
На горната слика се германската брачна двојка Урсула и Мајкл Сладек, обични жители на германското планинско гратче Шонау во југозападна Германија. Урсула е поранешна учителка а Мајкл бил доктор по професија. Сега веќе се пензионирани во своите 70-ти години и сеуште си живеат во Шонау.
Другиот дел кој ја исполнува сликата се соларните панели, а панелите заедно со оваа среќна брачна двојка го претставуваат почетокот на едно од најреволуционерните движења во денешново време, движењето Energiewende или на нашки кажано Енергетска Транзиција.
Енергетската транзиција значи напуштање на загадувачките и опасни извори на енергија на едно општество и преминување кон чисти, обновливи и безбедни извори на енергија. Како прво развиено општество во светот кое започна со својата енергетска транзиција е Германија, па зборот Energiewende стана интернационално популарен и се користи низ целиот свет кога се зборува за преминот кон чисти енергетски извори.
Почетокот на Energiewende во Германија датира уште во 70-тите години на минатиот век, со првите протести против нуклеарните централи за производство на стуја. Но вистинските промени во енергетиката на Германија започнуваат по Чернобилската катастрофа во 1986та кога нуклеарната централа во Украина експлодирала и радиацијата од Чернобил се проширила низ цела Источна и централна Европа.
Тогаш почнува и енергетската приказна на фамилијата Сладек и жителите на гратчето Шонау, кои 10на години по чернобилската катастрофа ќе постанат првата локална заедница во западниот свет која самостојно ја произведува и дистрибуира електричната енергија за своите потреби која доаѓа од соларни панели и мали хидроцентрали.

По првичните вести за експлозијата која се случила во чернобилската нуклеарна централа, германските официјални лица укажувале дека нема потреба од грижи за безбедноста и здравјето бидејќи тоа е 2000 километри далеку од Германија.
Но радиоактивните честички од Чернобил почнале да паѓаат и во Германија. Имало денови кога жителите биле предупредувани да останат во своите домови поради радиоактивните честички во воздухот.
Нуклеарната катастрофа имала големо влијание на свесноста за енергетските извори во германското општество. Во тоа време Германија својата електрична енергија воглавно ја произведувала во нуклеарни централи и термоелектрани на јаглен.
Кај фамилијата Сладек и кај останатите жители во гратчето во кое живееле свесноста пораснала до тој степен што тие формирале локално движење за да се осигураат дека жителите на Шонау ќе бидат тие кои треба да одлучуваат како се произведува електричната енергија која ја користат.
Првото нешто што го направиле е да ја замолат регионалната енергетска компанија да престане со нуклеарното производство на енергија и да пронајдат чисти начини на производство кои не се штетни за населението. Енергетската компанија едноставно го одбила тоа. Но тоа што компанијата воопшто не го приметила кај жителите е нивната одлучност да ги променат работите и да си обезбедат чиста и безбедна иднина за себе и сите останати.
Во наредните години Урсула и Мајкл Сладек изучиле се што е поврзано со електричната енергија, нејзиното производство, работењето на комплексната мрежа на жици, дистибуцијата на електричната енергија, подстаници, трансфроматори… Урсула како учител во локалното училиште добро знаела како да ги научи жителите на своето гратче како всушност функционира целиот енергетски систем и што тие како заедница треба да направат следно.
Електричната мрежа била направена уште пред еден век и имала едноставен организациски принцип: Струјата која се создава од неколкуте огромни електрани треба да се достави до милиони корисници, низ целиот регион. Системот функционирал добро се додека има доволно произведена струја која ќе ги задоволува потребите на корисниците во било кој момент.

Локалната заедница во Шонау имале за цел да направат комплетна промена на овој застарен систем на функционирање. Од централен систем на произведување енергија во децентрализиран систем каде голем број на мали фотоволтаични системи ќе ја произведуваат енергијата која им треба на корисниците и остатокот од произведената енергија ќе се споделува во електричната мрежа.
Идејата ја промовирале под мотото BurgerEnergie – енергија произведена од граѓаните. Во тоа време тие не биле свесни дека тоа значи директно предизвикување на интересите на моќните електрични компании кои биле задоволни со монополистичкиот и многу профитабилен статус кво. Тоа всушност им била среќна и олеснувачка околност за да продолжат со своите активности и да си обезбедат чиста и безбедна енергија за својата заедница.
Веќе со почетокот на 90тите години имале два референдума во Шонау за енергетската мрежа и започнале кампања за собирање средства за купување на локалната електрична мрежа со цел тие сами да ја управуваат. За кратко време веста за нивната енергетска битка се проширила низ целата германска јавност. Медиумите започнале да ги нарекуваат “електричните бунтовници”. Слоган кој останал да се применува кога и да се спомнувала нивната сторија.
На крајот, електричните бунтовници победиле. Ја одкупиле електричната мрежа и добиле ново име на сега заедничката локална електрична мрежа – Schönau Electric Power Co., со Урсула Сладек како претседателка на компанијата. Веќе во 1996та преку локална мрежа на соларни панели и мали хидроцентрали, тие го снабдувале целото гратче со чиста енергија.
https://youtu.be/oz4XpBkR7tM width:635
Оваа победа на малото село Шонау, која овозможила целосна енергетска транзиција во 100% чиста, безбедна и локално произведена енергија, е првиот случај во развиените западни држави но воопшто не и последниот. Тоа што следува по енергетската транзиција на Шонау е националната енергетска транзиција на Германија која пак го стартуваше почетокот на глобалната енергетска транзиција.
pochetokot na energetskata tranzicija vo germanija na gornata slika se germanskata brachna dvojka ursula i majkl sladek, obichni zhiteli na germanskoto planinsko gratche shonau vo jugozapadna germanija. ursula e poraneshna uchitelka a majkl bil doktor po profesija. sega vekje se penzionirani vo svoite 70-ti godini i seushte si zhiveat vo shonau. drugiot del koj ja ispolnuva slikata se solarnite paneli, a panelite zaedno so ovaa srekjna brachna dvojka go pretstavuvaat pochetokot na edno od najrevolucionernite dvizhenja vo deneshnovo vreme, dvizhenjeto energiewende ili na nashki kazhano energetska tranzicija. energetskata tranzicija znachi napushtanje na zagaduvachkite i opasni izvori na energija na edno opshtestvo i preminuvanje kon chisti, obnovlivi i bezbedni izvori na energija. kako prvo razvieno opshtestvo vo svetot koe zapochna so svojata energetska tranzicija e germanija, pa zborot energiewende stana internacionalno popularen i se koristi niz celiot svet koga se zboruva za preminot kon chisti energetski izvori. pochetokot na energiewende vo germanija datira ushte vo 70-tite godini na minatiot vek, so prvite protesti protiv nuklearnite centrali za proizvodstvo na stuja. no vistinskite promeni vo energetikata na germanija zapochnuvaat po chernobilskata katastrofa vo 1986ta koga nuklearnata centrala vo ukraina eksplodirala i radiacijata od chernobil se proshirila niz cela istochna i centralna evropa. togash pochnuva i energetskata prikazna na familijata sladek i zhitelite na gratcheto shonau, koi 10na godini po chernobilskata katastrofa kje postanat prvata lokalna zaednica vo zapadniot svet koja samostojno ja proizveduva i distribuira elektrichnata energija za svoite potrebi koja doagja od solarni paneli i mali hidrocentrali. po prvichnite vesti za eksplozijata koja se sluchila vo chernobilskata nuklearna centrala, germanskite oficijalni lica ukazhuvale deka nema potreba od grizhi za bezbednosta i zdravjeto bidejkji toa e 2000 kilometri daleku od germanija. no radioaktivnite chestichki od chernobil pochnale da pagjaat i vo germanija. imalo denovi koga zhitelite bile predupreduvani da ostanat vo svoite domovi poradi radioaktivnite chestichki vo vozduhot. nuklearnata katastrofa imala golemo vlijanie na svesnosta za energetskite izvori vo germanskoto opshtestvo. vo toa vreme germanija svojata elektrichna energija voglavno ja proizveduvala vo nuklearni centrali i termoelektrani na jaglen. kaj familijata sladek i kaj ostanatite zhiteli vo gratcheto vo koe zhiveele svesnosta porasnala do toj stepen shto tie formirale lokalno dvizhenje za da se osiguraat deka zhitelite na shonau kje bidat tie koi treba da odluchuvaat kako se proizveduva elektrichnata energija koja ja koristat. prvoto neshto shto go napravile e da ja zamolat regionalnata energetska kompanija da prestane so nuklearnoto proizvodstvo na energija i da pronajdat chisti nachini na proizvodstvo koi ne se shtetni za naselenieto. energetskata kompanija ednostavno go odbila toa. no toa shto kompanijata voopshto ne go primetila kaj zhitelite e nivnata odluchnost da gi promenat rabotite i da si obezbedat chista i bezbedna idnina za sebe i site ostanati. vo narednite godini ursula i majkl sladek izuchile se shto e povrzano so elektrichnata energija, nejzinoto proizvodstvo, rabotenjeto na kompleksnata mrezha na zhici, distibucijata na elektrichnata energija, podstanici, transfromatori… ursula kako uchitel vo lokalnoto uchilishte dobro znaela kako da gi nauchi zhitelite na svoeto gratche kako vsushnost funkcionira celiot energetski sistem i shto tie kako zaednica treba da napravat sledno. elektrichnata mrezha bila napravena ushte pred eden vek i imala ednostaven organizaciski princip: strujata koja se sozdava od nekolkute ogromni elektrani treba da se dostavi do milioni korisnici, niz celiot region. sistemot funkcioniral dobro se dodeka ima dovolno proizvedena struja koja kje gi zadovoluva potrebite na korisnicite vo bilo koj moment. lokalnata zaednica vo shonau imale za cel da napravat kompletna promena na ovoj zastaren sistem na funkcioniranje. od centralen sistem na proizveduvanje energija vo decentraliziran sistem kade golem broj na mali fotovoltaichni sistemi kje ja proizveduvaat energijata koja im treba na korisnicite i ostatokot od proizvedenata energija kje se spodeluva vo elektrichnata mrezha. idejata ja promovirale pod mototo burgerenergie – energija proizvedena od gragjanite. vo toa vreme tie ne bile svesni deka toa znachi direktno predizvikuvanje na interesite na mokjnite elektrichni kompanii koi bile zadovolni so monopolistichkiot i mnogu profitabilen status kvo. toa vsushnost im bila srekjna i olesnuvachka okolnost za da prodolzhat so svoite aktivnosti i da si obezbedat chista i bezbedna energija za svojata zaednica. vekje so pochetokot na 90tite godini imale dva referenduma vo shonau za energetskata mrezha i zapochnale kampanja za sobiranje sredstva za kupuvanje na lokalnata elektrichna mrezha so cel tie sami da ja upravuvaat. za kratko vreme vesta za nivnata energetska bitka se proshirila niz celata germanska javnost. mediumite zapochnale da gi narekuvaat “elektrichnite buntovnici”. slogan koj ostanal da se primenuva koga i da se spomnuvala nivnata storija. na krajot, elektrichnite buntovnici pobedile. ja odkupile elektrichnata mrezha i dobile novo ime na sega zaednichkata lokalna elektrichna mrezha – schönau electric power co., so ursula sladek kako pretsedatelka na kompanijata. vekje vo 1996ta preku lokalna mrezha na solarni paneli i mali hidrocentrali, tie go snabduvale celoto gratche so chista energija. https://youtu.be/oz4xpbkr7tm width:635 ovaa pobeda na maloto selo shonau, koja ovozmozhila celosna energetska tranzicija vo 100% chista, bezbedna i lokalno proizvedena energija, e prviot sluchaj vo razvienite zapadni drzhavi no voopshto ne i posledniot. toa shto sleduva po energetskata tranzicija na shonau e nacionalnata energetska tranzicija na germanija koja pak go startuvashe pochetokot na globalnata energetska tranzicija.