Флора-фауна
Таи Чи Чуанот ги намалува симптомите на стресот


Изведувањето на лесните и флуидни движења, проткаени со еден совршено бавен и балансиран ритам на дишење, ја раскажува приказната за тајната на долговечноста која се состои во одржувањето на рамнотежата на двете контрастни енергии – Јин и Јанг – а, со тоа, и во постигнувањето на внатрешниот мир и спокојство по кој современиот, модерен човек неуморно трага.
Кога се работи за борбата со стресот, Таи Чи Чуанот помага во намалувањето на симптомите на стресот кои се одразуваат врз психофизичкото здравје на човекот. Стресот предизвикува нарушување на биопсихосоцијалната и на духовната рамнотежа на личноста, а Таи Чи Чуанот има тенденција да ја возобновува и одржува.
Телесните и психичките промени се оние кои претставуваат аларм дека се наоѓаме во стресна состојба. Најчести симптоми кои укажуваат на тоа дека сме под стрес се: чести главоболки, губење на апетитот, несоница, анксиозност, вознемиреност, агресија, ниско самовреднување, па сè до посериозни телесни промени, како што се хипертензија, зголемено ниво на шеќер во крвта, проблеми со дишењето, нагло зголемен или намален апетит итн.
Практикувањето на Таи Чи Чуанот, кое се реализира со изведување нежни, бавни и хармонизирани движења проследени со правилно и координирано дишење, овозможува целосна релаксација на нервниот систем, а како последица на тоа настапува една состојба во која вежбачот се чувствува пријатно, свежо и опуштено. Основниот став при физичкото вежбање на оваа вештина ја центрира оската на организмот централно и праволиниски, што подразбира повлекување на карлицата навнатре, благо свиени колена со тенденција кон ширење, споени лопатки на грбот, со брадата се покрива грлото, јазикот се држи на горното непце и највисоката точка на главата (Bai Хui) е отворена кон небото. Токму овој потклекнат став при вежбањето, проследен со длабоки вдишувања и издишувања, ја зголемува кардиоваскуларната ефикасност, а истовремено доведува и до нормализирање на крвниот притисок без дополнително оптоварување на срцето.
Севкупно, се премостуваат блокадите во клучниот триаголник на нормалната физиолошка состојба: ендокриниот, нервниот и имунолошкиот систем. Таи Чи Чуанот делува на три нивоа, и тоа телесно, енергетско и свесно (медитативно), а физиолошки делува позитивно на сите внатрешни органи.
Се работи за изведување на соодветни вежби наменети за внатрешна масажа со која се стимулира работата и функционирањето на внатрешните органи, што се реализира по пат на стомачно дишење или дишење на дијафрагма. Стомачното (абдоминално) дишење е најефикасниот модел. При вдишувањето белите дробови се шират со спуштање на дијафрагмата, а при издишување мускулот се подига.
Дијафрагмалните екскурзии ги придвижуваат сите стомачни органи, со што се подобрува нивната работа, се троши најмалку енергија, а ефикасноста е најголема. Длабокото дишење ослободува ендорфини во организмот. Ендорфинот е хормон кој нè прави да се чувствуваме добро. Тој е природен лек против болки кој се создава во нашиот организам. Кога се практикува длабоко стомачно дишење, дијафрагмата се движи нагоре и надолу, со што помага да се отстранат отровите од нашите органи и промовира подобар проток на крвта. Кислородот обезбедува енергија, што значи дека преку длабокото дишење го зголемуваме нивото на нашата енергија.
Придобивките од длабокото дишење се многубројни, а најистакнати се намалувањето на стресот и на високиот крвен притисок, зајакнувањето на стомачните и на цревните мускули и олеснувањето на општи болки во телото. Длабокото дишење, исто така, промовира подобра циркулација на крвта, ослободување на токсините од нашиот организам и и помага за здрав сон. Овие придобивки резултираат со зголемено ниво на енергија. Тајната е, едноставно, во длабокото и често стомачно дишење. Имено, дури и самото практикување на стомачното дишење без вклучување одредени движења може да влијае врз намалувањето на стресот.
Таи Чи Чуан е вештина во која се остварува комуникација помеѓу умот и телото на едно повисоко ниво. Стресните ситуации и психолошките трауми оставаат последици на телесно ниво за кои ние луѓето најчесто не сме свесни. Но, кога ќе дојдете на час по Таи Чи Чуан, првото нешто што го дознавате за себе е слабата координација на движењата и ориентација во просторот. Кога од страна се гледаат самите движења, тие изгледаат префинето, лесно, нежно и флудно, како вода која тече слободно. Окото го прима движењето како лесно, без напор, при што се добива лажна слика дека неговото изведување по пат на имитација е лесно. Првата лекција на тренингот по Таи Чи Чуан е за тоа колку телото не ги слуша нашите наредби. Ние точно знаеме какво е движењето ое треба да се изведе, но нашето тело, едноставно, дава отпор.

Тука се поставува прашањето „Како со помош на физичко вежбање и изведување на Таи Чи формите може полесно да се справиме со стресот?” Одговорот е едноставен доколку сме ја сфатиле теоријата зад симболот на дуалистичкиот концепт Јин и Јанг, како и самите идеолошки и медицински темели на оваа кинеска вештина. Доколку умот и телото ги поделиме според Јин и Јанг теоријата, и на тој начин ги сфатиме како една целовитост, но, во рамките на кружниот симбол, тогаш ние почнуваме на нашата психо-физичка состојба да гледаме како на еден цикличен процес во кој едното го поттикнува функционирањето на другото.
Така, умот е оној кој ја поттикнува работата на телото, но и обратно. Според начинот на кој се учи оваа вештина, старите Кинези ќе кажат „Телото помни дури и кога умот ќе заборави”. Ова ја наговестува втората најважна лекција која ја учи секој кој решил да се посвети на изучувањето на оваа древна вештина, а тоа е „Не е доволно движењето да се изведе правилно, туку неопходно е тоа да се изведе повеќе од десет илјади пати, за телото да запомни, а умот да се одмори”. Мускулите имаат своја меморија, или, поточно, тие се прилагодуваат на одреден тип на движења, и кога ова прилагодување ќе достигне едно оптимално ниво, тогаш тие почнуваат да се одмораат при истите движења за кои претходно се вложувало напор. Како телото сè поефикасно ги совладува движењата, така умот сè повеќе се релаксира. Овој процес може визуелно да се прикаже како возење велосипед, при што едното тркало е умот, а другото е телото, а ние треба да држиме рамнотежа и да се движиме напред.
На енергетско ниво, Таи Чи Чуанот воспоставува рамнотежа и правилен проток на животната енергија.
Дишењето е првиот знак дека во нас има живот. Животниот век на човекот се одвива помеѓу првиот и последниот здив. Циклусот на дишење е од клучна важност за нашиот живот, а е толку често занемаруван. Но, затоа се тука неминовните стресни ситуации, кои се вистински алармантни сигнали кои нè потсетуваат на важноста на дишењето. Имено, секогаш кога се наоѓаме во некаква сериозна животна улога која носи повеќе одговорности и ризици, или, пак, се наоѓаме пред донесување на некоја важна одлука, ние настојуваме да се држиме до изреката „диши длабоко”.
Еден од поважните аспекти во вежбањето на Таи Чи Чуанот е социјалниот аспект. Секој член во вежбачката група настојува да надмине некаква препрека кај себе и ги вложува своите сили во таа насока, што, всушност, претставува еден полетен и мотивирачки бран. Погоре напоменатиот енергетски кластер во групата која вежба Таи Чи Чуан е позитивен, што значи дека тежнее да ја извршува својата функција на врамнотежување. Тоа значи дека секој член на групата е во мисија на енергетскиот кластер кој ја реализира својата тенденција за балансирање на оној дел каде што повратната спрега не го направила своето.
Таи Чи Чуанот, кој претставува медитација во движење, придонесува за побистра перцепција на својата природа и на животот. Медитативниот аспект на Таи Чи Чуанот се состои од изведувањето на стандардизираните форми кои се сочинети од точно определен број на елементи и движења.
Најпрвин треба да се напомене дека со текот на времето се издиференцирале повеќе стилови во Таи Чи Чуанот и секој од тие стилови дава посебен израз во изведувањето на конкретните форми. Најпознати стилови во Таи Чи Чуанот кои се вежбаат низ целиот свет се Јанг стилот, Чен стилот, Ву стилот и Сан стилот. Стиловите се разликуваат според начинот на кој се изведуваат самите форми и секој се карактеризира со некоја специфика која го прави посебен и препознатлив.
Во Таи Чи Чуанот постојат повеќе форми. На пример, постои стандардизирана форма која содржи 24 елементи, форма која има 40 елементи и една долга традиционална форма која, во зависност од начинот на броење, содржи 108 или 88 елементи. Секој елемент од формата има свое име кое го означува и неговото симболично значење. Така, постои елемент кој се нарекува „фати го врапчето за опашката”, елемент „штркот ги шири своите крилја”, елемент „игла на дното на морето”, елемент „пипа” (традиционален кинески инструмент), елемент „движење низ облаци”, итн. Со самото изведување на формите, вежбачот е насочен кон раскажување на приказната која ја содржи самата форма и тоа го реализира преку совршени и флудни движења со телото кои се проследени со соодветен и координиран дишечки циклус. „Во што се состои медитацијата?”

Медитативната компонента се состои во способноста на умот да влезе во приказната која ја раскажува самата форма, кој на тој начин влегува во една состојба на контемплација. Самото соживување со формата и симболиката на елементите овозможува „бегство” од реалните тековни животни случувања, но, истовремено, обезбедува и присуство во просторијата за вежбање и присутност во своето себство.
Ако медитацијата претставува патување во себе, тогаш може да се каже дека Таи Чи Чуанот е вештината која обезбедува ова патување да има една висока визуелна естетика.
Нискиот став при вежбањето придонесува за зајакнување на нозете и за подобрување на рамнотежата. При вежбањето доаѓа до смалување на нивото на стресните хормони, а за сметка на тоа се јакне респираторната и имунолошката функција и тоа влијае позитивно и на емоциите.
tai chi chuanot gi namaluva simptomite na stresot izveduvanjeto na lesnite i fluidni dvizhenja, protkaeni so eden sovrsheno baven i balansiran ritam na dishenje, ja raskazhuva prikaznata za tajnata na dolgovechnosta koja se sostoi vo odrzhuvanjeto na ramnotezhata na dvete kontrastni energii – jin i jang – a, so toa, i vo postignuvanjeto na vnatreshniot mir i spokojstvo po koj sovremeniot, moderen chovek neumorno traga. koga se raboti za borbata so stresot, tai chi chuanot pomaga vo namaluvanjeto na simptomite na stresot koi se odrazuvaat vrz psihofizichkoto zdravje na chovekot. stresot predizvikuva narushuvanje na biopsihosocijalnata i na duhovnata ramnotezha na lichnosta, a tai chi chuanot ima tendencija da ja vozobnovuva i odrzhuva. telesnite i psihichkite promeni se onie koi pretstavuvaat alarm deka se naogjame vo stresna sostojba. najchesti simptomi koi ukazhuvaat na toa deka sme pod stres se: chesti glavobolki, gubenje na apetitot, nesonica, anksioznost, voznemirenost, agresija, nisko samovrednuvanje, pa sè do poseriozni telesni promeni, kako shto se hipertenzija, zgolemeno nivo na shekjer vo krvta, problemi so dishenjeto, naglo zgolemen ili namalen apetit itn. praktikuvanjeto na tai chi chuanot, koe se realizira so izveduvanje nezhni, bavni i harmonizirani dvizhenja prosledeni so pravilno i koordinirano dishenje, ovozmozhuva celosna relaksacija na nervniot sistem, a kako posledica na toa nastapuva edna sostojba vo koja vezhbachot se chuvstvuva prijatno, svezho i opushteno. osnovniot stav pri fizichkoto vezhbanje na ovaa veshtina ja centrira oskata na organizmot centralno i pravoliniski, shto podrazbira povlekuvanje na karlicata navnatre, blago svieni kolena so tendencija kon shirenje, spoeni lopatki na grbot, so bradata se pokriva grloto, jazikot se drzhi na gornoto nepce i najvisokata tochka na glavata (bai hui) e otvorena kon neboto. tokmu ovoj potkleknat stav pri vezhbanjeto, prosleden so dlaboki vdishuvanja i izdishuvanja, ja zgolemuva kardiovaskularnata efikasnost, a istovremeno doveduva i do normaliziranje na krvniot pritisok bez dopolnitelno optovaruvanje na srceto. sevkupno, se premostuvaat blokadite vo kluchniot triagolnik na normalnata fizioloshka sostojba: endokriniot, nervniot i imunoloshkiot sistem. tai chi chuanot deluva na tri nivoa, i toa telesno, energetsko i svesno (meditativno), a fizioloshki deluva pozitivno na site vnatreshni organi. se raboti za izveduvanje na soodvetni vezhbi nameneti za vnatreshna masazha so koja se stimulira rabotata i funkcioniranjeto na vnatreshnite organi, shto se realizira po pat na stomachno dishenje ili dishenje na dijafragma. stomachnoto (abdominalno) dishenje e najefikasniot model. pri vdishuvanjeto belite drobovi se shirat so spushtanje na dijafragmata, a pri izdishuvanje muskulot se podiga. dijafragmalnite ekskurzii gi pridvizhuvaat site stomachni organi, so shto se podobruva nivnata rabota, se troshi najmalku energija, a efikasnosta e najgolema. dlabokoto dishenje osloboduva endorfini vo organizmot. endorfinot e hormon koj nè pravi da se chuvstvuvame dobro. toj e priroden lek protiv bolki koj se sozdava vo nashiot organizam. koga se praktikuva dlaboko stomachno dishenje, dijafragmata se dvizhi nagore i nadolu, so shto pomaga da se otstranat otrovite od nashite organi i promovira podobar protok na krvta. kislorodot obezbeduva energija, shto znachi deka preku dlabokoto dishenje go zgolemuvame nivoto na nashata energija. pridobivkite od dlabokoto dishenje se mnogubrojni, a najistaknati se namaluvanjeto na stresot i na visokiot krven pritisok, zajaknuvanjeto na stomachnite i na crevnite muskuli i olesnuvanjeto na opshti bolki vo teloto. dlabokoto dishenje, isto taka, promovira podobra cirkulacija na krvta, osloboduvanje na toksinite od nashiot organizam i i pomaga za zdrav son. ovie pridobivki rezultiraat so zgolemeno nivo na energija. tajnata e, ednostavno, vo dlabokoto i chesto stomachno dishenje. imeno, duri i samoto praktikuvanje na stomachnoto dishenje bez vkluchuvanje odredeni dvizhenja mozhe da vlijae vrz namaluvanjeto na stresot. tai chi chuan e veshtina vo koja se ostvaruva komunikacija pomegju umot i teloto na edno povisoko nivo. stresnite situacii i psiholoshkite traumi ostavaat posledici na telesno nivo za koi nie lugjeto najchesto ne sme svesni. no, koga kje dojdete na chas po tai chi chuan, prvoto neshto shto go doznavate za sebe e slabata koordinacija na dvizhenjata i orientacija vo prostorot. koga od strana se gledaat samite dvizhenja, tie izgledaat prefineto, lesno, nezhno i fludno, kako voda koja teche slobodno. okoto go prima dvizhenjeto kako lesno, bez napor, pri shto se dobiva lazhna slika deka negovoto izveduvanje po pat na imitacija e lesno. prvata lekcija na treningot po tai chi chuan e za toa kolku teloto ne gi slusha nashite naredbi. nie tochno znaeme kakvo e dvizhenjeto oe treba da se izvede, no nasheto telo, ednostavno, dava otpor. tuka se postavuva prashanjeto „kako so pomosh na fizichko vezhbanje i izveduvanje na tai chi formite mozhe polesno da se spravime so stresot?” odgovorot e ednostaven dokolku sme ja sfatile teorijata zad simbolot na dualistichkiot koncept jin i jang, kako i samite ideoloshki i medicinski temeli na ovaa kineska veshtina. dokolku umot i teloto gi podelime spored jin i jang teorijata, i na toj nachin gi sfatime kako edna celovitost, no, vo ramkite na kruzhniot simbol, togash nie pochnuvame na nashata psiho-fizichka sostojba da gledame kako na eden ciklichen proces vo koj ednoto go pottiknuva funkcioniranjeto na drugoto. taka, umot e onoj koj ja pottiknuva rabotata na teloto, no i obratno. spored nachinot na koj se uchi ovaa veshtina, starite kinezi kje kazhat „teloto pomni duri i koga umot kje zaboravi”. ova ja nagovestuva vtorata najvazhna lekcija koja ja uchi sekoj koj reshil da se posveti na izuchuvanjeto na ovaa drevna veshtina, a toa e „ne e dovolno dvizhenjeto da se izvede pravilno, tuku neophodno e toa da se izvede povekje od deset iljadi pati, za teloto da zapomni, a umot da se odmori”. muskulite imaat svoja memorija, ili, potochno, tie se prilagoduvaat na odreden tip na dvizhenja, i koga ova prilagoduvanje kje dostigne edno optimalno nivo, togash tie pochnuvaat da se odmoraat pri istite dvizhenja za koi prethodno se vlozhuvalo napor. kako teloto sè poefikasno gi sovladuva dvizhenjata, taka umot sè povekje se relaksira. ovoj proces mozhe vizuelno da se prikazhe kako vozenje velosiped, pri shto ednoto trkalo e umot, a drugoto e teloto, a nie treba da drzhime ramnotezha i da se dvizhime napred. na energetsko nivo, tai chi chuanot vospostavuva ramnotezha i pravilen protok na zhivotnata energija. dishenjeto e prviot znak deka vo nas ima zhivot. zhivotniot vek na chovekot se odviva pomegju prviot i posledniot zdiv. ciklusot na dishenje e od kluchna vazhnost za nashiot zhivot, a e tolku chesto zanemaruvan. no, zatoa se tuka neminovnite stresni situacii, koi se vistinski alarmantni signali koi nè potsetuvaat na vazhnosta na dishenjeto. imeno, sekogash koga se naogjame vo nekakva seriozna zhivotna uloga koja nosi povekje odgovornosti i rizici, ili, pak, se naogjame pred donesuvanje na nekoja vazhna odluka, nie nastojuvame da se drzhime do izrekata „dishi dlaboko”. eden od povazhnite aspekti vo vezhbanjeto na tai chi chuanot e socijalniot aspekt. sekoj chlen vo vezhbachkata grupa nastojuva da nadmine nekakva prepreka kaj sebe i gi vlozhuva svoite sili vo taa nasoka, shto, vsushnost, pretstavuva eden poleten i motivirachki bran. pogore napomenatiot energetski klaster vo grupata koja vezhba tai chi chuan e pozitiven, shto znachi deka tezhnee da ja izvrshuva svojata funkcija na vramnotezhuvanje. toa znachi deka sekoj chlen na grupata e vo misija na energetskiot klaster koj ja realizira svojata tendencija za balansiranje na onoj del kade shto povratnata sprega ne go napravila svoeto. tai chi chuanot, koj pretstavuva meditacija vo dvizhenje, pridonesuva za pobistra percepcija na svojata priroda i na zhivotot. meditativniot aspekt na tai chi chuanot se sostoi od izveduvanjeto na standardiziranite formi koi se sochineti od tochno opredelen broj na elementi i dvizhenja. najprvin treba da se napomene deka so tekot na vremeto se izdiferencirale povekje stilovi vo tai chi chuanot i sekoj od tie stilovi dava poseben izraz vo izveduvanjeto na konkretnite formi. najpoznati stilovi vo tai chi chuanot koi se vezhbaat niz celiot svet se jang stilot, chen stilot, vu stilot i san stilot. stilovite se razlikuvaat spored nachinot na koj se izveduvaat samite formi i sekoj se karakterizira so nekoja specifika koja go pravi poseben i prepoznatliv. vo tai chi chuanot postojat povekje formi. na primer, postoi standardizirana forma koja sodrzhi 24 elementi, forma koja ima 40 elementi i edna dolga tradicionalna forma koja, vo zavisnost od nachinot na broenje, sodrzhi 108 ili 88 elementi. sekoj element od formata ima svoe ime koe go oznachuva i negovoto simbolichno znachenje. taka, postoi element koj se narekuva „fati go vrapcheto za opashkata”, element „shtrkot gi shiri svoite krilja”, element „igla na dnoto na moreto”, element „pipa” (tradicionalen kineski instrument), element „dvizhenje niz oblaci”, itn. so samoto izveduvanje na formite, vezhbachot e nasochen kon raskazhuvanje na prikaznata koja ja sodrzhi samata forma i toa go realizira preku sovrsheni i fludni dvizhenja so teloto koi se prosledeni so soodveten i koordiniran dishechki ciklus. „vo shto se sostoi meditacijata?” meditativnata komponenta se sostoi vo sposobnosta na umot da vleze vo prikaznata koja ja raskazhuva samata forma, koj na toj nachin vleguva vo edna sostojba na kontemplacija. samoto sozhivuvanje so formata i simbolikata na elementite ovozmozhuva „begstvo” od realnite tekovni zhivotni sluchuvanja, no, istovremeno, obezbeduva i prisustvo vo prostorijata za vezhbanje i prisutnost vo svoeto sebstvo. ako meditacijata pretstavuva patuvanje vo sebe, togash mozhe da se kazhe deka tai chi chuanot e veshtinata koja obezbeduva ova patuvanje da ima edna visoka vizuelna estetika. niskiot stav pri vezhbanjeto pridonesuva za zajaknuvanje na nozete i za podobruvanje na ramnotezhata. pri vezhbanjeto doagja do smaluvanje na nivoto na stresnite hormoni, a za smetka na toa se jakne respiratornata i imunoloshkata funkcija i toa vlijae pozitivno i na emociite.
Објава← Назад кон архивата