Вести
Контроверзите околу првото соло минување на Антарктикот


Пишува – Дејвид Робертс за Њу Јорк Тајмс
Минатата недела, по последниот маратонскиот подвиг од 120 километри и дури 32 непреспиени часови, Американецот Колин О’Бреди ја помина финиш линијата на глечерот Леверет за да го осигура првото соло и непомогнато минување на Антарктикот – предизвик кој Колин го нарече „Невозможниот прв”. Два дена подоцна, неговиот ривал преку кого оваа трка беше поврзана со онаа на Роберт Фалкон Скот и Роалд Амундсен до Јужниот пол во 1911-12 година, Луис Руд од Британија го заврши истото патување со должина од 1500 километри преку смрзнаниот континент, преживувајќи брутални ветришта, бури, глечерски пукнатини и минусни температури. Експедицијата на Руд беше зачната како посвета на неговиот пријател и ментор, Хенри Ворсли кој почина од перитонитис додека ја влечеше санката 800 милји во истиот обид пред три години.
Еден од оние кои не беше „загубен” во прославата за минувањето на О’Бреди и Руд беше Норвежанецот Борг Оусланд кој направи многу потешко минување пред повеќе од 20 години. Сепак, траверсот на Оусланд беше сомнително споменуван и беше означен под друга „категорија”, бидејќи овогодинешните авантуристи беа именувани како првите кои се обидуваат да го минат Антарктикот без кучиња и едра.
Не е зачудувачки што во 2018 година, потрагата да се добие признание за првото соло, неподржано минување на континентот постана комерцијална трка. За спонзорираните професионални авантуристи кои имаат потреба да се поврзат со социјалните мрежи и публика, вистинското истражување отпаѓа на второ место, после потребата за „рекорди” и да се биде „прв”.
Помеѓу ноември 1996 и јануари 1997, Оусланд влечеше санка која првично носеше 186 килограми храна и опрема во текот на 64 дена преку Антарктикот, од брегот на снежната полица Рон до месноста МекМурдо Саунд на брегот на морето на полицата Рос – истата база од каде Скот го започна патувањето до полот во 1911 година. Попатно, тој не доби никаква помош или намирници од други луѓе, дури ни шолја кафе на добро обезбедената Амундсен-Скот станица. На спуштањето од полот до брегот, г-динот Оусланд повремено вадеше парче едро изработено од него самиот, со други зборови, парче квадратен партал кој фаќаше ветар и му помагаше да се скија преку снегот. Таа минимална поддршка, во очите на денешните авантуристи како Месрс, ОБреди, Руд и Ворсли го дисквалификуваа Оусланд и неговото епско патешествие од признанието за „неподдржано” патување.

По минатонеделните поздрави до Американецот и Британецот за нивните подвизи, некои постари следачи на авантуристичката сцена на Антарктикот покренаа прашања дали и овие минувања не треба да бидат ставени во некоја друга категорија. Најважно од се, е што оваа година патувањето не започна и заврши на брегот на континентот туку во внатрешноста, онаму каде започнуваат големите ледени полици Рон и Рос. Дистанцата која тие ја изминаа – 1500 километри – е само половина од онаа на г-динот Оулснд ја мина во 1997-97 година – 3000 километри. Во твитот каде го најавува финишот, О’Бреди вели: „Како што ја влечев санката преку невидливата линија, ја постигнав мојата цел, да станам првиот човек во историјата кој го минал Антарктикот од брег до брег, соло, неподдржано и без никаква надворешна помош.”
Тој инсистираше дека почетокот на континентот е онаму каде копното завршува и започнуваат големите ледени полици. Сепак, како што историчарот за Антарктика и планинар Демиен Гилдеа вели во објава на ЕксплорерсВеб: „Ледените полици се мраз кој е директно поврзан за континентот, а со тоа и дел од континентот. Ова е прифатено од сите авантуристи од раното време, кои имале обиди за вакви минувања. „Г-динот Скот и Амундсен, секако дека немале друг избор освен да ги започнат и завршат нивните патувања од вистинскиот брег на континенто, а во втората половина, Скот заедно со четворицата пријатели умираат на полицата Рос, откако не успеале да ги извлечкаат нивните санки понатаму.

ЕксплорерсВеб истотака посочи дека од Јужниот Пол до „финишот” на дното на глечерот Леверет, двајцата О’Бреди и Руд скијале по патот наречен South Pole Overland Traverse, „патека израмнета од трактори и санки” за да стигнат и земат намирници од станицата на Јужниот Пол. „Знамињата поставени на секои 100 метри ја прави навигацијата во време на бура многу полесна.” Дополнително, тракторите и санките ги отстрануваат састругите – брановидни мали гребенчиња од замрзнат снег кои се кошмар за луѓето кои влечат санки. Не е јасно какви биле условите на патеката кога O’Бреди скијал, но на 50-тиот ден (22 декември) јасно се гледаат трагите од трактор на патеката.
Во 2018, патувачите можат да сметаат на поддршката од прецизните ГПС уреди, сателитските телефони и имаат тимови кои со хеликоптери и авиони се спремни да долетаат во период од неколку часови доколку е потребна итна помош. O’Бреди праќаше твитови и Инстаграм фотографии за неговиот дневен прогрес и зборуваше со неговата сопруга во Орегон преку секојдневни сателитски повици. Кога Ворсли во 2016 повика помош, тој беше собран од авион од Чиле за многу кратко време, а почина во болницата Пунта Аренас, а не на мразот.
Во 1996 година, Оусленд се навигираше со компас и по сонцето преку дента, рутата му беше исцртана само како скица на една мапа во размер 1:250,000, и користеше стара генерација на ГПС уред само за потврдување на неговата локација во текот на ноќта. Тишината и самотијата во неговиот обид носат многу поголем психолошки предизвик. Како што подоцна тој напиша: „Генерално е потребно 10 до 14 дена да ја пронајдеш внатрешната хармонија за да преживееш во таков суров свет. Но кога ќе се сумира се”, да си тотално сам е одлично искуство.”
Во првиот дел од патувањето тој пропадна во скриена креваса и беше спасен единствено од цврстите титаниумски шипки кои го првзуваат него со санката. Ако му беше потребна помош или спасување, тој можеше да активира сигнал преку уред, една точка на мапата до неговите колеги во Норвешка. Единствениот начин за евакуација во тоа време со авион од базата Патриотс Хилс која е на илјадници километри од него.
Како што вестите за „првиот”, О’Бреди, се раширија по медиумите, Оусланд великодушно напиша на неговата Фејсбук страна, „Му честитаме на Колин О’Бреди за неговото достигнување на Антарктика”. Но, тој доде дека тој „беше првиот човек кој го скијаше целиот Антарктик соло и без дополнителна помош од брег до брег. Точка.”
kontroverzite okolu prvoto solo minuvanje na antarktikot pishuva – dejvid roberts za nju jork tajms minatata nedela, po posledniot maratonskiot podvig od 120 kilometri i duri 32 neprespieni chasovi, amerikanecot kolin o’bredi ja pomina finish linijata na glecherot leveret za da go osigura prvoto solo i nepomognato minuvanje na antarktikot – predizvik koj kolin go nareche „nevozmozhniot prv”. dva dena podocna, negoviot rival preku kogo ovaa trka beshe povrzana so onaa na robert falkon skot i roald amundsen do juzhniot pol vo 1911-12 godina, luis rud od britanija go zavrshi istoto patuvanje so dolzhina od 1500 kilometri preku smrznaniot kontinent, prezhivuvajkji brutalni vetrishta, buri, glecherski puknatini i minusni temperaturi. ekspedicijata na rud beshe zachnata kako posveta na negoviot prijatel i mentor, henri vorsli koj pochina od peritonitis dodeka ja vlecheshe sankata 800 milji vo istiot obid pred tri godini. eden od onie koi ne beshe „zaguben” vo proslavata za minuvanjeto na o’bredi i rud beshe norvezhanecot borg ousland koj napravi mnogu poteshko minuvanje pred povekje od 20 godini. sepak, traversot na ousland beshe somnitelno spomenuvan i beshe oznachen pod druga „kategorija”, bidejkji ovogodineshnite avanturisti bea imenuvani kako prvite koi se obiduvaat da go minat antarktikot bez kuchinja i edra. ne e zachuduvachki shto vo 2018 godina, potragata da se dobie priznanie za prvoto solo, nepodrzhano minuvanje na kontinentot postana komercijalna trka. za sponzoriranite profesionalni avanturisti koi imaat potreba da se povrzat so socijalnite mrezhi i publika, vistinskoto istrazhuvanje otpagja na vtoro mesto, posle potrebata za „rekordi” i da se bide „prv”. pomegju noemvri 1996 i januari 1997, ousland vlecheshe sanka koja prvichno noseshe 186 kilogrami hrana i oprema vo tekot na 64 dena preku antarktikot, od bregot na snezhnata polica ron do mesnosta mekmurdo saund na bregot na moreto na policata ros – istata baza od kade skot go zapochna patuvanjeto do polot vo 1911 godina. popatno, toj ne dobi nikakva pomosh ili namirnici od drugi lugje, duri ni sholja kafe na dobro obezbedenata amundsen-skot stanica. na spushtanjeto od polot do bregot, g-dinot ousland povremeno vadeshe parche edro izraboteno od nego samiot, so drugi zborovi, parche kvadraten partal koj fakjashe vetar i mu pomagashe da se skija preku snegot. taa minimalna poddrshka, vo ochite na deneshnite avanturisti kako mesrs, obredi, rud i vorsli go diskvalifikuvaa ousland i negovoto epsko pateshestvie od priznanieto za „nepoddrzhano” patuvanje. po minatonedelnite pozdravi do amerikanecot i britanecot za nivnite podvizi, nekoi postari sledachi na avanturistichkata scena na antarktikot pokrenaa prashanja dali i ovie minuvanja ne treba da bidat staveni vo nekoja druga kategorija. najvazhno od se, e shto ovaa godina patuvanjeto ne zapochna i zavrshi na bregot na kontinentot tuku vo vnatreshnosta, onamu kade zapochnuvaat golemite ledeni polici ron i ros. distancata koja tie ja izminaa – 1500 kilometri – e samo polovina od onaa na g-dinot oulsnd ja mina vo 1997-97 godina – 3000 kilometri. vo tvitot kade go najavuva finishot, o’bredi veli: „kako shto ja vlechev sankata preku nevidlivata linija, ja postignav mojata cel, da stanam prviot chovek vo istorijata koj go minal antarktikot od breg do breg, solo, nepoddrzhano i bez nikakva nadvoreshna pomosh.” toj insistirashe deka pochetokot na kontinentot e onamu kade kopnoto zavrshuva i zapochnuvaat golemite ledeni polici. sepak, kako shto istoricharot za antarktika i planinar demien gildea veli vo objava na eksplorersveb : „ledenite polici se mraz koj e direktno povrzan za kontinentot, a so toa i del od kontinentot. ova e prifateno od site avanturisti od ranoto vreme, koi imale obidi za vakvi minuvanja. „g-dinot skot i amundsen, sekako deka nemale drug izbor osven da gi zapochnat i zavrshat nivnite patuvanja od vistinskiot breg na kontinento, a vo vtorata polovina, skot zaedno so chetvoricata prijateli umiraat na policata ros, otkako ne uspeale da gi izvlechkaat nivnite sanki ponatamu. eksplorersveb istotaka posochi deka od juzhniot pol do „finishot” na dnoto na glecherot leveret, dvajcata o’bredi i rud skijale po patot narechen south pole overland traverse, „pateka izramneta od traktori i sanki” za da stignat i zemat namirnici od stanicata na juzhniot pol. „znaminjata postaveni na sekoi 100 metri ja pravi navigacijata vo vreme na bura mnogu polesna.” dopolnitelno, traktorite i sankite gi otstranuvaat sastrugite – branovidni mali grebenchinja od zamrznat sneg koi se koshmar za lugjeto koi vlechat sanki. ne e jasno kakvi bile uslovite na patekata koga o’bredi skijal, no na 50-tiot den (22 dekemvri) jasno se gledaat tragite od traktor na patekata. vo 2018, patuvachite mozhat da smetaat na poddrshkata od preciznite gps uredi, satelitskite telefoni i imaat timovi koi so helikopteri i avioni se spremni da doletaat vo period od nekolku chasovi dokolku e potrebna itna pomosh. o’bredi prakjashe tvitovi i instagram fotografii za negoviot dneven progres i zboruvashe so negovata sopruga vo oregon preku sekojdnevni satelitski povici. koga vorsli vo 2016 povika pomosh, toj beshe sobran od avion od chile za mnogu kratko vreme, a pochina vo bolnicata punta arenas, a ne na mrazot. vo 1996 godina, ouslend se navigirashe so kompas i po sonceto preku denta, rutata mu beshe iscrtana samo kako skica na edna mapa vo razmer 1:250,000, i koristeshe stara generacija na gps ured samo za potvrduvanje na negovata lokacija vo tekot na nokjta. tishinata i samotijata vo negoviot obid nosat mnogu pogolem psiholoshki predizvik. kako shto podocna toj napisha: „generalno e potrebno 10 do 14 dena da ja pronajdesh vnatreshnata harmonija za da prezhiveesh vo takov surov svet. no koga kje se sumira se”, da si totalno sam e odlichno iskustvo.” vo prviot del od patuvanjeto toj propadna vo skriena krevasa i beshe spasen edinstveno od cvrstite titaniumski shipki koi go prvzuvaat nego so sankata. ako mu beshe potrebna pomosh ili spasuvanje, toj mozheshe da aktivira signal preku ured, edna tochka na mapata do negovite kolegi vo norveshka. edinstveniot nachin za evakuacija vo toa vreme so avion od bazata patriots hils koja e na iljadnici kilometri od nego. kako shto vestite za „prviot”, o’bredi, se rashirija po mediumite, ousland velikodushno napisha na negovata fejsbuk strana , „mu chestitame na kolin o’bredi za negovoto dostignuvanje na antarktika”. no, toj dode deka toj „beshe prviot chovek koj go skijashe celiot antarktik solo i bez dopolnitelna pomosh od breg do breg. tochka.”
Објава← Назад кон архивата