Флора-фауна
Негувајте го здравјето


Изложувањето на јонизирачки зрачења, долгото сончање, тешката физичка работа како и подолгото задржување во простории со чад од цигари можат да бидат главни причинители за создавање на слободни радикали.
Слободните радикали всушност се хемиски видови: атоми, јони или молекули одговорни за токсичниот ефект на кислородот во организамот. Тие имаат слободен електрон во својата надворешна обвивка што е нестабилен и настојува да ги дестабилизира хемиските соединенија на тој начин што создава многу нови хемиски врзувања, што можат некогаш да бидат и разурнувачи на клеточната мембрана. Во настојувањето да се врати во стабилна состојба, слободниот радикал е многу реактивен.
Слободните радикали се продуцираат во организмот за време на био-хемиски оксидо-редуктивни реакции во кои учествува кислородот. Тие стапуваат во реакција со несатурираните липиди од клеточната мембрана. Во вид на цитотоксичен ендопероксид ја оштетуваат клеточната мембрана и предизвикуваат силни исхемиски нарушувања. Се појавуваат и дејствуваат во разни ткива и органи посебно кога е присутно некое воспаление, кога се внесуваат некои лекови или при изложување на јонизирачки зрачења.
Слободните радикали имаат и физиолошка улога во организмот. Така водородниот пероксид се создава од пероксизоми во штитната жлезда, а се користи за јодирање на тироидните хормони. Супероксидот се создава во клетките, кои имаат способност да проголтуваат бактерии и вируси со цел да бидат уништени. Тој се продуцира и во други клетки-лимфоцити и фиброцити. Суперпероксидот има улога во внатрешната сигнализација и регулација на растењето. Азотниот оксид се синтетизира од аргинин и има силно разорувачко дејство на крвните садови, а во исто време може да функционира како пренесувач на нервни импулси. Во обидот да се стабилизира и да ја неутрализира својата активност, слободниот радикал зема водородни јони од липидниот дел на мембраната на клетката што предизвикува реакција во фосфолипидите.
Последица од ваквата реакција е деструкција на клетката. Така се создава нестабилен кислороден радикал со неспарен електрон во орбитата на кислородот, кој предизвикува верижна реакција која може да ја уништи клетката. Со помош на дизмутаза од супероксидите се добива водороден пероксид и нативен кислород. Водородниот пероксид со железото создава хидроксилен радикал, кој е одговорен за оштетувањата на клеточната мембрана. Ако се создадат малку слободни радикали организамот лесно ќе се справи, но во одредени услови клетките трпат и до 1000 удари од слободните радикали за 24 часа.
Сепак организамот има свои одбрамбени механизми против слободните радикали-антиоксидансите. Тие се создаваат или се внесуваат во организмот. Антиоксидансите ги стимулираат Т-лимфоцитите, го подобруваат чистењето и отфрлањето на непознати ткива и клетки и го зголемуваат дејството на т.н. клетки убијци. Тие се делат на примарни, секундарни и терцијални.

Примарните го спречуваат формирањето на слободните радикали, секундарните антиоксиданси (чистачи) ги отстрануваат создадените слободни радикали.
Терцијалните антиоксиданси пак уште се наречени обновувалки зашто имаат задача да ги поправат оштетувањата на биомолекулите, предизвикани од слободните радикали. Овие антиоксиданси се создаваат во организамот и тие всушност се ДНК полимераза, ДНК липаза.
Постојат апарати и методи за одредување на антиоксидантниот статус на организмот преку одредување на слободните радикали. Некои антиоксиданти не функционираат независно, туку координирано, почесто заедно како интегрален антиоксидантен одбранбен систем.
Во одредени услови доаѓа до нарушување на рамнотежата меѓу слободните радикали и антиоксидантите што доведува до создавање на многу повеќе слободни радикали. Создавањето на слободните радикали може да биде резултат и од недоволно создавање и внесување на антиоксиданси. Многу студии укажуваат на тоа дека со корекција на антиоксидантниот статус се постигнуваат значајни резултати во одржување на здравјето и физичките способности на организамот.
Силен природен антиоксиданс е Астаксантинот (БиоАстин – комбинација од природен астаксантин, лутеин, витамин Е и витамин А како бета-каротен).
Тој дури е 10 пати посилен од бета-каротенот и 550 пати поефикасен од витаминот Е. Астаксантинот лесно ја минува “крвно-мозочната” бариера и го спречува штетното дејство на тој начин, што го врзува “активниот” кислород, кој е една од причините за нарушувања, како што се Паркинсоновата и Алцхајмеровата болест, реуматоидните артрити, срцевите заболувања, ракот и други.
Антиоксидансите се препорачуваат за сите возрасти, на активни спортисти и рекреативци, на деловни луѓе, на сите кои прележале тешки заболувања; со еден збор на сите кои сакаат да си го зачуваат или да си го подобрат здравјето.
neguvajte go zdravjeto izlozhuvanjeto na jonizirachki zrachenja, dolgoto sonchanje, teshkata fizichka rabota kako i podolgoto zadrzhuvanje vo prostorii so chad od cigari mozhat da bidat glavni prichiniteli za sozdavanje na slobodni radikali. slobodnite radikali vsushnost se hemiski vidovi: atomi, joni ili molekuli odgovorni za toksichniot efekt na kislorodot vo organizamot. tie imaat sloboden elektron vo svojata nadvoreshna obvivka shto e nestabilen i nastojuva da gi destabilizira hemiskite soedinenija na toj nachin shto sozdava mnogu novi hemiski vrzuvanja, shto mozhat nekogash da bidat i razurnuvachi na kletochnata membrana. vo nastojuvanjeto da se vrati vo stabilna sostojba, slobodniot radikal e mnogu reaktiven. slobodnite radikali se produciraat vo organizmot za vreme na bio-hemiski oksido-reduktivni reakcii vo koi uchestvuva kislorodot. tie stapuvaat vo reakcija so nesaturiranite lipidi od kletochnata membrana. vo vid na citotoksichen endoperoksid ja oshtetuvaat kletochnata membrana i predizvikuvaat silni ishemiski narushuvanja. se pojavuvaat i dejstvuvaat vo razni tkiva i organi posebno koga e prisutno nekoe vospalenie, koga se vnesuvaat nekoi lekovi ili pri izlozhuvanje na jonizirachki zrachenja. slobodnite radikali imaat i fizioloshka uloga vo organizmot. taka vodorodniot peroksid se sozdava od peroksizomi vo shtitnata zhlezda, a se koristi za jodiranje na tiroidnite hormoni. superoksidot se sozdava vo kletkite, koi imaat sposobnost da progoltuvaat bakterii i virusi so cel da bidat unishteni. toj se producira i vo drugi kletki-limfociti i fibrociti. superperoksidot ima uloga vo vnatreshnata signalizacija i regulacija na rastenjeto. azotniot oksid se sintetizira od arginin i ima silno razoruvachko dejstvo na krvnite sadovi, a vo isto vreme mozhe da funkcionira kako prenesuvach na nervni impulsi. vo obidot da se stabilizira i da ja neutralizira svojata aktivnost, slobodniot radikal zema vodorodni joni od lipidniot del na membranata na kletkata shto predizvikuva reakcija vo fosfolipidite. posledica od vakvata reakcija e destrukcija na kletkata. taka se sozdava nestabilen kisloroden radikal so nesparen elektron vo orbitata na kislorodot, koj predizvikuva verizhna reakcija koja mozhe da ja unishti kletkata. so pomosh na dizmutaza od superoksidite se dobiva vodoroden peroksid i nativen kislorod. vodorodniot peroksid so zhelezoto sozdava hidroksilen radikal, koj e odgovoren za oshtetuvanjata na kletochnata membrana. ako se sozdadat malku slobodni radikali organizamot lesno kje se spravi, no vo odredeni uslovi kletkite trpat i do 1000 udari od slobodnite radikali za 24 chasa. sepak organizamot ima svoi odbrambeni mehanizmi protiv slobodnite radikali-antioksidansite. tie se sozdavaat ili se vnesuvaat vo organizmot. antioksidansite gi stimuliraat t-limfocitite, go podobruvaat chistenjeto i otfrlanjeto na nepoznati tkiva i kletki i go zgolemuvaat dejstvoto na t.n. kletki ubijci. tie se delat na primarni, sekundarni i tercijalni. primarnite go sprechuvaat formiranjeto na slobodnite radikali, sekundarnite antioksidansi (chistachi) gi otstranuvaat sozdadenite slobodni radikali. tercijalnite antioksidansi pak ushte se narecheni obnovuvalki zashto imaat zadacha da gi popravat oshtetuvanjata na biomolekulite, predizvikani od slobodnite radikali. ovie antioksidansi se sozdavaat vo organizamot i tie vsushnost se dnk polimeraza, dnk lipaza. postojat aparati i metodi za odreduvanje na antioksidantniot status na organizmot preku odreduvanje na slobodnite radikali. nekoi antioksidanti ne funkcioniraat nezavisno, tuku koordinirano, pochesto zaedno kako integralen antioksidanten odbranben sistem. vo odredeni uslovi doagja do narushuvanje na ramnotezhata megju slobodnite radikali i antioksidantite shto doveduva do sozdavanje na mnogu povekje slobodni radikali. sozdavanjeto na slobodnite radikali mozhe da bide rezultat i od nedovolno sozdavanje i vnesuvanje na antioksidansi. mnogu studii ukazhuvaat na toa deka so korekcija na antioksidantniot status se postignuvaat znachajni rezultati vo odrzhuvanje na zdravjeto i fizichkite sposobnosti na organizamot. silen priroden antioksidans e astaksantinot (bioastin – kombinacija od priroden astaksantin, lutein, vitamin e i vitamin a kako beta-karoten) . toj duri e 10 pati posilen od beta-karotenot i 550 pati poefikasen od vitaminot e. astaksantinot lesno ja minuva “krvno-mozochnata” bariera i go sprechuva shtetnoto dejstvo na toj nachin, shto go vrzuva “aktivniot” kislorod, koj e edna od prichinite za narushuvanja, kako shto se parkinsonovata i alchajmerovata bolest, reumatoidnite artriti, srcevite zaboluvanja, rakot i drugi. antioksidansite se preporachuvaat za site vozrasti, na aktivni sportisti i rekreativci, na delovni lugje, na site koi prelezhale teshki zaboluvanja; so eden zbor na site koi sakaat da si go zachuvaat ili da si go podobrat zdravjeto.
Објава← Назад кон архивата