Флора-фауна
Стручен осврт кон резултатите во македонската Атлетика


Атлетиката, или кралицата на спортовите е дефинитивно еден од најстарите, најпроучуваните и најраспространетите спортови воопшто. Во светски рамки атлетиката како спорт се појавил уште во античко време во стара Грција каде што била застапена со различни дисциплини. Таа е исто така дел и од обновените или модерните ОИ кои за прв пат почнуваат во Атина 1896 год. Кај нас посериозен и поорганизиран пристап кон атлетиката се забележува веднаш после Втората светска војна поточно 1945год. додека првиот сојуз е оформен во 1947 год.
Што се однесува до натпреварувачкиот дел генерално атлетиката можеме да ја поделиме на четири групи на дисциплини и тоа :

1. Тркачки дисциплини каде што спаѓаат трките на:
– Кратки патеки (100м, 200м, 400м, 100м со пречки за жени, 110м со пречки за мажи, 400 метри со пречки, 4Х100м и 4Х400 штафета )
-Средни патеки (800м, 1500м, 3000 метри со пречки стиплчез)
-Долги патеки (5000м, 10000м, полумаратон и маратон )
-Брзо одење ( 20км и 50км)
2. Скокачки дисциплини каде што спаѓаат:
-Скок во далечина
-Скок во височина
-Скок со стап
-Трискок
3. Фрлачки дисциплини
-Фрлање на копје
-Фрлање на ѓуле
-Фрлање на диск
-Фрлање на кладиво
4. Повеќебои
-Седмобој за жени (100м со пречки, скок во височина, ѓуле, 200м., скок во далечина, копје и 800м.)
-Десетобој за мажи (100м, скок во далечина, ѓуле, скок во височина, 400м , 110м. со пречки, диск, скок со стап, копје и 1500м.)

Кога се работи за поделбата на дисциплините морам да напоменам дека оваа е основна поделба односно овие се дисциплини кои се застапени на ЛОИ, додека во зависност од рангот на натпреварувањето, возрасните категории, местото на одржување (атлетска патека, сала, улица, планина итн ) може да сретнеме и други дисциплини во тркачкиот дел и тоа 60м. во сала, крос кантри трки, улични трки на различни дистанци, планински ултрамаратони итн…
Атлетиката во РМ
Еден од поголемите проблеми на атлетиката во РМ денес е тоа што за неа скоро и да не се дискутира особено кога е во прашање резултатскиот дел. Имено подолг период работејќи како спортски педагог во основно улилиште имав прилика да забележам дека атлетиката воопшто и не „допира” до најмладите.
Зошто е тоа така? Кога за прв пат си го поставив ова прашање се обидов да дадам логичен заклучок и издвоив повеќе компоненти кои се ми изгледаа „одговорни” за целата ситуација :
-Атлетиката како организиран систем: Атлетската федерација на Македонија е највисокото управно и раководно тело кое трба да се грижи, да ја негува и секако унапредува атлетиката. На интернет страната на АФМ постојат листа со повеќе активни атлетски клубови меѓутоа националните првенства кубурат со натпреварувачи/чки и често на стартната линија се појавуваат натпреварувачи/чки исклучиво само за успешност на самата трка а истата ја трча само еден или двајца натпреварувачи/чки. Сето тоа е показател на недоволна ангажираност од најодговорните.

-Атлетски настани:Исто така една компонента за која можеме да дискутираме. Имено како што споменав погоре на прсти се бројат натпреварувањата кои се во директна организација на АФМ и каде што се запазени стандардите за одржување на истите. За интересот за посетеност, публиката како и маркетингот не би коментирал ништо. Но сепак во овој дел мораме да ги напоменеме и позитивните иницијативи меѓу кои „Скопскиот маратон” е лидер но и некои други како „Прв до врв”, „Гази Баба ХЦ Челинџ”, „Охрид Трчат” и др. кои и тоа како позитивно влијаеа за актуелизирање на атлетиката (трчањето на долги патеки). Сепак не смееме да не спомнеме дека овие трки иако во поголема мера се добро организирани се надвор од онаа основна поделба на Олимписката атлетика (освен маратон) и истите во одредена мера добиваат забавен, хуманитарен, маркетинг и друг вид на карактер.

-Атлетска инфраструктура: на територијата на РМ има само две стандардни атлетски патеки за одржување на атлетски натпреварувања. Овој податок е еден од повеќето за кои и тоа како треба да се замислат сите инволвирани, АФМ, АМСМ, локални власти итн. Доколку сакаме да развиваме атлетика ова мора да се смени. Градови со големина на Битола, Прилеп , Тетово да немаат стандардна атлетска патека претставува голем хендикеп.
– Стручно усовршување на кадри: Не поседувам многу податоци но во последниве пет години немам чуено за семинар на територијата на РМ кој е наменет за атлетските тренери. Се надевам дека овој податок не е точен.
-Атлетиката и медиумите: Медиумски, атлетиката е крајно маргинализирана. На ниту еден национален медиум не можеме да сретнеме емисија, дебата, коментар, реклама или било што во врска со атлетиката. Тука мораме како позитивен пример да го посочиме „Скопскиот маратон ” кој направи своевиден бум во уличните трки во РМ повлекувајќи и други иницијативи од таков вид „Прв до Врв”, Бич ран”, „Охрид трчат” итн. но сепак медиумскиот простор во врска со овие манифестации најчесто е исполнет со: „најдосетлив навивачки транспарент”, следење на јавни личности учесници на трките, разни рекламни кампањи на спонзорите итн. одалечувајќи не сите нас од суштинското а тоа е „спортскиот резултат”.
Врвните резултати: Иако врвните резултати дирекно зависат од степенот на развиеност на гореспоменатите компоненти сепак сметам дека добриот спортски резултат и тоа како е двигател за развој на спортот во целина. Имено врвните резултати се секогаш тука дополнително да им дадат ветер во грб на тие кои веќе се бават со спортот, да доведат нови членови во клубовите независно од нивната возраст , да ги мотовираат тренерите како и сите ентузијасти кои се директно или индиректно вклучени во атлетиката да потикнат нови иницијативи. Токму нашите резултатаи се полето на интерес на ова истражување преку кое би сакал да направам една јасна слика за нивото на македонската атлетика.
Методи на истражување
За потребите на истражувањето ги обработив сите официјални атлетски рекорди (достапни на официјалната интернет страна на АФМ) по возрасни категории во машка и женска конкуренција истакнувајќи ја староста (колку години е стар секој поединечен рекорд)
Резултати и дискусија
Откако ја компетирав пресметка за просечната старост на атлетските рекорди издвоив еден извештај кој се сведува на една кратка и прегледна табела. Останатите табели од поединечните категории ќе бидат изложени во прилог на овој текст.

Од горенаведената табела можеме да извлечеме повеќе заклучоци и тоа:
-Просечната старост на официјалните рекорди по категории е навистина голема. Вкупната просечна старост од 22.6 години е навистина нешто што треба сите да не загрижи и да најдеме начин со една заедничка мобилизација и организиран и професионален пристап да ја подобриме таа состојба.
-Рекордите во ниту една категорија драстично не отстапуваат, што значи дека овој негативен тренд ги има опфатено сите натпреварувачки категории.
-Во табелите кои Ви ги доставувам во прилог можеме да забележиме дека македонската атлетика сè уште имаме актуелни рекорди кои се стари половина век. Додека многу мал број на рекорди се постигнати изминативе 5 години.
Коментар
Кога го работев ова истражување воопшто немав намера да посочам виновник, или да фаворизирам одредена група, клуб или на било кој начин да влијаам позитивно или негативно на било кој што е инволвиран во македонската атлетика. Целта на ова истражување беше да направам една јасна слика за резултатскиот дел на атлетиката во РМ како и динамиката на нејзиниот развој.
За жал како заклучок морав да извлечам дека состојбите се далеку од добри. Со актуелни рекорди стари повеќе од 40 год. дури и половина век, не можам да не се запрашам: Што всушност се случува? Или подобро кажано: Што се случувало и што понатаму? Овие не се податоци кои што треба да ги омаловажат атлетичарите и тренерите кои моментално се активни. Напротив, сметам дека сите кои се „зафатиле” со атлетиката кој како натпреварувач кој како тренер треба да знае дека има широко поле за работа, дека многу работа и труд е пред нас. Доколку сакаме да постигнеме врвни резултати мораме да почнеме од дома, мораме да се соочиме со домашните предизвици. Прогресот сигурно нема да дојде преку ноќ но сметам дека системскиот пристап ќе доведе до континуиран развој. Тука мораме да ги спомнеме неопходноста на соработката на АФМ со атлетските клубови, Агенцијата за спорт и млади, медиумите.
Неопходна е итна интервенција врз инфраструктурата, изградба на нови атлетски борилишта, како и стручна надградба на тренерите. Уште еднаш би ги спомнал позитивните иницијативи за организирање на улични трки кои секако придонесуваат за актуелизација на атлетиката, со апел до сите кои можат на било кој начин да ги подржат. И секако апел до тренерите и натпреварувачите: работа, работа и само работа, огромна е дупката која некој ја оставил зад нас, но не можеме напред ако истата не ја пополниме.
Извори
http://www.afm.org.mk
https://www.iaaf.org/
Почетна
Прилог
Машки до 15 год.
| Дисциплина |
Име и Презиме |
Резултат |
Клуб |
Роден |
Локација |
Изминати год. од постигнување на рекордот |
| – |
Васил БАЧОВСКИ |
7.1 |
Охрид |
1964 |
1979 Велес |
39 |
| 100M |
Павле СИМОВСКИ |
11.12 |
Љуботен |
1989 |
2004 Скопје |
14 |
| 200M |
Павле СИМОВСКИ |
22.8 |
Љуботен |
1989 |
03.10.2004 Скопје |
14 |
| 300M |
Павле СИМОВСКИ |
36.58 |
Љуботен |
1989 |
09.05.2004 Велес |
14 |
| 400M |
Павле СИМОВСКИ |
53.46 |
Љуботен |
1989 |
05.06.2004 Скопје |
14 |
| 400MH |
Зоран ДОНЕВСКИ |
1:27.80 |
Работнички |
– |
1980 Скопје |
38 |
| 800M |
Зоран ДОНЕВСКИ |
2:01.70 |
Работнички |
– |
1980 Скопје |
38 |
| 800M |
Дане ЈАКИМОВСКИ |
2:02.60 |
Работнички |
1982 |
22.09,1997 Скопје |
21 |
| 1000M |
Дане ЈАКИМОВСКИ |
2:40.90 |
Работнички |
1982 |
28.09.1997 Охрид |
21 |
| 1000M |
Дане ЈАКИМОВСКИ |
2:42.34 |
Работнички |
1982 |
03.10.1997 Скопје |
21 |
| 1500M |
Јонуз ЈОНУЗИ |
4:12.90 |
Куманово |
– |
1980 Скопје |
38 |
| 1500M |
Добри НИКОЛОВСКИ |
4:26.15 |
Олимп |
1983 |
30.05.1998 Скопје |
20 |
| HJ |
Реџеп СЕЛМАН |
195 |
Охрид |
1986 |
15.09.2001 Анкара |
17 |
| LJ |
Васил БАЧОВСКИ |
6.23 |
Охрид |
1964 |
1979 Велес |
39 |
| TJ |
Славчо МИРЧЕВСКИ |
12.62 |
Охрид |
1991 |
26.06.2006 Скопје |
12 |
| SP |
Васил НАЈДОВ |
13.14 |
Тиквеш |
1983 |
09.11.1998 Скопје |
20 |
| DT |
Петар НИКОЛОВСКИ |
52.72 |
Охрид |
1994 |
22.08.2009 Скопје |
9 |
| JT |
Александар ГЕОРГИЕВСКИ |
62.24 |
Работнички |
1981 |
06.10.1996 Скопје |
22 |
| 400MH |
Мирче СПАСОВСКИ |
1:06.10 |
Вардар |
– |
1977 Скопје |
41 |
| – |
(Крстески, Куртелов, Завојчев, Димоски) |
29.3 |
АК”Охрид” |
– |
26.04.1997 Охрид |
21 |
| 4X100M |
(Чоревски, Станкоски, Наумоски, Ристески) |
48.9 |
АК”Охрид” |
– |
05.06.1993 Охрид |
25 |
| 4X100M |
(Крстески, Куртелов, Завојчев, Димоски) |
48.9 |
АК”Охрид” |
– |
21.06.1993 Охрид |
25 |
| 4X100M |
(Митрески Г., Андреевски, Раткушиноски, Митрески Н.) |
|
struchen osvrt kon rezultatite vo makedonskata atletika atletikata, ili kralicata na sportovite e definitivno eden od najstarite, najprouchuvanite i najrasprostranetite sportovi voopshto. vo svetski ramki atletikata kako sport se pojavil ushte vo antichko vreme vo stara grcija kade shto bila zastapena so razlichni disciplini. taa e isto taka del i od obnovenite ili modernite oi koi za prv pat pochnuvaat vo atina 1896 god. kaj nas poseriozen i poorganiziran pristap kon atletikata se zabelezhuva vednash posle vtorata svetska vojna potochno 1945god. dodeka prviot sojuz e oformen vo 1947 god. shto se odnesuva do natprevaruvachkiot del generalno atletikata mozheme da ja podelime na chetiri grupi na disciplini i toa : 1. trkachki disciplini kade shto spagjaat trkite na: – kratki pateki (100m, 200m, 400m, 100m so prechki za zheni, 110m so prechki za mazhi, 400 metri so prechki, 4h100m i 4h400 shtafeta ) -sredni pateki (800m, 1500m, 3000 metri so prechki stiplchez) -dolgi pateki (5000m, 10000m, polumaraton i maraton ) -brzo odenje ( 20km i 50km) 2. skokachki disciplini kade shto spagjaat: -skok vo dalechina -skok vo visochina -skok so stap -triskok 3. frlachki disciplini -frlanje na kopje -frlanje na gjule -frlanje na disk -frlanje na kladivo 4. povekjeboi -sedmoboj za zheni (100m so prechki, skok vo visochina, gjule, 200m., skok vo dalechina, kopje i 800m.) -desetoboj za mazhi (100m, skok vo dalechina, gjule, skok vo visochina, 400m , 110m. so prechki, disk, skok so stap, kopje i 1500m.) koga se raboti za podelbata na disciplinite moram da napomenam deka ovaa e osnovna podelba odnosno ovie se disciplini koi se zastapeni na loi, dodeka vo zavisnost od rangot na natprevaruvanjeto, vozrasnite kategorii, mestoto na odrzhuvanje (atletska pateka, sala, ulica, planina itn ) mozhe da sretneme i drugi disciplini vo trkachkiot del i toa 60m. vo sala, kros kantri trki, ulichni trki na razlichni distanci, planinski ultramaratoni itn… atletikata vo rm eden od pogolemite problemi na atletikata vo rm denes e toa shto za nea skoro i da ne se diskutira osobeno koga e vo prashanje rezultatskiot del. imeno podolg period rabotejkji kako sportski pedagog vo osnovno ulilishte imav prilika da zabelezham deka atletikata voopshto i ne „dopira” do najmladite. zoshto e toa taka? koga za prv pat si go postaviv ova prashanje se obidov da dadam logichen zakluchok i izdvoiv povekje komponenti koi se mi izgledaa „odgovorni” za celata situacija : -atletikata kako organiziran sistem: atletskata federacija na makedonija e najvisokoto upravno i rakovodno telo koe trba da se grizhi, da ja neguva i sekako unapreduva atletikata. na internet stranata na afm postojat lista so povekje aktivni atletski klubovi megjutoa nacionalnite prvenstva kuburat so natprevaruvachi/chki i chesto na startnata linija se pojavuvaat natprevaruvachi/chki iskluchivo samo za uspeshnost na samata trka a istata ja trcha samo eden ili dvajca natprevaruvachi/chki. seto toa e pokazatel na nedovolna angazhiranost od najodgovornite. -atletski nastani: isto taka edna komponenta za koja mozheme da diskutirame. imeno kako shto spomenav pogore na prsti se brojat natprevaruvanjata koi se vo direktna organizacija na afm i kade shto se zapazeni standardite za odrzhuvanje na istite. za interesot za posetenost, publikata kako i marketingot ne bi komentiral nishto. no sepak vo ovoj del morame da gi napomeneme i pozitivnite inicijativi megju koi „skopskiot maraton” e lider no i nekoi drugi kako „prv do vrv”, „gazi baba hc chelindj”, „ohrid trchat” i dr. koi i toa kako pozitivno vlijaea za aktueliziranje na atletikata (trchanjeto na dolgi pateki). sepak ne smeeme da ne spomneme deka ovie trki iako vo pogolema mera se dobro organizirani se nadvor od onaa osnovna podelba na olimpiskata atletika (osven maraton) i istite vo odredena mera dobivaat zabaven, humanitaren, marketing i drug vid na karakter. -atletska infrastruktura: na teritorijata na rm ima samo dve standardni atletski pateki za odrzhuvanje na atletski natprevaruvanja. ovoj podatok e eden od povekjeto za koi i toa kako treba da se zamislat site involvirani, afm, amsm, lokalni vlasti itn. dokolku sakame da razvivame atletika ova mora da se smeni. gradovi so golemina na bitola, prilep , tetovo da nemaat standardna atletska pateka pretstavuva golem hendikep. – struchno usovrshuvanje na kadri: ne poseduvam mnogu podatoci no vo poslednive pet godini nemam chueno za seminar na teritorijata na rm koj e namenet za atletskite treneri. se nadevam deka ovoj podatok ne e tochen. -atletikata i mediumite: mediumski, atletikata e krajno marginalizirana. na nitu eden nacionalen medium ne mozheme da sretneme emisija, debata, komentar, reklama ili bilo shto vo vrska so atletikata. tuka morame kako pozitiven primer da go posochime „skopskiot maraton ” koj napravi svoeviden bum vo ulichnite trki vo rm povlekuvajkji i drugi inicijativi od takov vid „prv do vrv”, bich ran”, „ohrid trchat” itn. no sepak mediumskiot prostor vo vrska so ovie manifestacii najchesto e ispolnet so: „najdosetliv navivachki transparent”, sledenje na javni lichnosti uchesnici na trkite, razni reklamni kampanji na sponzorite itn. odalechuvajkji ne site nas od sushtinskoto a toa e „sportskiot rezultat”. vrvnite rezultati: iako vrvnite rezultati direkno zavisat od stepenot na razvienost na gorespomenatite komponenti sepak smetam deka dobriot sportski rezultat i toa kako e dvigatel za razvoj na sportot vo celina. imeno vrvnite rezultati se sekogash tuka dopolnitelno da im dadat veter vo grb na tie koi vekje se bavat so sportot, da dovedat novi chlenovi vo klubovite nezavisno od nivnata vozrast , da gi motoviraat trenerite kako i site entuzijasti koi se direktno ili indirektno vklucheni vo atletikata da potiknat novi inicijativi. tokmu nashite rezultatai se poleto na interes na ova istrazhuvanje preku koe bi sakal da napravam edna jasna slika za nivoto na makedonskata atletika. metodi na istrazhuvanje za potrebite na istrazhuvanjeto gi obrabotiv site oficijalni atletski rekordi (dostapni na oficijalnata internet strana na afm) po vozrasni kategorii vo mashka i zhenska konkurencija istaknuvajkji ja starosta (kolku godini e star sekoj poedinechen rekord) rezultati i diskusija otkako ja kompetirav presmetka za prosechnata starost na atletskite rekordi izdvoiv eden izveshtaj koj se sveduva na edna kratka i pregledna tabela. ostanatite tabeli od poedinechnite kategorii kje bidat izlozheni vo prilog na ovoj tekst. od gorenavedenata tabela mozheme da izvlecheme povekje zakluchoci i toa: -prosechnata starost na oficijalnite rekordi po kategorii e navistina golema. vkupnata prosechna starost od 22.6 godini e navistina neshto shto treba site da ne zagrizhi i da najdeme nachin so edna zaednichka mobilizacija i organiziran i profesionalen pristap da ja podobrime taa sostojba. -rekordite vo nitu edna kategorija drastichno ne otstapuvaat, shto znachi deka ovoj negativen trend gi ima opfateno site natprevaruvachki kategorii. -vo tabelite koi vi gi dostavuvam vo prilog mozheme da zabelezhime deka makedonskata atletika sè ushte imame aktuelni rekordi koi se stari polovina vek. dodeka mnogu mal broj na rekordi se postignati izminative 5 godini. komentar koga go rabotev ova istrazhuvanje voopshto nemav namera da posocham vinovnik, ili da favoriziram odredena grupa, klub ili na bilo koj nachin da vlijaam pozitivno ili negativno na bilo koj shto e involviran vo makedonskata atletika. celta na ova istrazhuvanje beshe da napravam edna jasna slika za rezultatskiot del na atletikata vo rm kako i dinamikata na nejziniot razvoj . za zhal kako zakluchok morav da izvlecham deka sostojbite se daleku od dobri. so aktuelni rekordi stari povekje od 40 god. duri i polovina vek, ne mozham da ne se zaprasham: shto vsushnost se sluchuva? ili podobro kazhano: shto se sluchuvalo i shto ponatamu? ovie ne se podatoci koi shto treba da gi omalovazhat atleticharite i trenerite koi momentalno se aktivni. naprotiv, smetam deka site koi se „zafatile” so atletikata koj kako natprevaruvach koj kako trener treba da znae deka ima shiroko pole za rabota, deka mnogu rabota i trud e pred nas. dokolku sakame da postigneme vrvni rezultati morame da pochneme od doma, morame da se soochime so domashnite predizvici. progresot sigurno nema da dojde preku nokj no smetam deka sistemskiot pristap kje dovede do kontinuiran razvoj. tuka morame da gi spomneme neophodnosta na sorabotkata na afm so atletskite klubovi, agencijata za sport i mladi, mediumite. neophodna e itna intervencija vrz infrastrukturata, izgradba na novi atletski borilishta, kako i struchna nadgradba na trenerite. ushte ednash bi gi spomnal pozitivnite inicijativi za organiziranje na ulichni trki koi sekako pridonesuvaat za aktuelizacija na atletikata, so apel do site koi mozhat na bilo koj nachin da gi podrzhat. i sekako apel do trenerite i natprevaruvachite: rabota, rabota i samo rabota , ogromna e dupkata koja nekoj ja ostavil zad nas, no ne mozheme napred ako istata ne ja popolnime. izvori http://www.afm.org.mk https://www.iaaf.org/ pochetna prilog mashki do 15 god. disciplina ime i prezime rezultat klub roden lokacija izminati god. od postignuvanje na rekordot – vasil bachovski 7.1 ohrid 1964 1979 veles 39 100m pavle simovski 11.12 ljuboten 1989 2004 skopje 14 200m pavle simovski 22.8 ljuboten 1989 03.10.2004 skopje 14 300m pavle simovski 36.58 ljuboten 1989 09.05.2004 veles 14 400m pavle simovski 53.46 ljuboten 1989 05.06.2004 skopje 14 400mh zoran donevski 1:27.80 rabotnichki – 1980 skopje 38 800m zoran donevski 2:01.70 rabotnichki – 1980 skopje 38 800m dane jakimovski 2:02.60 rabotnichki 1982 22.09,1997 skopje 21 1000m dane jakimovski 2:40.90 rabotnichki 1982 28.09.1997 ohrid 21 1000m dane jakimovski 2:42.34 rabotnichki 1982 03.10.1997 skopje 21 1500m jonuz jonuzi 4:12.90 kumanovo – 1980 skopje 38 1500m dobri nikolovski 4:26.15 olimp 1983 30.05.1998 skopje 20 hj redjep selman 195 ohrid 1986 15.09.2001 ankara 17 lj vasil bachovski 6.23 ohrid 1964 1979 veles 39 tj slavcho mirchevski 12.62 ohrid 1991 26.06.2006 skopje 12 sp vasil najdov 13.14 tikvesh 1983 09.11.1998 skopje 20 dt petar nikolovski 52.72 ohrid 1994 22.08.2009 skopje 9 jt aleksandar georgievski 62.24 rabotnichki 1981 06.10.1996 skopje 22 400mh mirche spasovski 1:06.10 vardar – 1977 skopje 41 – (krsteski, kurtelov, zavojchev, dimoski) 29.3 ak”ohrid” – 26.04.1997 ohrid 21 4x100m (chorevski, stankoski, naumoski, risteski) 48.9 ak”ohrid” – 05.06.1993 ohrid 25 4x100m (krsteski, kurtelov, zavojchev, dimoski) 48.9 ak”ohrid” – 21.06.1993 ohrid 25 4x100m (mitreski g., andreevski, ratkushinoski, mitreski n.)
Објава← Назад кон архивата