Флора-фауна
Најчести скијачки повреди


Во историјата на скијањето најчести биле повредите на потколениците, но денес со современиот дизајн на везовите и кондурите за скијање најчести се повредите на колениот зглоб.
Статистички, 30-40% се повреди на лигаментарниот апарат на коленото, а најчести причини се заледените и стрмни падини во лош сооднос со физичката спремност. Лигаментите на коленото се одговорни за одржување на нормалните функции, механичката стабилност и заштита од ексцесивни движења. Секоја прекумерна сила води до различен степен на повредување се до нестабилност на колениот зглоб.

КОЛАТЕРАЛНИ ЛИГАМЕНТИ
Внатрешниот колатерален лигамент (MLC- medial collateral ligament) се истегнува или кине под дејство на сила во правец од надворешната кон внатрешната страна. Оваа е многу често и дел од комплексна колена повреда. Застапена е од 20-25% од сите повреди на коленото.
Надворешниот колатерален лигамент (LCL-lateral collateral ligament) го штити коленото од екстремни движења кон надворешната страна, што значи дека потенцијалната сила од внатрешен правец кон надворешен е причина за траума. За среќа овие повреди се поретки.
Во зависност од тежината на лезијата т.е. дали се работи за истегање, парцијална или комплетна руптура на лигаментот ќе зависи и клиничката слика и терапијата.

ВКРСТЕНИ ЛИГАМЕНТИ
Предниот вкрстен лигамент (ACL – anterior cruciate ligament) е сместен во централниот дел на коленото и е одговорен за ротаторна стабилност и регулатор на движењата на тибијата кон напред во однос на надколеницата. Овие лезии се застапени од 10-15% и најчесто се во склоп на сложени повреди во кои имаме и повреда на внатрешниот колатерал и менискус или таканаречен НЕСРЕЌЕН ТРИЈАС. Се работи за клинички синдром на нестабилно колено кое склизнува кон напред и бара опсежен хируршки третман со долга рехабилитација.
Задниот вкрстен лигамент (PLC – posterior cruciate ligament) е одговорен за ограничување на движењата на тибијата во однос на надколеницата кон назад. Сите екстремни сили со правец од напред се причина за повреда на овој лигамент.
Појавата на болен оток во првите 2 часа од повредата во 75% на случаите е знак за крвавење во коленото при руптура на предниот вкрстен лигамент.

МЕНИСКУСИ
Менискусите се шок апсорбери, стабилизатори и контролори на триењето во колениот зглоб. Нивната повреда е најчесто последица на лигаментарна повреда или слабост. Основен принцип во техниката на повредата е ротација на свиткано колено при оптеретување.
Менискусите може да бидат прснати или скинати, а од тоа ќе зависи и одлуката за понатамошен третман.
Повредите на менискусите можат да покажат знаци дури и по неколку денови со средно изразен оток, болен синдром и функционална блокада.
Силен болен оток, деформитет, болка на притисок, функционална блокада, неспособност при оптеретување се потенцијални знаци за сериозна повреда на коленото и бараат итна консултација со доктор за дијагностика и третман.
Основните ургентни начела во третманот на скорешните колени повреди се сумирани во “R.I.C.E.” принципи:
- R (Rest) – одмор
- I (Ice) – мраз
- C (Compression) – компресија со еластичен или било каков завој
- E (Elevation) – високо подигната нога
Секако аналгетиците и нестероидните антиреуматици со својот делотворен спектар се добредојдени.
Добра физичка подготвеност со загревање и истегање пред скијање, добра преценка на теренот, околината и временските услови со добро сервисирана и квалитетна опрема е најдобриот превентивен принцип.
najchesti skijachki povredi vo istorijata na skijanjeto najchesti bile povredite na potkolenicite, no denes so sovremeniot dizajn na vezovite i kondurite za skijanje najchesti se povredite na koleniot zglob. statistichki, 30-40% se povredi na ligamentarniot aparat na kolenoto, a najchesti prichini se zaledenite i strmni padini vo losh soodnos so fizichkata spremnost. ligamentite na kolenoto se odgovorni za odrzhuvanje na normalnite funkcii, mehanichkata stabilnost i zashtita od ekscesivni dvizhenja. sekoja prekumerna sila vodi do razlichen stepen na povreduvanje se do nestabilnost na koleniot zglob. kolateralni ligamenti vnatreshniot kolateralen ligament (mlc- medial collateral ligament) se istegnuva ili kine pod dejstvo na sila vo pravec od nadvoreshnata kon vnatreshnata strana. ovaa e mnogu chesto i del od kompleksna kolena povreda. zastapena e od 20-25% od site povredi na kolenoto. nadvoreshniot kolateralen ligament (lcl-lateral collateral ligament) go shtiti kolenoto od ekstremni dvizhenja kon nadvoreshnata strana, shto znachi deka potencijalnata sila od vnatreshen pravec kon nadvoreshen e prichina za trauma. za srekja ovie povredi se poretki. vo zavisnost od tezhinata na lezijata t.e. dali se raboti za isteganje, parcijalna ili kompletna ruptura na ligamentot kje zavisi i klinichkata slika i terapijata. vkrsteni ligamenti predniot vkrsten ligament (acl – anterior cruciate ligament) e smesten vo centralniot del na kolenoto i e odgovoren za rotatorna stabilnost i regulator na dvizhenjata na tibijata kon napred vo odnos na nadkolenicata. ovie lezii se zastapeni od 10-15% i najchesto se vo sklop na slozheni povredi vo koi imame i povreda na vnatreshniot kolateral i meniskus ili takanarechen nesrekjen trijas. se raboti za klinichki sindrom na nestabilno koleno koe skliznuva kon napred i bara opsezhen hirurshki tretman so dolga rehabilitacija. zadniot vkrsten ligament (plc – posterior cruciate ligament) e odgovoren za ogranichuvanje na dvizhenjata na tibijata vo odnos na nadkolenicata kon nazad. site ekstremni sili so pravec od napred se prichina za povreda na ovoj ligament. pojavata na bolen otok vo prvite 2 chasa od povredata vo 75% na sluchaite e znak za krvavenje vo kolenoto pri ruptura na predniot vkrsten ligament. meniskusi meniskusite se shok apsorberi, stabilizatori i kontrolori na trienjeto vo koleniot zglob. nivnata povreda e najchesto posledica na ligamentarna povreda ili slabost. osnoven princip vo tehnikata na povredata e rotacija na svitkano koleno pri opteretuvanje. meniskusite mozhe da bidat prsnati ili skinati, a od toa kje zavisi i odlukata za ponatamoshen tretman. povredite na meniskusite mozhat da pokazhat znaci duri i po nekolku denovi so sredno izrazen otok, bolen sindrom i funkcionalna blokada. silen bolen otok, deformitet, bolka na pritisok, funkcionalna blokada, nesposobnost pri opteretuvanje se potencijalni znaci za seriozna povreda na kolenoto i baraat itna konsultacija so doktor za dijagnostika i tretman. osnovnite urgentni nachela vo tretmanot na skoreshnite koleni povredi se sumirani vo “r.i.c.e.” principi: r (rest) – odmor i (ice) – mraz c (compression) – kompresija so elastichen ili bilo kakov zavoj e (elevation) – visoko podignata noga sekako analgeticite i nesteroidnite antireumatici so svojot delotvoren spektar se dobredojdeni. dobra fizichka podgotvenost so zagrevanje i isteganje pred skijanje, dobra precenka na terenot, okolinata i vremenskite uslovi so dobro servisirana i kvalitetna oprema e najdobriot preventiven princip.
Објава← Назад кон архивата