Пиколино
Улични игри (Втор дел)


Сепак, оваа база на улични игри немаше да изгледа вака без нашите пријатели, македонскиот блогер – волан и македонскиот проект за деца – Учиме низ игра. Ви благодариме многу за некои од игрите и среќни сме што некој сеуште се обидува да ги зачува и повтори на улица!
Физички активни игри – поттикнуваат развој на моториката и умот кај децата
Брканица
Потреби: За оваа игра е добро тоа што не треба ништо да се поседува. Само добра волја и неколку другарчиња излезени на улица, пред зграда или на било кое место … може и школските ходници.
Правила: Па правилата се прости, едно дете ги брка другите деца и кога ќе го допре – “шугата” поминува кај него – па тој сега е тој што брка … и така до бескрај … Обично играта почнува изненада – спонтано – кога некое дете ќе допре друго и со извикот “Шугата е во тебе” …. почнува да бега да не се врати шугата кај него. Се троши енергија и се расте одлично со оваа игра.
Сервис
Потреби: Потребна е една топка, креда и парен број на играчи /1 на 1 или 2 на 2/ (односно минимум двајца а максимум зависи од бројот на луѓето). Може да има и “бољи пар”, односно играч(и) што чека некој да изгуби па да го замени и да игра со победникот.
Правила: Варијанта на фудбал каде се црта поле на улица слично на тениско (само помало) а топката се подава само со нога. Ако топката излезе од полето тогаш спротивниот тим од тој што ја шутнал надвор добива поен. Нормално се настојува спротивниот тим или да не ја фати пуштената топка или да шутира во “аут”. Се игра до 11 или до 21, по договор.
Џамлии
Потреби: Минимум 2 деца се потребни за игра за да биде интересно. Од реквизити се разбира потребни се колку што е можно повеќе видови на џамлии. Се игра на тврда, рамна земја без трева со тоа што во земјата се копа дупче во форма на полукруг кој се нарекува “шлајка”.
Правила: Има правила за неколку вида на игри со џамлии. Воопшто за да играш џамлии – главен услов е да имаш “џамлии” – да имаш желба и да најдеш други деца што сакаат да играат џамлии.
Самиот збор етимолошки укажува дека се работи за играчка која е составена од “џам” – стакло. Значи се работи за округли Џамлии – изработени од стакло – кои се во разни големини – нормални Џамлии – мали “цимпури” и големи “картали”. Стаклените џамлии се изработуваат од прозирно стакло а во внатрешноста на стаклото близу до средината се вметнуваат разни листови и други фигури во живи бои. Имаше безброј варијанти на бои и фигури во внатрешноста на џамлиите – што им дава посебна убавина.
Имаше џамлии од метал – ги вадевме од разни лагери. Овие беа добри за да пукнеш туѓ коњак – но и незгодни за некои други исфрлања (има правило да со онаа џамлија што си ја почнал играта играш до крај). Ако не сте се согласиле и во текот на играта да имате право да менувате џамлии – коњаци, каде сепак најдобри се стаклените џамлии. Во недостаток на џамлии по селата се играше со мали ореви и лешници или со природни џамлии од мали камчиња кои се бараа по течението на реките и потоците.
Џамлии може да се играат на ограничен – исцртан простор – во форма на круг (се исцртува со оштар камен или стап) или било која друга форма – квадрат, правоаголник и сл. или на неограничен простор.
Важна работа е “основната црта” од која се почнува да се игра играта и шлајката да се изработува најубаво со пета од чевелот. Ставаш “пета” и со вртења во круг изработуваш мала вдлабнатина – која се нарекнува шлајка.
За да почне играта т.е. редоследот на играчите кој ќе биде прв, втор и т.н. играчите се редат кај шлајката и ја џиткаат својата џамлија “коњак” (омилената џамлија која има и фетиш во себе). Оној што ќе биде најблиску до основната црта – ја започнува прв играта и така редоследно… Важни се и милиметри од цртата. Се мери со методата “од око” – а во критично блиски ситуации се мери со петици (фути), но за ситни должини се користи и стапче – па со прстето поставено на стапчето се споредува кој е поблизок до линијата.
Има и драматични ситуации во кои мора да суди некој кој ке се прогласи за судија!
Значи оној кој е прв ја фрла џамлијата најблиску што може до шлајката (важно во играта е да имаш шлајка – без тоа и да погодиш некого тој останува во играта се додека не влезе играчот во шлајка), а се труди и од прв потез да влезе во шлајката. Другите играчи имаат различни тактики.
Една тактика е да влезеш во шлајката со еден потег (со самото влегување во шлајката се изборуваш да почнеш да играш со променет редослед стануваш прв. Во шлајката можеш да се одлучиш да “спиеш” – што значи не се мрдаш од шлајката и чекаш погодна ситуација некој да се приближи до шлајката или можеш да отидеш на некое место во зацтаниот круг и да чекаш да ти дојде редот. Друга тактика е да се тргнеш понастрана од близината на другите играчи… Цели стратегии се правеа во текот на играњето.
Кога сите што се во игра и сите со првиот потег се влезени во зацртаниот круг, со првиот потег започнува играта со редослед кој како стасал до линијата или со изменет редослед. Заборавив да кажам дека редоследот се изменува и во случај кога од основната линија со својот коњак некого си погодил од “тепка” (директен воздушен погодок) или само ќе го “цакнеш” (џамлијата оди по земја и во своето движење допира друга жамлија “цакнува”) . “Те имам тебе и тебе” е израз кој играчите меѓу себе го изговараат во текот на играта – додека не влезат во шлајка – а означува дека си цакнал некого или си го погодил од тепка, но не си влегол во шлајката. А да, погодувањето од тепка е со посебен бонус … обично бонусот се изразува во ќарување на две џамлии ако играта се игра на “ќар”. А скоро секојпат се игра на ќар!
Значи оној што влегол во шлајка и удрил од тепка некого или само го цакнал – ќарува една или две џамлии од оние кои излегуваат од игра. Џамлиите ги чува во раката со која не игра – или ако се повеќе ги става во џеб се прави купче од џамлии во џеб кои даваат карактеристичен – мил звук на џамлии што удираат една од друга.
Самото исфрлање на џамлијата од раката со карактеристичен покрет на една рака каде џамлијата оди во едно движење на палецот и допалецот и се исфрла врвот од палецот … се исфрла силно за да се удри со тепка (ако тепката ја најавиш пред да го изведеш добиваш бонус уште една џамлија – но има и казна ако промашиш а си најавил тепка губиш една џамлија). Заради ова играчите те деконцентрираат додека го изведуваш ударот со разни магии кои ги прават со удирање на ногата пред или позади џамлијата. Извикуваат одредени фетиш зборови кои ги користат за да те деконцентрираат. Тука има доста и “иље” (Илеџија – е играч кој не ги почитува правилата и игра по свои правила и не признава видни факти – со илеџија никој не сака да игра и затоа децата се трудат што помалку да се илеџии)!
Може да се исфрли и со технички дотеран удар (вртено) за да џамлијата дојде на некое посакано место или влез во шлајка.
“Спие” и “шлајка спие” е правило кое играчите го употребуваат во тактика да не се мрднуваат од место, кое по нивен избор е погодно или да не се мрднуваат од шлајката. Ако спиеш во шлајка а некој влезе во шлајката, тој за да те ќари ќе мора со еден потег-удар да те исфрли од шлајката. Понекогаш се создава збир од повеќе шамлии во шлајката и оној кој ги вади џамлиите е мајстор ако ем ја извади противничката џамлија од шлајката, ем џамлијата сеуште останува во шлајката… (вртен удар) … со тоа тој повторно е на потег и вади друга џамлија или игра по своја желба.
“Колено” е правило кога некој играч го изведува удар од своето колено – за да надмине некој природен сокривач на противничката џамлија – камен или висинка.
“Спотер” е правило кога мавајќи еден играч од тепка или со цакнување, имаш право повторно на следен потег, да удриш друг играч или да пробаш да влезеш во шлајка. Еднаш влегување на шлајка (имам шлајка) важи за целата игра (кругот на играта). Спотер може да направиш и со влегување во шлајка (имаше мајсори за тој потег), за да од подобра близина некого мавнеш од шлајката.
Ако излезеш од кругот – со твојот удар (зависи од правилото-договорот на играчите) или излегуваш од игра, а џамлијата ја даваш на оној кој ќе победи во играта (оној кој последен некого ќе исфрли) или застануваш на самата црта од местото каде си излегол.
Резултат на играта секогаш е убаво поминато време со другарите и обавезно валкани раце – особено раката со која играш! Следува добро миење на раце со сапун. На јаките играчи со џамлии секогаш десната рака им е валкана, поготово делот на зглобовите на секој прст кој за друга прилика служи да каже кој месец колку денови има…
Весели се оние играчи кои се шетаат со полни џепови џамлии и кои успеале да го ќарат и коњакот на противничкиот играч. Џамлиите беа ефтини и другиот ден оној кој ги изгубил сите џамлии оди и во трафика купува нови. Во текот на играта од меѓусебните удари џамлиите и се оштетуваа од силните удари од тепка – и само колку тага имаше на лицето на играчот на кој му е оштетен коњакот ….
Народна
Потреби: Се игра со топка по можност “тешка топка” – за што е погодна топка за ракомет – или фудбалска топка… Кошаркарската топка е претешка.
Правила: По некаков договор меѓу децата се бираат двајца “конзули”. Сите преостанати деца стојат во средина на обележано поле обично правоаголник (со димензии 4х8 м да речеме). На двата потесни краеви на полието стојат конзулите… Тие имаат задача со топката да удрат некого од средните деца. Маваат што посилно со топката – а богами пуштаат и вртени топки за да не ја фатат топката жива децата од средината… Ако некое дете биде удрено два пати со топка од конзулите тоа е надвор од игра – “изгорено е”. Но ако некое дете фати “жива топка” двапати тогаш горат конзулите… и детето што ги фати двете живи топки – бира уште еден конзул – и одат на цртите каде сега тие маваат со топка – стануваат нови конзули. Конзулите сега одат внатре во полето заедно со сите други деца и почнува нов круг на игра! Ако се предалеку децата кои како конзул ги маваш тогаш – може тактички да ја префрлиш топката кај другиот конзул – кој заради близината на децата до него може лесно да погоди некое дете во полето … Е сега мајсторство е да ги префрлиш децата – а да не ти ја фати некој жива топката. Исто така, мајсторство е и оној кој ја прима топката да ја прими во еден потег – за да има време веднаш да мава – кон децата од средината/полето. Така требиш/гориш едно по едно дете од полето… додека не останат две деца во полето. Последните две деца, по заслуга во нова игра стануваат конзули… и почнува нов круг на игра… ако во меѓувреме не те викнат дома за ручек! Играта знае да трае доста долго… децата трчаат наваму, натаму (трошат енергија и растат), маваат и вежбаат удари со топка и прием на топка – што е многу потребно при игри како ракомет. Често оваа игра ја игравме и на часови по физичко. Има и доста смеење и забава – заради разни смешни ситуации.
Продолжува…
ulichni igri (vtor del) sepak, ovaa baza na ulichni igri nemashe da izgleda vaka bez nashite prijateli, makedonskiot bloger – volan i makedonskiot proekt za deca – uchime niz igra . vi blagodarime mnogu za nekoi od igrite i srekjni sme shto nekoj seushte se obiduva da gi zachuva i povtori na ulica! fizichki aktivni igri – pottiknuvaat razvoj na motorikata i umot kaj decata brkanica potrebi: za ovaa igra e dobro toa shto ne treba nishto da se poseduva. samo dobra volja i nekolku drugarchinja izlezeni na ulica, pred zgrada ili na bilo koe mesto … mozhe i shkolskite hodnici. pravila: pa pravilata se prosti, edno dete gi brka drugite deca i koga kje go dopre – “shugata” pominuva kaj nego – pa toj sega e toj shto brka … i taka do beskraj … obichno igrata pochnuva iznenada – spontano – koga nekoe dete kje dopre drugo i so izvikot “shugata e vo tebe” …. pochnuva da bega da ne se vrati shugata kaj nego. se troshi energija i se raste odlichno so ovaa igra. servis potrebi: potrebna e edna topka, kreda i paren broj na igrachi /1 na 1 ili 2 na 2/ (odnosno minimum dvajca a maksimum zavisi od brojot na lugjeto). mozhe da ima i “bolji par”, odnosno igrach(i) shto cheka nekoj da izgubi pa da go zameni i da igra so pobednikot. pravila: varijanta na fudbal kade se crta pole na ulica slichno na tenisko (samo pomalo) a topkata se podava samo so noga. ako topkata izleze od poleto togash sprotivniot tim od toj shto ja shutnal nadvor dobiva poen. normalno se nastojuva sprotivniot tim ili da ne ja fati pushtenata topka ili da shutira vo “aut”. se igra do 11 ili do 21, po dogovor. djamlii potrebi: minimum 2 deca se potrebni za igra za da bide interesno. od rekviziti se razbira potrebni se kolku shto e mozhno povekje vidovi na djamlii. se igra na tvrda, ramna zemja bez treva so toa shto vo zemjata se kopa dupche vo forma na polukrug koj se narekuva “shlajka”. pravila: ima pravila za nekolku vida na igri so djamlii. voopshto za da igrash djamlii – glaven uslov e da imash “djamlii” – da imash zhelba i da najdesh drugi deca shto sakaat da igraat djamlii. samiot zbor etimoloshki ukazhuva deka se raboti za igrachka koja e sostavena od “djam” – staklo. znachi se raboti za okrugli djamlii – izraboteni od staklo – koi se vo razni golemini – normalni djamlii – mali “cimpuri” i golemi “kartali”. staklenite djamlii se izrabotuvaat od prozirno staklo a vo vnatreshnosta na stakloto blizu do sredinata se vmetnuvaat razni listovi i drugi figuri vo zhivi boi. imashe bezbroj varijanti na boi i figuri vo vnatreshnosta na djamliite – shto im dava posebna ubavina. imashe djamlii od metal – gi vadevme od razni lageri. ovie bea dobri za da puknesh tugj konjak – no i nezgodni za nekoi drugi isfrlanja (ima pravilo da so onaa djamlija shto si ja pochnal igrata igrash do kraj). ako ne ste se soglasile i vo tekot na igrata da imate pravo da menuvate djamlii – konjaci, kade sepak najdobri se staklenite djamlii. vo nedostatok na djamlii po selata se igrashe so mali orevi i leshnici ili so prirodni djamlii od mali kamchinja koi se baraa po techenieto na rekite i potocite. djamlii mozhe da se igraat na ogranichen – iscrtan prostor – vo forma na krug (se iscrtuva so oshtar kamen ili stap) ili bilo koja druga forma – kvadrat, pravoagolnik i sl. ili na neogranichen prostor. vazhna rabota e “osnovnata crta” od koja se pochnuva da se igra igrata i shlajkata da se izrabotuva najubavo so peta od chevelot. stavash “peta” i so vrtenja vo krug izrabotuvash mala vdlabnatina – koja se nareknuva shlajka. za da pochne igrata t.e. redosledot na igrachite koj kje bide prv, vtor i t.n. igrachite se redat kaj shlajkata i ja djitkaat svojata djamlija “konjak” (omilenata djamlija koja ima i fetish vo sebe). onoj shto kje bide najblisku do osnovnata crta – ja zapochnuva prv igrata i taka redosledno… vazhni se i milimetri od crtata. se meri so metodata “od oko” – a vo kritichno bliski situacii se meri so petici (futi), no za sitni dolzhini se koristi i stapche – pa so prsteto postaveno na stapcheto se sporeduva koj e poblizok do linijata. ima i dramatichni situacii vo koi mora da sudi nekoj koj ke se proglasi za sudija! znachi onoj koj e prv ja frla djamlijata najblisku shto mozhe do shlajkata (vazhno vo igrata e da imash shlajka – bez toa i da pogodish nekogo toj ostanuva vo igrata se dodeka ne vleze igrachot vo shlajka), a se trudi i od prv potez da vleze vo shlajkata. drugite igrachi imaat razlichni taktiki. edna taktika e da vlezesh vo shlajkata so eden poteg (so samoto vleguvanje vo shlajkata se izboruvash da pochnesh da igrash so promenet redosled stanuvash prv. vo shlajkata mozhesh da se odluchish da “spiesh” – shto znachi ne se mrdash od shlajkata i chekash pogodna situacija nekoj da se priblizhi do shlajkata ili mozhesh da otidesh na nekoe mesto vo zactaniot krug i da chekash da ti dojde redot. druga taktika e da se trgnesh ponastrana od blizinata na drugite igrachi… celi strategii se pravea vo tekot na igranjeto. koga site shto se vo igra i site so prviot poteg se vlezeni vo zacrtaniot krug, so prviot poteg zapochnuva igrata so redosled koj kako stasal do linijata ili so izmenet redosled. zaboraviv da kazham deka redosledot se izmenuva i vo sluchaj koga od osnovnata linija so svojot konjak nekogo si pogodil od “tepka” (direkten vozdushen pogodok) ili samo kje go “caknesh” (djamlijata odi po zemja i vo svoeto dvizhenje dopira druga zhamlija “caknuva”) . “te imam tebe i tebe” e izraz koj igrachite megju sebe go izgovaraat vo tekot na igrata – dodeka ne vlezat vo shlajka – a oznachuva deka si caknal nekogo ili si go pogodil od tepka, no ne si vlegol vo shlajkata. a da, pogoduvanjeto od tepka e so poseben bonus … obichno bonusot se izrazuva vo kjaruvanje na dve djamlii ako igrata se igra na “kjar”. a skoro sekojpat se igra na kjar! znachi onoj shto vlegol vo shlajka i udril od tepka nekogo ili samo go caknal – kjaruva edna ili dve djamlii od onie koi izleguvaat od igra. djamliite gi chuva vo rakata so koja ne igra – ili ako se povekje gi stava vo djeb se pravi kupche od djamlii vo djeb koi davaat karakteristichen – mil zvuk na djamlii shto udiraat edna od druga. samoto isfrlanje na djamlijata od rakata so karakteristichen pokret na edna raka kade djamlijata odi vo edno dvizhenje na palecot i dopalecot i se isfrla vrvot od palecot … se isfrla silno za da se udri so tepka (ako tepkata ja najavish pred da go izvedesh dobivash bonus ushte edna djamlija – no ima i kazna ako promashish a si najavil tepka gubish edna djamlija). zaradi ova igrachite te dekoncentriraat dodeka go izveduvash udarot so razni magii koi gi pravat so udiranje na nogata pred ili pozadi djamlijata. izvikuvaat odredeni fetish zborovi koi gi koristat za da te dekoncentriraat. tuka ima dosta i “ilje” (iledjija – e igrach koj ne gi pochituva pravilata i igra po svoi pravila i ne priznava vidni fakti – so iledjija nikoj ne saka da igra i zatoa decata se trudat shto pomalku da se iledjii)! mozhe da se isfrli i so tehnichki doteran udar (vrteno) za da djamlijata dojde na nekoe posakano mesto ili vlez vo shlajka. “spie” i “shlajka spie” e pravilo koe igrachite go upotrebuvaat vo taktika da ne se mrdnuvaat od mesto, koe po niven izbor e pogodno ili da ne se mrdnuvaat od shlajkata. ako spiesh vo shlajka a nekoj vleze vo shlajkata, toj za da te kjari kje mora so eden poteg-udar da te isfrli od shlajkata. ponekogash se sozdava zbir od povekje shamlii vo shlajkata i onoj koj gi vadi djamliite e majstor ako em ja izvadi protivnichkata djamlija od shlajkata, em djamlijata seushte ostanuva vo shlajkata… (vrten udar) … so toa toj povtorno e na poteg i vadi druga djamlija ili igra po svoja zhelba. “koleno” e pravilo koga nekoj igrach go izveduva udar od svoeto koleno – za da nadmine nekoj priroden sokrivach na protivnichkata djamlija – kamen ili visinka. “spoter” e pravilo koga mavajkji eden igrach od tepka ili so caknuvanje, imash pravo povtorno na sleden poteg, da udrish drug igrach ili da probash da vlezesh vo shlajka. ednash vleguvanje na shlajka (imam shlajka) vazhi za celata igra (krugot na igrata). spoter mozhe da napravish i so vleguvanje vo shlajka (imashe majsori za toj poteg), za da od podobra blizina nekogo mavnesh od shlajkata. ako izlezesh od krugot – so tvojot udar (zavisi od praviloto-dogovorot na igrachite) ili izleguvash od igra, a djamlijata ja davash na onoj koj kje pobedi vo igrata (onoj koj posleden nekogo kje isfrli) ili zastanuvash na samata crta od mestoto kade si izlegol. rezultat na igrata sekogash e ubavo pominato vreme so drugarite i obavezno valkani race – osobeno rakata so koja igrash! sleduva dobro mienje na race so sapun. na jakite igrachi so djamlii sekogash desnata raka im e valkana, pogotovo delot na zglobovite na sekoj prst koj za druga prilika sluzhi da kazhe koj mesec kolku denovi ima… veseli se onie igrachi koi se shetaat so polni djepovi djamlii i koi uspeale da go kjarat i konjakot na protivnichkiot igrach. djamliite bea eftini i drugiot den onoj koj gi izgubil site djamlii odi i vo trafika kupuva novi. vo tekot na igrata od megjusebnite udari djamliite i se oshtetuvaa od silnite udari od tepka – i samo kolku taga imashe na liceto na igrachot na koj mu e oshteten konjakot …. narodna potrebi: se igra so topka po mozhnost “teshka topka” – za shto e pogodna topka za rakomet – ili fudbalska topka… kosharkarskata topka e preteshka. pravila: po nekakov dogovor megju decata se biraat dvajca “konzuli”. site preostanati deca stojat vo sredina na obelezhano pole obichno pravoagolnik (so dimenzii 4h8 m da recheme). na dvata potesni kraevi na polieto stojat konzulite… tie imaat zadacha so topkata da udrat nekogo od srednite deca. mavaat shto posilno so topkata – a bogami pushtaat i vrteni topki za da ne ja fatat topkata zhiva decata od sredinata… ako nekoe dete bide udreno dva pati so topka od konzulite toa e nadvor od igra – “izgoreno e”. no ako nekoe dete fati “zhiva topka” dvapati togash gorat konzulite… i deteto shto gi fati dvete zhivi topki – bira ushte eden konzul – i odat na crtite kade sega tie mavaat so topka – stanuvaat novi konzuli. konzulite sega odat vnatre vo poleto zaedno so site drugi deca i pochnuva nov krug na igra! ako se predaleku decata koi kako konzul gi mavash togash – mozhe taktichki da ja prefrlish topkata kaj drugiot konzul – koj zaradi blizinata na decata do nego mozhe lesno da pogodi nekoe dete vo poleto … e sega majstorstvo e da gi prefrlish decata – a da ne ti ja fati nekoj zhiva topkata. isto taka, majstorstvo e i onoj koj ja prima topkata da ja primi vo eden poteg – za da ima vreme vednash da mava – kon decata od sredinata/poleto. taka trebish/gorish edno po edno dete od poleto… dodeka ne ostanat dve deca vo poleto. poslednite dve deca, po zasluga vo nova igra stanuvaat konzuli… i pochnuva nov krug na igra… ako vo megjuvreme ne te viknat doma za ruchek! igrata znae da trae dosta dolgo… decata trchaat navamu, natamu (troshat energija i rastat), mavaat i vezhbaat udari so topka i priem na topka – shto e mnogu potrebno pri igri kako rakomet. chesto ovaa igra ja igravme i na chasovi po fizichko. ima i dosta smeenje i zabava – zaradi razni smeshni situacii. prodolzhuva…
Објава← Назад кон архивата