„Потребни беа 15 години и 15 милиони долари ова да се случи, но конечно, по неколку децениско нарушување, се обновува состојбата на Преспанското Езеро”, изјави Постојаниот координатор на Обединетите нации и Постојаниот претставник на УНДП, г-ѓа Луиза Винтон за време на претпремиерата на документарниот филм „Езеро од јаболка”, оранизирана за уредниците на медиумите.
Преспа е едно од најстарите езера на светот и место со особено богата биолошка разновидност. Повеќе од 2,000 видови на птици, риби и цицачи, од кои голем дел единствено може да се сретнат во Преспа, зависат од ова прекрасно, но ранливо живеалиште. Овој особено стар екосистем низ вековите издржувал бројни природни притисоци, но последните децении беа особено драматично по однос на нарушувањето на квалитетот на водите и опаѓањето на популациите на автохтоните видови.
Научните и стручните анализи ги издвојуваат неодржливите земјоделски практики како една од главните причини за нарушувањето на природната рамнотежа. Преку 70% од населението на регионот зависи од земјоделството, поточно од производството на јаболка. И додека животот на населението е тесно поврзан со состојбата на езерото, бројните земјоделски производители, без знаење, предизвикаа значителна штета врз екосистемот преку неконтролираната употреба на пестициди и вештачки ѓубрива, неефикасните методи за наводнување и внесувањето на различни типови на отпад во езерото, вклучувајќи илјадници тони на скапани јаболка.
Во комбинација со ефектите од ерозијата и непостоењето на одржливи решенија за управување со цврстиот отпад и отпадните води, овие практики придонесоа кон нарушување на состојбата на езерото, заканувајќи се на опстанокот на рибите и другите видови.
Уште од 2002 година, Швајцарската агенција за развој и соработка, Глобалниот фонд за животна средина и УНДП, ги здружија силите со Општина Ресен и бројни други партнерите на локално и национално ниво, да го заштитат и обноват овој непроценливо вреден екосистем.
Целта на напорите беше да се заштитат природните вредности, овозможувајќи им притоа на земјоделските производители да заработуваат за пристоен живот. Резултатите покажуваат дека природата и локалните заедници можат заедно да се развиваат.
Надоврзувајќи се на цврста основа од мониторинг податоци, истражувања и сеопфатно планирање, програмата се фокусира на решавање на главните предизвици на животната средина на регионот и тоа преку: изградба на системи за управување со отпадните води, промовирање на одржливи земјоделски практики, зголемување на ефикасноста на наводнувањето, обновување на шумската покривка заради контрола на ерозијата и подобрување на заштитата на критичните живеалишта. Овие напори ги мотивираа првично скептичните жители, кои денес се посветени партнери на програмата.
Како резултат сето ова, дојде до трансформација на земјоделските практики. Интензивните обуки околу заштитата на овошките, ѓубрењето и наводнувањето, во комбинација со демонстративни насади и програма на грантови за поттикнување на усвојувањето на одржливи практики, ги даде следниве резултати:
Повеќе од 80% од земјоделците веќе ги применуваат методите на агроеколошкото производство
Употребата на вода за наводнување е намалена до скоро 60%
Користењето на пестицидите во просек е намалено до околу 30%
Илјадници тони на отпад кој завршуваше во езерото, сега се трансформира во висококвалитетен компост
Подобрен е квалитетот на водите и се обновуваат популациите на автохтоните видови на риба во езерото.
Покрај сето ова, во голема мера е намалено е испуштањето на нетретирани отпадно води како резултат на новите системи за управување со отпадните води
Она што е најмаркантно во врска со оваа програма е што е постигнат напредок во заштитата на природата без негативни влијанија врз приходите од земјоделските дејности. Земјоделските семејства успеаја да ги намалат производните трошоци преку примена на модерни технологии и практики.
Ентузијазмот од постигнатите резултати ќе биде од критична важност за идната заштита на Преспанското Езеро.
„Постигнувањето на рамнотежа помеѓу природата и луѓето е во основата на одржливиот развој”, изјави Луиза Винтон. „Искуствата стекнати од спроведувањето на програмата можат да се пресликаат и кај други слатководни екосистеми во светот, кои се соочуваат со слични предизвици.”
Филмот ќе има своја премиера по повод Светскиот ден на Водата на 24.03.2017 година.
ezero od jabolka – lake of apples „potrebni bea 15 godini i 15 milioni dolari ova da se sluchi, no konechno, po nekolku decenisko narushuvanje, se obnovuva sostojbata na prespanskoto ezero”, izjavi postojaniot koordinator na obedinetite nacii i postojaniot pretstavnik na undp, g-gja luiza vinton za vreme na pretpremierata na dokumentarniot film „ezero od jabolka”, oranizirana za urednicite na mediumite. prespa e edno od najstarite ezera na svetot i mesto so osobeno bogata bioloshka raznovidnost. povekje od 2,000 vidovi na ptici, ribi i cicachi, od koi golem del edinstveno mozhe da se sretnat vo prespa, zavisat od ova prekrasno, no ranlivo zhivealishte. ovoj osobeno star ekosistem niz vekovite izdrzhuval brojni prirodni pritisoci, no poslednite decenii bea osobeno dramatichno po odnos na narushuvanjeto na kvalitetot na vodite i opagjanjeto na populaciite na avtohtonite vidovi. nauchnite i struchnite analizi gi izdvojuvaat neodrzhlivite zemjodelski praktiki kako edna od glavnite prichini za narushuvanjeto na prirodnata ramnotezha. preku 70% od naselenieto na regionot zavisi od zemjodelstvoto, potochno od proizvodstvoto na jabolka. i dodeka zhivotot na naselenieto e tesno povrzan so sostojbata na ezeroto, brojnite zemjodelski proizvoditeli, bez znaenje, predizvikaa znachitelna shteta vrz ekosistemot preku nekontroliranata upotreba na pesticidi i veshtachki gjubriva, neefikasnite metodi za navodnuvanje i vnesuvanjeto na razlichni tipovi na otpad vo ezeroto, vkluchuvajkji iljadnici toni na skapani jabolka. vo kombinacija so efektite od erozijata i nepostoenjeto na odrzhlivi reshenija za upravuvanje so cvrstiot otpad i otpadnite vodi, ovie praktiki pridonesoa kon narushuvanje na sostojbata na ezeroto, zakanuvajkji se na opstanokot na ribite i drugite vidovi. ushte od 2002 godina, shvajcarskata agencija za razvoj i sorabotka, globalniot fond za zhivotna sredina i undp, gi zdruzhija silite so opshtina resen i brojni drugi partnerite na lokalno i nacionalno nivo, da go zashtitat i obnovat ovoj neprocenlivo vreden ekosistem. celta na naporite beshe da se zashtitat prirodnite vrednosti, ovozmozhuvajkji im pritoa na zemjodelskite proizvoditeli da zarabotuvaat za pristoen zhivot. rezultatite pokazhuvaat deka prirodata i lokalnite zaednici mozhat zaedno da se razvivaat. nadovrzuvajkji se na cvrsta osnova od monitoring podatoci, istrazhuvanja i seopfatno planiranje, programata se fokusira na reshavanje na glavnite predizvici na zhivotnata sredina na regionot i toa preku: izgradba na sistemi za upravuvanje so otpadnite vodi, promoviranje na odrzhlivi zemjodelski praktiki, zgolemuvanje na efikasnosta na navodnuvanjeto, obnovuvanje na shumskata pokrivka zaradi kontrola na erozijata i podobruvanje na zashtitata na kritichnite zhivealishta. ovie napori gi motiviraa prvichno skeptichnite zhiteli, koi denes se posveteni partneri na programata. kako rezultat seto ova, dojde do transformacija na zemjodelskite praktiki. intenzivnite obuki okolu zashtitata na ovoshkite, gjubrenjeto i navodnuvanjeto, vo kombinacija so demonstrativni nasadi i programa na grantovi za pottiknuvanje na usvojuvanjeto na odrzhlivi praktiki, gi dade slednive rezultati: povekje od 80% od zemjodelcite vekje gi primenuvaat metodite na agroekoloshkoto proizvodstvo upotrebata na voda za navodnuvanje e namalena do skoro 60% koristenjeto na pesticidite vo prosek e namaleno do okolu 30% iljadnici toni na otpad koj zavrshuvashe vo ezeroto, sega se transformira vo visokokvaliteten kompost podobren e kvalitetot na vodite i se obnovuvaat populaciite na avtohtonite vidovi na riba vo ezeroto. pokraj seto ova, vo golema mera e namaleno e ispushtanjeto na netretirani otpadno vodi kako rezultat na novite sistemi za upravuvanje so otpadnite vodi ona shto e najmarkantno vo vrska so ovaa programa e shto e postignat napredok vo zashtitata na prirodata bez negativni vlijanija vrz prihodite od zemjodelskite dejnosti. zemjodelskite semejstva uspeaja da gi namalat proizvodnite troshoci preku primena na moderni tehnologii i praktiki. entuzijazmot od postignatite rezultati kje bide od kritichna vazhnost za idnata zashtita na prespanskoto ezero. „postignuvanjeto na ramnotezha pomegju prirodata i lugjeto e vo osnovata na odrzhliviot razvoj”, izjavi luiza vinton. „iskustvata steknati od sproveduvanjeto na programata mozhat da se preslikaat i kaj drugi slatkovodni ekosistemi vo svetot, koi se soochuvaat so slichni predizvici.” filmot kje ima svoja premiera po povod svetskiot den na vodata na 24.03.2017 godina.