish, a se naogjash nekade tamu gore i vo takvi uslovi e navistina neshto shto ne bi sakale da go dozhiveete. jas vekje nemav shto povekje da oblecham na sebe, i edinstveno neshto shto mozhev da napravam e da prodolzham da se dvizham. sonceto se povekje i povekje se podigashe na horizontot, i jas pochnav da chuvstvuvam deka studot postepeno pochnuva da popushta. ubavo e toa chuvstvo na postepena toplina shto te obzema, kako nekoj da te gali po teloto. na dvaesetina metri nad mene, go zabelezhav raspnatiot shator od nashiot bivak na 6,550 metri. go zabelezhav borche kako gleda nadolu. eeej!!..shto pravish ti tamu? mi vikna borche. povtorno bevme zaedno. jas dime i borce. pominav vo eden zdiv 2,350 metri visinska razlika za da im se pridruzham.. site trojca prodolzhivme so fiksiranje na jazhinja vo sledniot del od nasokata. toa beshe i tehnichki najteshkiot del dosega. dime imashe zavrsheno ubava rabota prethodnite denovi tamu. vekje nemashe promena so novi lugje shto rabotea naizmenichno na gorniot del od nasokata. nie voopshto ne se spushtavme podolu od tretiot logor shto beshe na 6,550m. ekspedicijata vleze vo presudnata i kritichna faza. vreme imavme se pomalku na raspolaganje, i onoj period shto trebashe da bide so najoptimalni vremenski uslovi za rabota, vekje beshe pri kraj. himalajskata zima beshe na pragot. sherpasite isplasheni od se ona sto se sluchuvashe minatite denovi, stanuvaa se pokomplicirani, i se poretko vrshea dotur na hrana i oprema nagore. so dime bevme prvite shto uspeavme da izlezime na sedloto shto se naogja na 6,950 metri, pomegu pik 29, i manaslu. toa beshe vistinska euforija od radost i silni emocii. se pregrnuvavme i si chestitavme eden na drug. se raduvavme kako deca. najteshkoto beshe pominato. spored informaciite sto gi imavme od dnevnikot na polskata ekspedicija, posle 23 dena na rabota kolku shto nim im bile potrebni za da stignat do ova mesto, vo slednite dva dena uspeale da se kachat na vrvot. sledniot den go podignavme nashiot chetvrti visinski logor na 7,600 metri. planina vo chovekot i chovek vo planinata redosledot na nastanite i site propratni momenti od nashiot prestoj vo ovoj logor, teshko se opishuvaat so zborovi. koga go podignavme shatorot i se smestivme vo nego, mislevme deka kje bideme samo nakratko tuka. bevme podgotveni da go kachime vrvot, i potoa da si odime doma. imashe posilen vetar, no ne beshe nishto posebno strashno za da bideme zagrizheni. problem beshe shto sherpasite prestanaa sosema da vrshat dotur na oprema i hrana nagore. tie voopshto ne pristignaa do ovoj logor. za visoki premii donesoa neshto od opremata do tretiot visinski logor na 6,550 metri, i samo ednash dojde eden od niv do sedloto na 6,950 metri. nie se spushtavme povekje pati nadolu za da doneseme se ona shto ni e potrebno vo chetvrtiot visinski logor. toa beshe istoshtuvachka rabota. odkako gore imavme se shto ni treba, boci so kislorod i dovolno hrana za sekoj sluchaj dokolku ne uspeeme vo nashiot prv obid so iskachuvanjeto na vrvot, se spremivme slednoto utro da odime nagore. taa vecher se pojavi silen vetar. se nadevavme deka kje prestani, i deka kje bide se vo red koga kje se razdeni. iako utroto vidovme deka toa ne e taka, nie se spremivme da odime kon vrvot. gi namestivme derezite, i izlegovme nadvor spremni da trgneme.vetarot beshe premnogu silen, i naokolu pochnaa da se formiraat zagrizhuvachki temni oblaci.odluchivme sepak da go otkazheme nasheto kachuvanje za toj den. taa vecher beshe uzhasna. vetarot beshe tolku silen shto mi go lepeshe platnoto od satorot na moeto lice. bevme tivki, i voopshto ne se obiduvavme da razgovarame pomegju sebe. vo takvi momenti i na taa visochina ne smee da se napravi nikakva greshka. treba vnimatelno da se sledi sekoja promena shto se sluchuva kaj nas. sekoj od nas treba da bide svesen za momentalniot kapacitet o raspolozhliva sila. dokolku pochuvstvuvash nekoi zdravstveni problemi, drugarite kolku i da sakaat da ti pomognat, nema da bidat vo sostojba da go storat toa. kje ostanesh zasekogash tamu. se obiduvavme da zgotvime neshto za jadenje.i samoto polnenje na loncheto za gotvenje so sneg, beshe naporna rabota. poradi niskata temperatura i razredeniot vozduh, topenjeto na snegot trae mnogu podolgo odkolku dolu. dodeka chekavme toa da se sluchi, ponekogash zaspivavme istoshteni od se. koga kje se razbudevme, se zabelezhuvashe deka snegot se stopil no vodata povtorno zamrznala odkako se potroshila malata plinska boca. postepeno, prestanavme sosema da jademe.nemavme nikakov apetit, i toa beshe navistina zagrizhuvachka rabota. znaev deka morame da jademe neshto za da zakrepneme, bez razlika kolku i da ni beshe teshko toa. no togash i tamu, beshe mnogu polesno da se konstatira, a mnogu poteshko da se napravi toa. vremeto ne se popravashe, i nie vekje poleka pochnavme da gubime orientacija kolku dolgo sme tamu. samo retkite kontakti so bazniot logor preku rachnite radio stanici, ne potsetuvaa na toa. edna od tie izmachuvachki vecheri koga se obiduvav da zaspijam, a vetrot go raskinuvashe nashiot shator, pochnav da slusham muzika. beshe toa neshto kako horsko peenje. zarem e mozhno da se slusha radioto od nashiot bazen logor duri do ovde si pomisliv. se razbira deka toa ne beshe vozmozhno. vo nieden moment ne koristevme od bocite so kislorod dodeka bevme gore. kislorodot go chuvavme za napad kon vrvot. ima golema razlika da se isforsira vrv od 7600 metri bez koristenje na kislorod, shto e vsushnost i opshto poznata rabota, no da se pomine nekolku dena na ovaa visochina bez negovo koristenje e neshto sosema drugo. gore stanuvashe se pokritichno. borche postojano gi masirashe premrznatite noze. dime beshe vo najdobra sostojba, no site trojca bevme mnogu istoshteni. razmisluvavme bez ogled na se da trgneme nagore, i da se obideme da izlezime na vrvot. mozhebi i kje uspeevme vo toa, no so ogled na se ona sto pominavme izminatite denovi, nie vekje bevme pri kraj so nashite sili. takviot obid mozheshe da bide mnogu rizichen, posebno pri vrakjanjeto od vrvot koga se sluchuvaat najmnogu nesrekji spored statistikata shto postoi. od bazniot logor postojano ja sledea nashata situacija preku radio stanicata shto ja imavme. od tamu imavme vospostaveno vrska so skopje i so komitetot shto beshe formiran za realizacija na ovaa nasha ekspedicija. koga tie razbraa shto se sluchuva gore, donesoa odluka da se prekinat site obidi za izleguvanje na vrvot. ni beshe nalozeno da se vratime dolu.. za toa kolku teshko go dozhiveavme seto ova, mozham da pishuvam i povekje od se ova shto dosega go napishav. niz nashite glavi pominuvaa site onie momenti shto gi prezhivuvame izminatiot period. site nashi obidi i makotrpna rabota. site nashi zhelbi i otkazhuvanja. zarem se beshe zaludno?. sepak, odkako pomina izvesno vreme i ni se sredija mislite, svativme deka toa ne beshe taka. iskustvata so koi shto se zdobivme togash bea ogromni. zborovite na jovan poposki, vodachot na ovaa ekspedicija, toa najdobro go objasnuvaat. na prashanjeto za toa kako ja ocenuva ova akcija bidejkji vrvot ne beshe dostignat reche: “dostignatata visochina, i iskustvoto so koe shto se zdobivme izveduvajkji ja ovaa akcija pod uslovite shto nie gi imavme, se mnogu pogolemi, odkolku barem polovina od lugjeto da se kachea na vrvot po ubavo vreme” ako nekogash imam mozhnost da odberam koj vrv bi sakal da go kachuvam od 8000 metri, toa sekako bi bil povtorno manaslu.tamu gore visoko vo negovite pazuvi, svativ kolku sme nishtozhni vo sporedba so tie grandiozni dela na prirodata. iako razocharan shto ne uspeavme da stigneme do vrvot, se chuvstvuvav nekako ispolnet i mnogu poiskusen od porano. manaslu, planinata na duhovite, ne isprati pobogati so mnogu novi soznanija i produhoveni doma. koga gi sobravme shatorite od bazniot logor koj beshe nashiot dom vo izminatite 45 dena, bev so izmeshani chuvstva. umoren..tazhen razocharan, no i srekjen. srekjen zatoa shto naskoro kje se vidam so moite najbliski doma. koga trgnavme da si odime, i koga povtorno bevme karavan so mnogu nosachi, no ovojpat vo sprotivna nasoka, postojano se osvrnuvav nazad za da go vidam manaslu. no toj povekje ne se gledashe. himalajskata zima vekje beshe tuka, i celiot masiv beshe obvitkan vo temni oblaci. predstavata beshe zavrshena, a zavesite spushteni. vreme beshe da si odime doma.. p.s. *sporeduvajkji gi zapisite od dnevnikot na polskata ekspedicija shto beshe izvedena na manaslu vo 1984g. se postavuva prashanjeto zoshto na istoto mesto dojde do tolku golema razlika vo lavinskite uslovi koga se znae deka i tie i nie rabotevme vo istiot vremenski period spored koj trebashe da imame najoptimalni uslovi? vremenskite uslovi vo 1984 godina bile sosema razlicni. spored informaciite shto gi dobivme od niv, od 14 septemvri – do 12 oktomvri taa godina, vremeto na manaslu bilo sonchevo i stabilno, i bez vrnezhi. samo od 12 do 15 septemvri zavrnalo sneg od 10cm vo bazata,a na 5,720 metri kade shto i tie go imaa postaveno vtoriot visinski logor, zavrnale 120cm sneg. i potoa povtorno imale ubavo i stabilno vreme. za razlika od togash nie, od 11 septemvri – do 13 oktomvri imavme samo sedum ubavi denovi so sonce. site drugi bea so vrnezhi od sneg, a od toa na chetiri pati zavrna i nad 100cm na nov sneg vo gornite delovi od planinata. toa e prichinata shto imavme tolku mnogu lavini. ponekogash se sluchuvaa i po desetina lavini dnevno od koi shto polovinata bea krajno opasni.
Објава← Назад кон архивата