Мајчиното млеко е најдобра храна за доенчињата, тоа е идеалната храна за која не постои достојна замена.
Мајчиното млеко е прилагодено за нутритивните потреби и физиолошката состојба на дигестивниот систем и ограничената екскреторна можност на бубрегот кај бебињата во првите месеци од животот.
Епидемиолошките студии јасно покажуваат дека морбидитетот, морталитетот, потхранетоста и други последици се далеку почести кај децата кои не биле доени.
Еволуција на мајчиното млеко
За време на бременоста почнувајќи од дванаесеттата до шеснаесеттата (12-16) гестациска недела, млечните жлезди почнуваат да лачат густа вискозна течност со жолтеникава боја.
Количината на оваа течност е мала и како напредува бременоста, нејзината вискозност се намалува. Ова прво млеко се нарекува колострум и продолжува да се лачи во првите пет дена после раѓањето.
Во споредба со зрелото мајчино млеко, колострумот содржи голема количина на протеини, антитела, витамини, минерали и колострални телца.
Колостралните телца претставуваат масни и епителни клетки имбибирани со полинуклеари и моноцити кои служат за одбрана на организмот.
Составот на колостралното млеко почнува да се менува и во втората недела преминува во таканаречено преодно млеко, кое содржи пониска концентрација на протеини, а повисока концетрација на масти и лактоза и содржи повеќе енергија.После петнаесет дена составот на млекото се стабилизира и преоѓа во зрело млеко.

Состав и особини на зрелото мајчино млеко
Протеини
Содржината на протеините во мајчиното млеко е помала во споредба со кравјото млеко. Помал дел од белковините го сочинуваат казеинот, а поголемиот дел протеините. Функцијата на казеинот примарно е нутритивна, служи како извор на аминокиселини, калциум и фосфор.
Во мајчиното млеко има лактоферин, кој има бактериостатско дејство и е значаен за врзување на железото, лизозим кој делува како антибактериски агенс, ензими и модулатори на растот.
Во мајчиното млеко има протеини кои поседуваат имунолошки својства. Имуноглобулините во мајчиното млеко се создаваат локално во млечната жлезда и го штитат доенчето од инфекции (цревни, респираторни и др.) и превенираат атописки реакции на храна.
Аминокиселинскиот профил на протеините во мајчиното млеко е прилагоден за доенчето и е идеален за неговите потреби за раст и развој. Содржи есенцијални аминокиселини цистин и таурин што ги нема во кравјото млеко, а се од големо значење при созревање на нервниот систем.
Доенчињата кои се на мајчино млеко избегнуваат дополнително осмотско оптоварување на бубрегот од минерали чија концентрација во кравјото млеко е три пати повисока од мајчиното.
Масти
Мастите се значаен извор на енергија. Мастите од мајчиното млеко содржат мали количини на заситени масни киселини и високи количина на незаситени масни киселини кои се неопходни за развој на централниот нервен систем.
Мајчиното млеко содржи липаза, која потпомага во варењето и апсорпцијата на мастите во првите месеци од животот. Мајчиното млеко обезбедува не само хранливи состојки туку и ензими.
Јагленохидрати
Под дејство на ензимот лактаза, лактозата се разградува на гликоза и галактоза, но дел од неа ја избегнува разградбата и во дебелото црево под дејство на бактериите настанува нејзина ферментација.
Така настанува кисела средина која оневозможува растење на некои патогени бактерии. Мајчиното млеко содржи лактулоза, која што овозможува растеж на Лактобацилус бифидус на бифидус факторот, кој има заштитна улога од населување на патогени организми.
Минерали
Количината на минерали во мајчиното млеко е многу помала во однос на кравјото млеко. Натриум, калциум и фосфор има значајно помалку во мајчиното млеко.
Калциумот е важен не само за растењето на коските, туку и за контракција на мускули, нервна спроводливост и коагулација на крвта.
Иако содржината на калциум во мајчиното млеко е мала, апсорпцијата му е одлична поради поволниот однос наспроти фосфорот. Во мајчиното млеко има и помалку железо, но подобро се апсорбира заради повисоките концентрации на витамин Ц и лактоза.
Имунолошки својства на мајчиното млеко
Имунолошките својства на мајчиното млеко се најголема предност во споредба со кравјото млеко и индустриски адаптираните млека.
Мајчиното млеко содржи биолошки активни ќелии кои обезбедуваат пасивна заштита на доенчињата во првите месеци од животот. Мајчиното млеко допринесува за имунолошка адаптација на новороденчето во екстраутерини услови.

Психо-социјално значење
Доењето ја зацврстува врската помеѓу мајката и детето, а исто така претставува психолошка предност за мајката и за детето заедно.
Преку доењето се обезбедува близок физички контакт кој допринесува за одржување на лактацијата, доенчето е сигурно, а мајката задоволна.
Бидејќи успешниот развој на децата не зависи само од нивната соодветна исхрана туку и од психолошкото влијание на мајката врз детето.
Предностите од природната исхрана со мајчино млеко се многубројни, но најважни се следниве:
Лесна дигестија
Практична предност (стерилно, економично, достапно во секое време)
Психолошка предност
Контрацептивно дејство
Социјална заштита
Антиканцерогено дејство (мајки што доеле поретко имаат малигноми на дојки и матка)
Антиалергично дејство
Антиинфективна улога на мајчиното млеко
Кај здравите новороденчиња се препорачува доењето да започне еден час по раѓањето. Исто така, се препорачува мајчиното млеко да биде единствена храна на бебето до навршени шест месеци. Доколку доилката има млеко, оптимално е да дои една година, а во некои случаи и повеќе.
shefice, daj edno majchino! majchinoto mleko e najdobra hrana za doenchinjata, toa e idealnata hrana za koja ne postoi dostojna zamena. majchinoto mleko e prilagodeno za nutritivnite potrebi i fizioloshkata sostojba na digestivniot sistem i ogranichenata ekskretorna mozhnost na bubregot kaj bebinjata vo prvite meseci od zhivotot. epidemioloshkite studii jasno pokazhuvaat deka morbiditetot, mortalitetot, pothranetosta i drugi posledici se daleku pochesti kaj decata koi ne bile doeni. evolucija na majchinoto mleko za vreme na bremenosta pochnuvajkji od dvanaesettata do shesnaesettata (12-16) gestaciska nedela, mlechnite zhlezdi pochnuvaat da lachat gusta viskozna technost so zholtenikava boja. kolichinata na ovaa technost e mala i kako napreduva bremenosta, nejzinata viskoznost se namaluva. ova prvo mleko se narekuva kolostrum i prodolzhuva da se lachi vo prvite pet dena posle ragjanjeto. vo sporedba so zreloto majchino mleko, kolostrumot sodrzhi golema kolichina na proteini, antitela, vitamini, minerali i kolostralni telca. kolostralnite telca pretstavuvaat masni i epitelni kletki imbibirani so polinukleari i monociti koi sluzhat za odbrana na organizmot. sostavot na kolostralnoto mleko pochnuva da se menuva i vo vtorata nedela preminuva vo takanarecheno preodno mleko, koe sodrzhi poniska koncentracija na proteini, a povisoka koncetracija na masti i laktoza i sodrzhi povekje energija.posle petnaeset dena sostavot na mlekoto se stabilizira i preogja vo zrelo mleko. sostav i osobini na zreloto majchino mleko proteini sodrzhinata na proteinite vo majchinoto mleko e pomala vo sporedba so kravjoto mleko. pomal del od belkovinite go sochinuvaat kazeinot, a pogolemiot del proteinite. funkcijata na kazeinot primarno e nutritivna, sluzhi kako izvor na aminokiselini, kalcium i fosfor. vo majchinoto mleko ima laktoferin, koj ima bakteriostatsko dejstvo i e znachaen za vrzuvanje na zhelezoto, lizozim koj deluva kako antibakteriski agens, enzimi i modulatori na rastot. vo majchinoto mleko ima proteini koi poseduvaat imunoloshki svojstva. imunoglobulinite vo majchinoto mleko se sozdavaat lokalno vo mlechnata zhlezda i go shtitat doencheto od infekcii (crevni, respiratorni i dr.) i preveniraat atopiski reakcii na hrana. aminokiselinskiot profil na proteinite vo majchinoto mleko e prilagoden za doencheto i e idealen za negovite potrebi za rast i razvoj. sodrzhi esencijalni aminokiselini cistin i taurin shto gi nema vo kravjoto mleko, a se od golemo znachenje pri sozrevanje na nervniot sistem. doenchinjata koi se na majchino mleko izbegnuvaat dopolnitelno osmotsko optovaruvanje na bubregot od minerali chija koncentracija vo kravjoto mleko e tri pati povisoka od majchinoto. masti mastite se znachaen izvor na energija. mastite od majchinoto mleko sodrzhat mali kolichini na zasiteni masni kiselini i visoki kolichina na nezasiteni masni kiselini koi se neophodni za razvoj na centralniot nerven sistem. majchinoto mleko sodrzhi lipaza, koja potpomaga vo varenjeto i apsorpcijata na mastite vo prvite meseci od zhivotot. majchinoto mleko obezbeduva ne samo hranlivi sostojki tuku i enzimi. jaglenohidrati pod dejstvo na enzimot laktaza, laktozata se razgraduva na glikoza i galaktoza, no del od nea ja izbegnuva razgradbata i vo debeloto crevo pod dejstvo na bakteriite nastanuva nejzina fermentacija. taka nastanuva kisela sredina koja onevozmozhuva rastenje na nekoi patogeni bakterii. majchinoto mleko sodrzhi laktuloza, koja shto ovozmozhuva rastezh na laktobacilus bifidus na bifidus faktorot, koj ima zashtitna uloga od naseluvanje na patogeni organizmi. minerali kolichinata na minerali vo majchinoto mleko e mnogu pomala vo odnos na kravjoto mleko. natrium, kalcium i fosfor ima znachajno pomalku vo majchinoto mleko. kalciumot e vazhen ne samo za rastenjeto na koskite, tuku i za kontrakcija na muskuli, nervna sprovodlivost i koagulacija na krvta. iako sodrzhinata na kalcium vo majchinoto mleko e mala, apsorpcijata mu e odlichna poradi povolniot odnos nasproti fosforot. vo majchinoto mleko ima i pomalku zhelezo, no podobro se apsorbira zaradi povisokite koncentracii na vitamin c i laktoza. imunoloshki svojstva na majchinoto mleko imunoloshkite svojstva na majchinoto mleko se najgolema prednost vo sporedba so kravjoto mleko i industriski adaptiranite mleka. majchinoto mleko sodrzhi bioloshki aktivni kjelii koi obezbeduvaat pasivna zashtita na doenchinjata vo prvite meseci od zhivotot. majchinoto mleko doprinesuva za imunoloshka adaptacija na novorodencheto vo ekstrauterini uslovi. psiho-socijalno znachenje doenjeto ja zacvrstuva vrskata pomegju majkata i deteto, a isto taka pretstavuva psiholoshka prednost za majkata i za deteto zaedno. preku doenjeto se obezbeduva blizok fizichki kontakt koj doprinesuva za odrzhuvanje na laktacijata, doencheto e sigurno, a majkata zadovolna. bidejkji uspeshniot razvoj na decata ne zavisi samo od nivnata soodvetna ishrana tuku i od psiholoshkoto vlijanie na majkata vrz deteto. prednostite od prirodnata ishrana so majchino mleko se mnogubrojni, no najvazhni se slednive: lesna digestija praktichna prednost (sterilno, ekonomichno, dostapno vo sekoe vreme) psiholoshka prednost kontraceptivno dejstvo socijalna zashtita antikancerogeno dejstvo (majki shto doele poretko imaat malignomi na dojki i matka) antialergichno dejstvo antiinfektivna uloga na majchinoto mleko kaj zdravite novorodenchinja se preporachuva doenjeto da zapochne eden chas po ragjanjeto. isto taka, se preporachuva majchinoto mleko da bide edinstvena hrana na bebeto do navrsheni shest meseci. dokolku doilkata ima mleko, optimalno e da doi edna godina, a vo nekoi sluchai i povekje.