Флора-фауна
Прерана специјализација во спортот


Тудор О. Бомпа еден од најголемите светски експерти во оваа област, јасно укажува на потребата од системски, постапно и општо(сеопфатно) развивање на спортистите како неопходен пат кој треба да се помине, за да се постигнат врвни резултати. Според тоа Бомпа има направено периодизација на тренингот. Таа е поделена на : Општ и Специјализиран развој.
Општиот развој e од 8 до 14 годишна возраст. Овој период е поделен на иницијација (8-10 годишна возраст) и обликување на спортистот (11-14 годишна возраст).
Специјализираниот развој започнува од 15 години. Тој е поделен на: специјализација (15-19 годишна возраст) и врвна изведба (над 20 години).
Оваа поделба важи скоро за сите спортовите, но возраста за почеток на општ развој и специјализација е различна. Така во уметничкото лизгање, пливање, скокови во вода, ритмичка гимнастика и некои слични спортови каде што е потребна флексибилност, координација и брзина на изведување на поедини движења, општиот развој трае од 6-9 година, специјализацијата од 10-12година, а додека врвни резултати можат да се постигнуваат после 13 годишна возраст.
За разлика од овие спортови каде што треба порано да се започне со општиот развој и специјализацијата, постојат и спортови каде се започнува покасно. Такви спортови се атлетските дисциплини: фрлање ѓуле, трчање на средни и долги патеки, потоа скијачко трчање, велосипедизам, борење и други спортови каде доаѓа до израз силата и издржливоста.
Од ова можеме да заклучиме дека прво се развиваат, флексибилноста, рамнотежата, координацијата, потоа, брзината, а последни се развиваат силата и издржливоста. Неизбежно е да се запази овај редослед на развивање на поедините моторни способности за да се постигнат врвни спортски резултати.
Почетокот на општиот и специјализираниот тренинг зависи и од биолошката возраст во однос на хронолошката возраст. Така некои деца можат да имаат напредна, а други назадна биолошка возраст. Од големо значење е тоа да го забележи тренерот и според тоа да направи соодветен тренинг план.
Карактеристично за прераната специјализација е брзиот напредок кој придонесува до :
- Најдобрите резултати се постигнуваат на возраст од 15-16 год.
- Нестабилност на натпреварите.
- Околу 18 година голем број од спортистите го напуштаат спортот.
- Подложни се на повреди поради присилното прилагодување.
Систематскиот развој се карактеризира со бавен напредок:
- Најдобрите резултати се постигнуваат после 18 годишна возраст, односно во време на телесна и психолошка зрелост.
- Стабилност на натпреварите.
- Долготрајно активно спортување.
- Помал број на повреди
Тренингот на младите спортисти од повеќе причини треба да зазема посебно место во спортската припрема, затоа што тој тој е клучен за понатамошниот развој. Поради тоа потребно е повеќегодишно и планско развивање на секоја моторна способност. Со таков континуиран развој ќе се минимизираат можностите за повреда и застој во спортскиот развој, а со тоа максимално ќе се искористи потенцијалот на спортистот.
prerana specijalizacija vo sportot tudor o. bompa eden od najgolemite svetski eksperti vo ovaa oblast, jasno ukazhuva na potrebata od sistemski, postapno i opshto(seopfatno) razvivanje na sportistite kako neophoden pat koj treba da se pomine, za da se postignat vrvni rezultati. spored toa bompa ima napraveno periodizacija na treningot. taa e podelena na : opsht i specijaliziran razvoj . opshtiot razvoj e od 8 do 14 godishna vozrast. ovoj period e podelen na inicijacija (8-10 godishna vozrast) i oblikuvanje na sportistot (11-14 godishna vozrast). specijaliziraniot razvoj zapochnuva od 15 godini. toj e podelen na: specijalizacija (15-19 godishna vozrast) i vrvna izvedba (nad 20 godini). ovaa podelba vazhi skoro za site sportovite, no vozrasta za pochetok na opsht razvoj i specijalizacija e razlichna. taka vo umetnichkoto lizganje, plivanje, skokovi vo voda, ritmichka gimnastika i nekoi slichni sportovi kade shto e potrebna fleksibilnost, koordinacija i brzina na izveduvanje na poedini dvizhenja, opshtiot razvoj trae od 6-9 godina, specijalizacijata od 10-12godina, a dodeka vrvni rezultati mozhat da se postignuvaat posle 13 godishna vozrast. za razlika od ovie sportovi kade shto treba porano da se zapochne so opshtiot razvoj i specijalizacijata, postojat i sportovi kade se zapochnuva pokasno. takvi sportovi se atletskite disciplini: frlanje gjule, trchanje na sredni i dolgi pateki, potoa skijachko trchanje, velosipedizam, borenje i drugi sportovi kade doagja do izraz silata i izdrzhlivosta. od ova mozheme da zakluchime deka prvo se razvivaat, fleksibilnosta, ramnotezhata, koordinacijata, potoa, brzinata, a posledni se razvivaat silata i izdrzhlivosta. neizbezhno e da se zapazi ovaj redosled na razvivanje na poedinite motorni sposobnosti za da se postignat vrvni sportski rezultati. pochetokot na opshtiot i specijaliziraniot trening zavisi i od bioloshkata vozrast vo odnos na hronoloshkata vozrast. taka nekoi deca mozhat da imaat napredna, a drugi nazadna bioloshka vozrast. od golemo znachenje e toa da go zabelezhi trenerot i spored toa da napravi soodveten trening plan. karakteristichno za preranata specijalizacija e brziot napredok koj pridonesuva do : najdobrite rezultati se postignuvaat na vozrast od 15-16 god. nestabilnost na natprevarite. okolu 18 godina golem broj od sportistite go napushtaat sportot. podlozhni se na povredi poradi prisilnoto prilagoduvanje. sistematskiot razvoj se karakterizira so baven napredok: najdobrite rezultati se postignuvaat posle 18 godishna vozrast, odnosno vo vreme na telesna i psiholoshka zrelost. stabilnost na natprevarite. dolgotrajno aktivno sportuvanje. pomal broj na povredi treningot na mladite sportisti od povekje prichini treba da zazema posebno mesto vo sportskata priprema, zatoa shto toj toj e kluchen za ponatamoshniot razvoj. poradi toa potrebno e povekjegodishno i plansko razvivanje na sekoja motorna sposobnost. so takov kontinuiran razvoj kje se minimiziraat mozhnostite za povreda i zastoj vo sportskiot razvoj, a so toa maksimalno kje se iskoristi potencijalot na sportistot.
Објава← Назад кон архивата