Вести
Шарпланински – Од мој агол


Шарпланински скајрејс е трка во планинско трчање што се оддржува втора година по ред. Тоа е прва прекугранична трка која секоја година стартува или завршува на две места, Старо Село во Тетово и Штрпце на Косово. Годинава трката стартуваше на македонска страна а финишираше на косовска. Трката е во должина од 33км и позитивно висинско искачување од 2600м. Се качуваат три врвови: Љуботен 2499м, Ливадички врв 2500м и Пирибег 2524м.
На трката одам втор пат, а и минатата и оваа година имав благ страв. Минатата година заради страв од непознатото, оваа година заради тоа што знаев што ме очекува. Шара е безмилосна колку што е убава. Како и да е ќе останете без здив, што од фасцинираност од опкружувањето што од апсолутна физичка истоштеност. Ако сакате да останете без зборови и да ги почувствувате сите елементи на природата, топло ви ја препорачувам Шара.
На стартот пристигнавме еден час пред почетокот на трката. За разлика од минатата година кога трката стартуваше во Косово, годинава на стартот стигнав свеж и одморен. Поголемиот дел од учесниците ми се познати. Тоа е една мала и отворена заедница која на посебен начин е заљубена во природата, планините и трчањето. Тоа е заедница која постојано ги става на тест и ги поместува своите физички и ментални граници. За мене се мотивација и доказ дека и обичниот човек способен за големи достигнувања ако вистиснки ја следи својата пасија.

Секогаш кога одам на трка ми треба малку време за себе. Сакам да сум сам на неколку минути пред стартот на трката. Тоа е ритуал кој ме прави посмирен и пофокусиран. Поучен од минатите трки, знаев дека за мене е многу важно во трката да влезам мирно и полека да го фатам својот ритам. Бев сигурен дека трката ќе трае околу 6 часа а тоа значи дека нема простор за форсирање на старт. По краткото загревање и проверка на опремата дојде време за старт.
Со Игор Пирковски се договоривме да одиме заедно низ целата трка. Тргнавме полека и постепено влегувавме во ритам. По некои 15тина минути, сфативме дека темпото со кое трчаме за нас е идеално и дека со тоа темпо на врвот Љуботен би биле за отприлика 2 часа. Патеката до првата контролна точка на трката, планинарскиот дом Љуботен, минува низ шумски земјен пат. Тоа е единствениот дел од трката на кој може да се трча речиси во целост. Километрите минуваа а јас не паметам дека некогаш на трка сум се чувстувал толку добро. Се беше како што треба. Никаков замор, грч или мачнина. Постојано имав чувство дека можам многу побргу, но кога и да го помислев тоа веднаш помислував и на тоа дека трката речиси и да не е почната. По отприлика 40тина минути формиравме една група од 5-6 тркачи која во најголем дел се задржа до крајот на трката.

Пристигнавме на првата контролна точка. Повеќето од тркачите со кои пристигнав брзаа да продолжат кон Љуботен. Јас, не. Прво, мислам дека голем дел од тркачите не внесуваат доволно храна и течности за време на трката и второ знаев што ме очекува. Знаев дека мојот најголем проблем ќе биде висината и недоволната аклиматизираност. Поминаа повеќе од 10 месеци од кога последен пат бев на висина од 2000 или повеќе метри. Немав можност да направам тренинг на таа висина и речиси сите тренинзи ги правев на Водно. Тоа е добро, но не е доволно.
Тргнавме нагоре кон Љуботен. Сте биле ли некогаш на Љуботен? Тоа е онаа пирамида со која почнува Шар Планина. Од далеку изгледа маркантно, од близу е неверојатно моќна. Толку многу доминира во просторот што се околу него изгледа неважно. Бев сигурен дека овој дел од трката за најголемиот дел од учесниците ќе биде чистилиште во буквална смисла на зборот. Гледав како брзаат нагоре и како Љуботен им ја одзема снагата од минута во минута. Јас бев во свој ритам и од време на време подзастанував да го погледнам надолу. Од таму се гледа речиси половина Македонија. Градови, села, планини, реки, езера… Сè. Се гледа и човековата условена слобода. Потребата да апстрахира и да исцртува линии кои постојано го ограничуваат. Затоа и ги сакам планините. Тие се моето бегство од лудилото на секојдневието, од цивилизациското беснило.

На Љуботен бев за 2 часа и 5 минути. Беше студено и ветровито како да е зима. Не успеав да поуживам на врвот. А толку сакав. Цела Шар Планина на дланка. Еден поглед од врвот кон планината и ќе знаете дека со оваа планина нема играње. Сирова, сурова, дива, убава. Во целиот тој пејсаж секогаш се чувствуам така исполнето и минливо во исто време. Реков еднаш ќе кажам повторно, на Љуботен нема ништо и има сè. Сè што мене ми треба.
Време беше за спустот од Љуботен. Камен, карпи, сипар и мраз. Еден погрешен чекор и трката може да заврши. Плус, спустот не е мојот најсилен дел. Си дадов време. Разликата која може да се направи на спустот е не повеќе од 5 мин.
Некако се спуштив до седлото по неколку сериозни лизнувања и сопнувања. Таму беше втората контролна точка. Бев еден час пред лимитот и бев убеден дека агонијата од минатата година нема да се повтори. Се чувстував силно иако нозете ми беа тешки како олово. Тешко за разбирање, знам.

Тргнавме кон втората третина од трката. За разлика од минатата година, оваа година трката имаше повеќе качувања. Следуваа два врва од по 2500м. Олеснителна околност е тоа што веќе сте на околу 2000 метри, отежнувачка е што кога сте долго време на таа висина, едноставно немате доволно кислород и телото не функционира како што вие очекувате. Тоа е висина на која и најмалото искачување може да го доживеете како екстремен напор и да ве исцеди до крајни граници. Овој дел минува по сртот на Шара. Нас ни требаа околу 2 часа за да стигнеме до врвот Пирибег, а до тогаш се сменија сите годишни времиња.
Од секогаш ме фасцинирал како во природата не постои празен простор. Па дури и на вакви простори. Дури и најмала површина на земја, вода и сонце е доволна за нов живот. Сакам да сум дел од такво опкружување. Макар на кратко да бидам оттргнат од современите потреби и потрага на поголема смисла и да бидам дел од животот во кој се е посветено на “просто” создавање и трошење енергија.
На сртот на Шарпланина не очекуваше магла, сонце, ветер и температура близу до нулата. Стигнавме на Ливадички врв а нешто подоцна и до Пирибег. Поточно, на Пирибег бевме за 4 часа и 10 минути. Следеше спуст од речиси 15 километри кои знаев дека ќе ми бидат најтешки но во исто време знаев и дека со сигурност ќе стигнам на време за да го фатам лимитот на трката од седум часа.
Имав чувство дека трката е завршена. Како на Пирибег за заврши уникатната можност да се биде дел од сево ова. Бев во голема грешка. Со Димитар, Бојан и Игор со кои трчав низ целата трка, тргнавме надолу. Бевме сведоци на тоа како сировоста и суровста полека се претопуваат во благи и питоми пејсажи. Бескрај од ливади, потоци, водопади, густи жуми, полиња со боровинки, малини… Шара во своето најубаво издание. Спустот траеше и траеше и траеше, како да немаше крај. Болеа стапалата, нозете, целото тело.

Во последните 2 километри го броевме секој метар. На крајот се појави целта. Финиширавме сите заедно, горди на себе и своето постигнување. Сериозно сметам дека секој кој успеал да ја заврши оваа трка е херој. Ние успеавме за 6 часа и 20тина минути. За мене одлично време и за речиси 40 минути побрзо од минатата година.
Не знам дали можев подобро и побрзо. Знам дека Шара одново ме освои и знам дека еден дел од моето емотивно битие засекогаш ќе остане на Шара.
Појдете на Шара. Почуствувајте ја. Без часовник на рака, без техничка опрема, без ништо. Појдете и дозволете и е да ве освои. Застанете простум пред нејзината грамадност и засекогаш ќе останете поврзани со неа.
Фотографии:
Бојана Бораниева и Борис Гаџовски

sharplaninski – od moj agol sharplaninski skajrejs e trka vo planinsko trchanje shto se oddrzhuva vtora godina po red. toa e prva prekugranichna trka koja sekoja godina startuva ili zavrshuva na dve mesta, staro selo vo tetovo i shtrpce na kosovo. godinava trkata startuvashe na makedonska strana a finishirashe na kosovska. trkata e vo dolzhina od 33km i pozitivno visinsko iskachuvanje od 2600m. se kachuvaat tri vrvovi: ljuboten 2499m, livadichki vrv 2500m i piribeg 2524m. na trkata odam vtor pat, a i minatata i ovaa godina imav blag strav. minatata godina zaradi strav od nepoznatoto, ovaa godina zaradi toa shto znaev shto me ochekuva. shara e bezmilosna kolku shto e ubava. kako i da e kje ostanete bez zdiv, shto od fasciniranost od opkruzhuvanjeto shto od apsolutna fizichka istoshtenost. ako sakate da ostanete bez zborovi i da gi pochuvstvuvate site elementi na prirodata, toplo vi ja preporachuvam shara. na startot pristignavme eden chas pred pochetokot na trkata. za razlika od minatata godina koga trkata startuvashe vo kosovo, godinava na startot stignav svezh i odmoren. pogolemiot del od uchesnicite mi se poznati. toa e edna mala i otvorena zaednica koja na poseben nachin e zaljubena vo prirodata, planinite i trchanjeto. toa e zaednica koja postojano gi stava na test i gi pomestuva svoite fizichki i mentalni granici. za mene se motivacija i dokaz deka i obichniot chovek sposoben za golemi dostignuvanja ako vistisnki ja sledi svojata pasija. sekogash koga odam na trka mi treba malku vreme za sebe. sakam da sum sam na nekolku minuti pred startot na trkata. toa e ritual koj me pravi posmiren i pofokusiran. pouchen od minatite trki, znaev deka za mene e mnogu vazhno vo trkata da vlezam mirno i poleka da go fatam svojot ritam. bev siguren deka trkata kje trae okolu 6 chasa a toa znachi deka nema prostor za forsiranje na start. po kratkoto zagrevanje i proverka na opremata dojde vreme za start. so igor pirkovski se dogovorivme da odime zaedno niz celata trka. trgnavme poleka i postepeno vleguvavme vo ritam. po nekoi 15tina minuti, sfativme deka tempoto so koe trchame za nas e idealno i deka so toa tempo na vrvot ljuboten bi bile za otprilika 2 chasa. patekata do prvata kontrolna tochka na trkata, planinarskiot dom ljuboten, minuva niz shumski zemjen pat. toa e edinstveniot del od trkata na koj mozhe da se trcha rechisi vo celost. kilometrite minuvaa a jas ne pametam deka nekogash na trka sum se chuvstuval tolku dobro. se beshe kako shto treba. nikakov zamor, grch ili machnina. postojano imav chuvstvo deka mozham mnogu pobrgu, no koga i da go pomislev toa vednash pomisluvav i na toa deka trkata rechisi i da ne e pochnata. po otprilika 40tina minuti formiravme edna grupa od 5-6 trkachi koja vo najgolem del se zadrzha do krajot na trkata. pristignavme na prvata kontrolna tochka. povekjeto od trkachite so koi pristignav brzaa da prodolzhat kon ljuboten. jas, ne. prvo, mislam deka golem del od trkachite ne vnesuvaat dovolno hrana i technosti za vreme na trkata i vtoro znaev shto me ochekuva. znaev deka mojot najgolem problem kje bide visinata i nedovolnata aklimatiziranost. pominaa povekje od 10 meseci od koga posleden pat bev na visina od 2000 ili povekje metri. nemav mozhnost da napravam trening na taa visina i rechisi site treninzi gi pravev na vodno. toa e dobro, no ne e dovolno. trgnavme nagore kon ljuboten. ste bile li nekogash na ljuboten? toa e onaa piramida so koja pochnuva shar planina. od daleku izgleda markantno, od blizu e neverojatno mokjna. tolku mnogu dominira vo prostorot shto se okolu nego izgleda nevazhno. bev siguren deka ovoj del od trkata za najgolemiot del od uchesnicite kje bide chistilishte vo bukvalna smisla na zborot. gledav kako brzaat nagore i kako ljuboten im ja odzema snagata od minuta vo minuta. jas bev vo svoj ritam i od vreme na vreme podzastanuvav da go poglednam nadolu. od tamu se gleda rechisi polovina makedonija. gradovi, sela, planini, reki, ezera… sè. se gleda i chovekovata uslovena sloboda. potrebata da apstrahira i da iscrtuva linii koi postojano go ogranichuvaat. zatoa i gi sakam planinite. tie se moeto begstvo od ludiloto na sekojdnevieto, od civilizaciskoto besnilo. na ljuboten bev za 2 chasa i 5 minuti. beshe studeno i vetrovito kako da e zima. ne uspeav da pouzhivam na vrvot. a tolku sakav. cela shar planina na dlanka. eden pogled od vrvot kon planinata i kje znaete deka so ovaa planina nema igranje. sirova, surova, diva, ubava. vo celiot toj pejsazh sekogash se chuvstvuam taka ispolneto i minlivo vo isto vreme. rekov ednash kje kazham povtorno, na ljuboten nema nishto i ima sè. sè shto mene mi treba. vreme beshe za spustot od ljuboten. kamen, karpi, sipar i mraz. eden pogreshen chekor i trkata mozhe da zavrshi. plus, spustot ne e mojot najsilen del. si dadov vreme. razlikata koja mozhe da se napravi na spustot e ne povekje od 5 min. nekako se spushtiv do sedloto po nekolku seriozni liznuvanja i sopnuvanja. tamu beshe vtorata kontrolna tochka. bev eden chas pred limitot i bev ubeden deka agonijata od minatata godina nema da se povtori. se chuvstuvav silno iako nozete mi bea teshki kako olovo. teshko za razbiranje, znam. trgnavme kon vtorata tretina od trkata. za razlika od minatata godina, ovaa godina trkata imashe povekje kachuvanja. sleduvaa dva vrva od po 2500m. olesnitelna okolnost e toa shto vekje ste na okolu 2000 metri, otezhnuvachka e shto koga ste dolgo vreme na taa visina, ednostavno nemate dovolno kislorod i teloto ne funkcionira kako shto vie ochekuvate. toa e visina na koja i najmaloto iskachuvanje mozhe da go dozhiveete kako ekstremen napor i da ve iscedi do krajni granici. ovoj del minuva po srtot na shara. nas ni trebaa okolu 2 chasa za da stigneme do vrvot piribeg, a do togash se smenija site godishni vreminja. od sekogash me fasciniral kako vo prirodata ne postoi prazen prostor. pa duri i na vakvi prostori. duri i najmala povrshina na zemja, voda i sonce e dovolna za nov zhivot. sakam da sum del od takvo opkruzhuvanje. makar na kratko da bidam ottrgnat od sovremenite potrebi i potraga na pogolema smisla i da bidam del od zhivotot vo koj se e posveteno na “prosto” sozdavanje i troshenje energija. na srtot na sharplanina ne ochekuvashe magla, sonce, veter i temperatura blizu do nulata. stignavme na livadichki vrv a neshto podocna i do piribeg. potochno, na piribeg bevme za 4 chasa i 10 minuti. sledeshe spust od rechisi 15 kilometri koi znaev deka kje mi bidat najteshki no vo isto vreme znaev i deka so sigurnost kje stignam na vreme za da go fatam limitot na trkata od sedum chasa. imav chuvstvo deka trkata e zavrshena. kako na piribeg za zavrshi unikatnata mozhnost da se bide del od sevo ova. bev vo golema greshka. so dimitar, bojan i igor so koi trchav niz celata trka, trgnavme nadolu. bevme svedoci na toa kako sirovosta i surovsta poleka se pretopuvaat vo blagi i pitomi pejsazhi. beskraj od livadi, potoci, vodopadi, gusti zhumi, polinja so borovinki, malini… shara vo svoeto najubavo izdanie. spustot traeshe i traeshe i traeshe, kako da nemashe kraj. bolea stapalata, nozete, celoto telo. vo poslednite 2 kilometri go broevme sekoj metar. na krajot se pojavi celta. finishiravme site zaedno, gordi na sebe i svoeto postignuvanje. seriozno smetam deka sekoj koj uspeal da ja zavrshi ovaa trka e heroj. nie uspeavme za 6 chasa i 20tina minuti. za mene odlichno vreme i za rechisi 40 minuti pobrzo od minatata godina. ne znam dali mozhev podobro i pobrzo. znam deka shara odnovo me osvoi i znam deka eden del od moeto emotivno bitie zasekogash kje ostane na shara. pojdete na shara. pochustvuvajte ja. bez chasovnik na raka, bez tehnichka oprema, bez nishto. pojdete i dozvolete i e da ve osvoi. zastanete prostum pred nejzinata gramadnost i zasekogash kje ostanete povrzani so nea. fotografii: bojana boranieva i boris gadjovski
Објава← Назад кон архивата