Исхрана
Омега киселини за поздраво срце


Храната не е само задоволство во животот, таа е исто така важен фактор за здравјето. Таа претставува мешавина од хранливи материи, кои се единствен извор на енергија потребна за опстојување. Енергетски сиромашната исхрана загрозува многу животни функции, а пред сè способноста за работа и целокупното здравје.
Во светот значењето на исхраната е многу сериозно, па од таму и барањата за рационална, здрава и безбедна исхрана се сè поголеми.
Човековата исхрана содржи заситени, моно незаситени и повеќепати незаситени масни киселини. Линолната, линоленската и арахидонска масна киселина како претставници на повеќепати незаситени масни киселини, се есенцијални материи и организамот не може да ги синтетизира, па затоа е потребно постојано да се внесуваат.
Во мастите на луѓето и животните преовладуваат омега-6 масни киселини, а во рибиното масло омега-3 масни киселини. Некои растенија особено зелените, содржат и омега-3 и омега-6 масни киселини. Често пати во диететската исхрана се препорачува во текот на неделата два пати да се внесува риба или производи од риба, бидејќи во рибиното масло има многу омега-3.
Постои голема разлика меѓу слатководните и морските риби. Поради исхраната (вештачки се хранат во рибници) слатководните риби содржат мононезаситена палмитолеинска киселина, додека морските риби се многу побогати со незаситени масни киселини.

Омега масните киселини штитат од развивање на коронарни срцеви заболувања, бидејќи содржат незаситени масни киселини. Тоа е важно особено кога постојат ризични фактори како што се: староста, покачен крвен притисок и холестеролемија.
Во неколку научни истражувања споредени се Ескими и Данци и зачестеноста на појава на артериосклероза и заболувања на срцевите садови. Ескимите кои претежно се хранат со разни видови морски животни и покрај многу суровите услови за живеење во споредба со Данците имаат помалку болни од артериосклероза и срцеви заболувања.
Омега масните киселини се наоѓаат и во некои зелени растенија и семиња и тоа омега-3 во семе од лен, репка и конола, омега-6 може да се добие од јаглика и црна рибизла, во помали количини од масло од пченка, соја, сончоглед и шафраника, омега-9 од маслиново масло, кикирики и авокадо.
Научно е докажано дека омега масните киселини ја смалуваат содржината на арахноидонската киселина во мембраните на тромбоцитите и леукоцитите, а го зголемуваат еукозапентуатот, кој го запира натрупувањето на тромбоцитите во крвните садови. Омега масните киселини влијаат на контракцијата на срцевиот мускул, тие ја смалуваат силата на срцевата контракција (инотропниот одговор) на т.н. алфа-адренергични стимулации, а со тоа го смалуваат оштетувањето на ишемичното срце.
Омега-3 покрај ова придонесува и за оджување на нормалното ниво на триглицеридите и холестеролот во крвта.
Омега-6 како поспецифично дејство има силно влијание на имуната функција така што ослободува лимфокинини кои ги активираат клетките на имуниот систем за одбрана на организамот. Омега-6 есенцијалната масна киселина учествува и во создавањето и излачувањето на некои хормони од хипофизата, тироидеата и од адреналните жлезди и така директно или индиректно учествува во градењето на имуниот систем во организмот. Освен тоа учествува во создавањето и прифаќањето на некои неуротрансмитери кои учествуваат во одржувањето на расположението и сонот.
Омега-9 е олеинска масна киселина која не спаѓа во есенцијалните масни киселини, но учествува во намалување на артериосклеротичните промени, го подобрува имуниот систем и има заштитна улога во спречување на развивање на некои канцерогени заболувања.
Најновите испитувања покачуваат дека омега масните киселини имаат најдобар ефект кога се земаат во комбинација 3-6-9, отколку кога се земаат поединечно. Омега масните киселини треба да се внесуваат константно, бидејќи организамот не може да ги синтетизира.
Омега масните киселини осигуруваат создавање на простагландини. Тие се соединенија слични на хормоните кои имаат функција во регулирање на болката и отоците, помагаат во одржувањето на нормалниот крвен притисок, на нивото на холестеролот, а учествуваат и во преносот на нервните импулси.
Фактори кои ја намалуваат ресорбцијата на омега масните киселини се: возраста, храна богата со транс масни киселини (брзи и пржени храни во прегорени масла), недоволен внес на витамини и минерали, консумирање на алкохол и одредени лекови.
omega kiselini za pozdravo srce hranata ne e samo zadovolstvo vo zhivotot, taa e isto taka vazhen faktor za zdravjeto. taa pretstavuva meshavina od hranlivi materii, koi se edinstven izvor na energija potrebna za opstojuvanje. energetski siromashnata ishrana zagrozuva mnogu zhivotni funkcii, a pred sè sposobnosta za rabota i celokupnoto zdravje. vo svetot znachenjeto na ishranata e mnogu seriozno, pa od tamu i baranjata za racionalna, zdrava i bezbedna ishrana se sè pogolemi. chovekovata ishrana sodrzhi zasiteni, mono nezasiteni i povekjepati nezasiteni masni kiselini. linolnata, linolenskata i arahidonska masna kiselina kako pretstavnici na povekjepati nezasiteni masni kiselini, se esencijalni materii i organizamot ne mozhe da gi sintetizira, pa zatoa e potrebno postojano da se vnesuvaat. vo mastite na lugjeto i zhivotnite preovladuvaat omega-6 masni kiselini, a vo ribinoto maslo omega-3 masni kiselini. nekoi rastenija osobeno zelenite, sodrzhat i omega-3 i omega-6 masni kiselini. chesto pati vo dietetskata ishrana se preporachuva vo tekot na nedelata dva pati da se vnesuva riba ili proizvodi od riba, bidejkji vo ribinoto maslo ima mnogu omega-3. postoi golema razlika megju slatkovodnite i morskite ribi. poradi ishranata (veshtachki se hranat vo ribnici) slatkovodnite ribi sodrzhat mononezasitena palmitoleinska kiselina, dodeka morskite ribi se mnogu pobogati so nezasiteni masni kiselini. omega masnite kiselini shtitat od razvivanje na koronarni srcevi zaboluvanja, bidejkji sodrzhat nezasiteni masni kiselini. toa e vazhno osobeno koga postojat rizichni faktori kako shto se: starosta, pokachen krven pritisok i holesterolemija. vo nekolku nauchni istrazhuvanja sporedeni se eskimi i danci i zachestenosta na pojava na arterioskleroza i zaboluvanja na srcevite sadovi. eskimite koi pretezhno se hranat so razni vidovi morski zhivotni i pokraj mnogu surovite uslovi za zhiveenje vo sporedba so dancite imaat pomalku bolni od arterioskleroza i srcevi zaboluvanja. omega masnite kiselini se naogjaat i vo nekoi zeleni rastenija i seminja i toa omega-3 vo seme od len, repka i konola, omega-6 mozhe da se dobie od jaglika i crna ribizla, vo pomali kolichini od maslo od pchenka, soja, sonchogled i shafranika, omega-9 od maslinovo maslo, kikiriki i avokado. nauchno e dokazhano deka omega masnite kiselini ja smaluvaat sodrzhinata na arahnoidonskata kiselina vo membranite na trombocitite i leukocitite, a go zgolemuvaat eukozapentuatot, koj go zapira natrupuvanjeto na trombocitite vo krvnite sadovi. omega masnite kiselini vlijaat na kontrakcijata na srceviot muskul, tie ja smaluvaat silata na srcevata kontrakcija (inotropniot odgovor) na t.n. alfa-adrenergichni stimulacii, a so toa go smaluvaat oshtetuvanjeto na ishemichnoto srce. omega-3 pokraj ova pridonesuva i za odzhuvanje na normalnoto nivo na trigliceridite i holesterolot vo krvta. omega-6 kako pospecifichno dejstvo ima silno vlijanie na imunata funkcija taka shto osloboduva limfokinini koi gi aktiviraat kletkite na imuniot sistem za odbrana na organizamot. omega-6 esencijalnata masna kiselina uchestvuva i vo sozdavanjeto i izlachuvanjeto na nekoi hormoni od hipofizata, tiroideata i od adrenalnite zhlezdi i taka direktno ili indirektno uchestvuva vo gradenjeto na imuniot sistem vo organizmot. osven toa uchestvuva vo sozdavanjeto i prifakjanjeto na nekoi neurotransmiteri koi uchestvuvaat vo odrzhuvanjeto na raspolozhenieto i sonot. omega-9 e oleinska masna kiselina koja ne spagja vo esencijalnite masni kiselini, no uchestvuva vo namaluvanje na arteriosklerotichnite promeni, go podobruva imuniot sistem i ima zashtitna uloga vo sprechuvanje na razvivanje na nekoi kancerogeni zaboluvanja. najnovite ispituvanja pokachuvaat deka omega masnite kiselini imaat najdobar efekt koga se zemaat vo kombinacija 3-6-9, otkolku koga se zemaat poedinechno. omega masnite kiselini treba da se vnesuvaat konstantno, bidejkji organizamot ne mozhe da gi sintetizira. omega masnite kiselini osiguruvaat sozdavanje na prostaglandini. tie se soedinenija slichni na hormonite koi imaat funkcija vo reguliranje na bolkata i otocite, pomagaat vo odrzhuvanjeto na normalniot krven pritisok, na nivoto na holesterolot, a uchestvuvaat i vo prenosot na nervnite impulsi. faktori koi ja namaluvaat resorbcijata na omega masnite kiselini se: vozrasta, hrana bogata so trans masni kiselini (brzi i przheni hrani vo pregoreni masla), nedovolen vnes na vitamini i minerali, konsumiranje na alkohol i odredeni lekovi.
Објава← Назад кон архивата